د لاسرسۍ وړ لېنکونه

تازه خبر
سه شنبه ۴ لیندۍ ۱۳۹۹ کابل ۰۷:۳۵

د سمعي او بصري میراثونو نړیواله ورځ؛ ایا افغانستان دا میراث لري؟


د افغانستان د ملي ټلوېزیون ارشیف

د اکتوبر۲۷ مه د سمعي او بصري میراثونو د ساتنې له نړیوالې ورځې سره برابره ده.

ایا افغانستان دا میراثونه لري.؟

د افغانستان په څېر جنګ ځپلي هېواد کې د سلو کالو میراثونو د له منځه تللو اندېښنې لامل شوي چې مسوولین یې د ساتنې لپاره هڅې پراخې کړي.

په دې هېواد کې له څلورو لسیزو جګړو سره سره اوس هم د شاه امان الله خان د دورې لسګونه زره ساعته ثبت شوې غږیزې فیتې ساتل شوي دي.

د افغانستان د ښځینه سندرغاړې مېرمن پروین غږ د دې هېواد د سمعې میراثونو په تاریخ کې د لومړي ځل لپاره شاوخوا ۷۰ کاله مخکې ثبت شوی دی.

خدیجه ضیایي د پروین په مستعار نوم په۱۳۳۰ لمریز کال کې د راډیو له تاسیس نه لس کاله وروسته، بوقره پر سر د کابل راډیو ستډیو ته لاړه او د «ګلفروش» سندره یې ثبت کړه.

په تېره یوه پېړۍ کې د پروین او ځینو نورو غږونه، د دیني او دودیزو بندیزونو، څلویښت کلنو جګړو او لږو امکاناتو سره سره، بیا هم خوندي پاتې شوي دي.

اوس د افغانستان په ملي راډیو کې۲۵۰۰۰ساعته سمعي غږیزې فیتې او ۱۵۰۰۰ساعته بصري فیتې د ملي راډیو ټلوېزون په ارشیف کې خوندي دي.

په دغو فیتو کې د محمد ظاهر له دورې نه تر اوسه، د شاهانو او جمهورو رییسانو ویناګانې، بیانیې، موسیقي، کنسرتونه او هنري او ادبي پروګرامونه ثبت دي.

په دغه ارشیف کې د طالبانو د دورې ډېر لږ سمعي او بصري مواد زېرمه شوي دي.

د ملي ټلوېزیون ارشیف
د ملي ټلوېزیون ارشیف

راډیو له لارې خپره شوې، د طالبانو یوازینۍ سمعي میراث دی چې د افغانستان د ملي راډیو په ارشیف کې ساتل شوی دی.

طالبانو د خپلې واکمنۍ پر مهال د تصویرونو له خپرېدوسره مخالف وو.

د افغانستان د راډیو په ارشیف کې د طالبانو د ډلې پخواني مشر ملا عمر غږیزه فیته
د افغانستان د راډیو په ارشیف کې د طالبانو د ډلې پخواني مشر ملا عمر غږیزه فیته

د افغانستان د ملي ټلوېزیون مرستیال عبدالغني مدقق وايي، د طالبانو یوه لنډه ویډیو چې د وخت د کورنیو چارو په وزارت کې ثبت شوې اوس هم شته.

د ده په خبره دغه ویډیو له لږ څه لیرې واټن نه اخیستل شوې او طالبانو اجازه نه ده ورکړې چې پروګرام یې له نږدې ثبت شي.

د افغانستان د ملي راډیو ټلوېزیون مرستیال عبدالغني مدقق وايي، هغه مهال په طالبانو کې داسې کسان وو چې غوښتل یې د ملي راډیو ټلوېزیون ارشیف وسوځي خو داسې کسان هم وو چې غوښتل یې دغه ارشیف وساتل شي.

