د لاسرسۍ وړ لېنکونه

تازه خبر
جمعه ۴ تله ۱۳۹۹ کابل ۰۶:۱۹

ارګ: د سولې خبرو کې د اساسي قانون دوه لومړني فصلونه د بحث وړ نه دي


ارګ

افغان حکومت وايي، د سولې په مذاکراتو کې د افغانستان اساسي قانون دوه لومړني فصلونه د بحث وړ نه دي.

د ولسمشرۍ ماڼۍ مرستیال ویاند دوا خان مینه پال ازادي راډیو ته په یو لیکلي پیغام کې ویلي، د افغانستان د اساسي قانون لومړني دوه فصلونه چې د نظام بڼه او د اتباعو حقوق دي په مذاکراتو کې د بحث موضوعات نه دي.

وروسته له دې چې د ملي روغې جوړې د عالي شورا مشر عبدالله عبدالله د العربیه ټلویزیون یو مرکې کې د بین الافغاني خبرو په نتیجه کې د افغانستان اساسي قانون د تعدیل خبره وکړه ، افغان حکومت وایي، د افغانانو خپلمنځي خبرو کې د اساسي قانون دوه لومړني فصلونه د بحث موضوعات نه دي.

دواخان مینه پال
دواخان مینه پال

د ولسمشرۍ ماڼۍ مرستیال ویاند دوا خان مینه پال د شنبې په ورځ ازادي راډیو ته په یو لیکلي پیغام کې ویلي: "د افغانستان د اساسي قانون لومړني دوه فصلونه چې د نظام بڼې او د اتباعو حقوق دي د تعدیل وړ نه دي."

د افغانستان د اساسي قانون دوه لومړنيو فصلونو کې د دولت په جوړښت او د اتباعو پر حقونو بحث شوی دی.

د افغانستان دولت اسلامي جمهوري بلل شوی، دین یې اسلام او د نورو ادیانو پیروانو ته د قانون ا احکامو په حدودو کې ازادي ورکړل شوې او دغه راز ملي حاکمیت هم د ملت واک بلل شوی.

د اتباعو د حقونو په برخه کې د نورو حقونو ترڅنګ د سړو او ښځو د یو شان حقونو، د بیان ازادي، د کار حقونه، د ماشومانو حقونه او د زده کړو حقونه شامل دي.

په ورته وخت کې د اساسي قانون پر تطبیق د څار خپلواک کمېسیون وایي، د اساسي قانون لومړنۍ دوه مادې چې د افغانستان نظام او اسلامیت باندې دلالت کوي د تعدیل وړ نه دي خو د لومړي فصل پاتې مادې او دویم فصل د لا ښه کېدو په منظور تعدیلېدای شي.

د دې کمېسیون غړی ابوبکر متقي وايي، د اساسي قانون مادو بدلون لپاره باید لومړی د ولسمشر د فرمان په اساس د حکومت، ملي شورا، سترې محکمې د غړو ګډ پلاوی جوړ او بیا د اساسي قانون د هغو مادو څېړنه وکړې چې د بدلون غوښتنه یې شوې وي.

متقي زیاتوي: " د ولسمشر د فرمان پر بنسټ به د ملي شورا، سترې محکمې او د حکومتي غړو په ګډون پلاوی جوړېږي، هغه مادې چې د بدلون غوښتنه یې شوې وي هغه به څېړل کېږي او د بدیل موندلو وروسته به لویې جرګې ته لېږدول کېږي، کله چې لویه جرګه جوړه شي هلته به د تعدیل طرحه وړاندې کېږي، کله چې هغو په دوه ثلثه رایو تائید کړه نو قانون به نافذ شي."

د متقي په وینا دا قوانین به له بدلون وروسته د وروستۍ پرېکړې په موخه لویې جرګې ته لېږدول کېږي.

نوموړی زیاتوي، لویه جرګه به د ولسمشر په فرمان جوړه او د جرګې غړیتوب به د ولسوالیو، ولایتي شوراګانو غړي او ستره محکمه ولري خو په افغانستان کې د ولسوالیو شوراګانې تر اوسه نه دي جوړې شوي او نه هم ورته انتخابات شوی دي.

د افغانستان اوسنۍ اساسي قانون اوولس کاله وړاندې د مخکیني ولسمشر حامد کرزي د حکومت په موده کې د دولسو فصلونو او ۱۶۲ مادو په لیکلو جوړ شوی دی.

د افغانستان اساسي قانون
د افغانستان اساسي قانون

د طالبانو ځینو مهمو غړو مخکې د افغانستان اساسي قانون د بدلون خبرې کړې وې چې اساسي ټکي یې د افغانستان د جمهوري نظام بدلون په اسلامي امارت و خو تازه په قطر کې د دغه ډلې د سیاسي دفتر ویاند سهیل شاهین وايي: "اوس چې موږ د افغانستان د مسئلې سوله ییز حل لپاره ګام اخلو او بین الافغاني خبرې پيل کوو نو هر هغه څه چې د دې مسئلې سوله ییز حل لپاره اړین وي هغه به ترسره کوو که هغه د اساسي قانون تدوین یا نور څه وي."

یو شمېر حقوق پوهان بیا وايي، د افغانستان اساسي قانون کې یوازي د جمهوریت بقا او اسلامي احکامو مسئله د افغان حکومت او د اساسي قانون سرې کرښې دي.

د حقوق پوهانو د ټولنې مشر سبحان الله مصباح وايي، اساسي قانون کې ځینې نیمګړتیاوې شته چې باید حل شي خو د دوه لومړنی مادو تعدیل چې جمهوري نظام او اسلامي احکام په کې ذکر شوي بدلون یې قانون کې ناشوني ګنل شوی.

هغه وویل: "اساسي قانون خپله دا مسئله واضح کړې ده یعنې هغو مواردو کې چې خپله د قانون د تعدیل امکان لري، دلته د حکومت خبرې په دې مهمه نه دي چې خپله اساسي قانون په خپله دا موارد مشخصه کړي دي، دوه مسئلې ډېرې اړینې دي یو د جمهوریت مسئله او بله اسلامي احکام دي د دغو احکام تعدیل اساسي قانون کې سره کرښه ده، خو د وګړو د حقوقو په اړه هغه کولی شي تعدیل شي."

همدا راز د اساسي قانون پر تطبیق د څار خپلواک کمېسیون تراوسه په رسمي ډول د اساسي قانون د تعدیل په اړه خبرې نه دي شوي خو ځینو مدني ټولنو او حزب اسلامي د بدیلو طرحو چمتو کولو خبره کړې ده.

دا څرګندونې په داسې حال کې دي، چې د ایران سفارت یوې خبر پاڼه کې ویلي، د ایران حکومت له ټولو لورو غواړی چې د افغانستان اساسي قانون او ډیموکراتیک نظام ته درناوی وکړي.

د ایران سفارت دا هم لیکلي چې د افغانستان لپاره د ایران ځانګړي استازي محمد ابراهیم طاهریان په مشرۍ یو پلاوی کابل ته راغلی، چې دا پلاوی له بین الافغاني خبرو ملاتړ کوي او له ولسمشر غني سره به هم وګوري.

XS
SM
MD
LG