د ملي راډیو ټلوېزیون مرستیال عبدالغني مدقق
د ملي راډیو ټلوېزیون مرستیال عبدالغني مدقق

ښاغلي مدقق زیاته کړه: "د طالبانو د دورې د ملي راډیو ټلوېزیون رییس ملا اسحق نظامي، امیرخان متقي او ذبیح الله امانیار چې د ارشیف مدیر و، ملارباني ته چې د صدراعظم حیثیت یې درلود، ورغلل او ورته یې وویل چې دغه ارشیف د افغانستان تاریخ دی او باید وساتل شي، همدا وه چې ارشیف خوندي شو."

له دې سره سره طالبانو د خپلې واکمنۍ په وروستیو کې د ملي راډیو ټلوېزیون د ارشیف ځینې مواد چې هندي او عربي موسیقي په کې شامله وه، د څرخي پله په پلیګون کې وسوځول.

د افغانستان پر ملي راډیو ټلوېزیون سربېره، دافغان فلم دولتي اداره هم په خپل ارشیف کې د سلګونو ساعتونو سمعي او بصري فیتې لري.

په دغه ارشیف کې دامان الله خان له دورې تراوسه پورې هنري فلمونه او بیانیې خوندي دي، خو د طالبانو د دورې په کې هیڅ میراث ثبت نه دی.

د ملي ټلوېزیون ارشیف
د ملي ټلوېزیون ارشیف

د افغان فلم رییسه صحراکریمي وايي، د افغان فلم په ارشیف کې د طالبانو د دورې څه نه دي پاتې.

هغه زیاتوي: "زما په نظر دا د خواشينۍ ځای دی چې له طالبانو څه نه لرو."

مېرمن کریمې وايي، طالبانو د خپلې واکمنۍ پر مهال کلکه هڅه وکړه چې د افغان فلم ارشیف وسوځوي، خو ونه توانېدل.

د دې په خبره دغه میراثونه د یوې معجزې په ډول خوندي پاتې شوي دي.

صحرا کریمی، رئیس افغان فیلم
صحرا کریمی، رئیس افغان فیلم

کریمي وویل: "په هغه وخت کې دافغان فلم باغوانانو او یو شمېر کارکوونکو د ارشیف کسټونه او فیتې په یوه دېوال کې دننه پټې او بیا یې دېوال رنګ کړ چې طالبان پرې ونه پوهېږي خو له دې سره سره طالبانو د امریکايي فلمونو یو شمېر کسټونه وسوځول."

خو اوس د ملي راډیو ټلوېزیون او افغان فلم د سمعې او بصری میراثونو ډېره برخه ډیجیټل شوې ده.

د افغانستان د ملي راډیو ټلوېزیون توانېدلی چې ټول ارشیف یوه «سرور» ته ولېږدوي.

سره له دې چې د افغان فلم ارشیف ارګ ته لېږدول شوی خو صحرا کریمي وايي، د دغه ارشیف د ډیجټیل کولو بهیر لا بشپړ شوی نه دی.

د افغان فلم او ملي راډیو ټلوېزیون مسوولین وايي، هڅې روانې دي چې د دغه ارشیف یوه نسخه په یو دویم ځای کې هم زېرمه شي.

د سمعې او بصري میراثونو ساتنه یوازې د مسوولو ادارو اندېښنه نه ده پارولې بلکې دغه اندېښنه نړیواله هم ده.

د ملګرو ملتو د علمي او فرهنګي سازمان یونیسکو د اکتوبر۲۷ مه د سمعي او بصري میراثونو د خوندیتوب د ورځې په نوم نومولې ده.

د دغې نومونې هدف د یادو میراثونو په اړه عامه پوهاوی د دوی ساتنه او د ساتونکو موسسو ملاتړ او دودول دي.

یونسکو دولتونه هڅولي چې سمعې او بصري اسناد ډیجټلي کړي چې ښه وساتل شي.

اړوند مطالب

XS
SM
MD
LG