د امریکا د متحد ایالتونو ولسمشر وایي چې دی له افغانستان سره د بګرام د هوایي اډې د بیرته نیولو په تړاو خبرې کوي.

ډونالډ ټرمپ د جمعې په ورځ په سپینه ماڼۍ کې خبریالانو ته وویل چې موږ باید کله هم دا اډه نه وای پرې ایښې.

تر دې یوه ورځ مخکې ولسمشر ټرمپ په لندن کې د سفر پرمهال خبرې غونډې ته ویلي و چې د هغه حکومت هڅې کوي چې امریکایي ځواکونه بیرته بګرام هوایي اډې ته ستانه کړي.

دا اډه امریکایي ځواکونو په دوه زره یو ویشتم کال کې پر افغانستان د طالبانو تر بیا واکمنۍ لږ مخکې پرې ایښې وه.

ټرمپ د لندن په خبرې غونډه کې ویلي و چې د بګرام هوایي اډه خورا ارزښتمه ده، ستراتیژیک اهمیت لري، د چین اټومي تاسیساتو ته نژدې ده.

بل لور ته د دې څرګندونو په غبرګون کې د چین د بهرنیو چارو د وزارت ویاند لین جیان د پنجشنبې په ورځ په پیکنګ کې وویل چې هیواد یې د افغانستان مځکنۍ بشپړتیا او حاکمیت ته درناوی لري او د افغانستان راتلونکې باید د افغانانو په لاس کې وي.

نوموړي زیاته کړه چې د چین هیله دا ده چې ښکېلې خواوې په سیمه ییز ثبات کې رغنده رول ولوبوي.

د امریکا او ایران چارواکو نن په جینیوا کې د اتومي پروګرام په اړه د خبرو نوی پړاو پیل کړ؛ هغه خبرې چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د پراخې پوځي شخړې د مخنیوي لپاره وروستۍ هڅه بلل کېږي.

د تهران او واشنګټن ترمنځ د خبرو درېیم پړاو په داسې حال کې ترسره کېږي چې د امریکا ولسمشر، ډونالډ ترمپ، د دې امکان ارزونه کوي چې که د ایران د اټومي پروګرام د مهارولو لپاره هوکړه ترلاسه نه شي، نو پر پوځي اقدام به غور وکړي.

اوس مهال د امریکا دوه الوتکه‌وړونکي بېړۍ په داسې واټن کې ځای پر ځای شوي دي چې پر ایران د برید وړتیا لري.

بل لور ته، د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچ د چهارشنبې په ماښام د عمان له بهرنیو چارو وزیر سره د امریکا او ایران د روانو مذاکراتو په اړه د تهران د وړاندیزونو په باب خبرې کړې دي.

د دیورند کرښې په اوږدو کې په پکتیا او ننګرهار ولایتونو کې د چهارشنبې د ماښام له نښتو وروسته وضعیت ارام دی.

د ننګرهار ولایت په دوربابا ولسوالي کې قومي مشرانو ازادي راډیو ته وویل چې پرون (چهارشنبې) د طالبانو او پاکستاني پوځیانو ترمنځ پر دیورند کرښه نښتې وشوې چې د شپې تر ناوخته یې دوام درلود. همداراز د ننګرهار په مومند درې ولسوالي او د پکتیا په ډنډ پټان ولسوالي کې هم د دیورند کرښې په اوږدو کې نښتې شوي دي.

د افغانستان په ختیځ کې د ۲۰۱ خالد بن ولید قول اردو ویندوی وحیدالله محمدي تایید کړه چې نښتې تایید کړې خو د مرګ ژوبلو په اړه یې څه ونه ویل.

د افغانستان او پاکستان ترمنځ تاوتریخوالی وروسته له هغه بیا زیات شو چې د یکشنبې په ورځ پاکستاني الوتکو په ننګرهار او پکتییکا کې بمبارۍ وکړې او د ملګروملتو په وینا په نتیجه کې یې ۱۳ ملکیان ووژل شول.

د ملګروملتو د ماشومانو د ملاتړ ادارې، یونسیف نن اعلان وکړ چې جاپان د ۴.۴ میلیون ډالرو بشري مرستې ژمنه کړې ده، او په دې پیسو به شاوخوا ۶۰ زره کسانو ته، چې نیمایي یې ماشومان دي، ژوند ژغورونکي خدمات وړاندې شي.

دا مرسته په داسې حال کې کېږي چې بشري کړکېچونه او جبري کډوالۍ زیاتې شوې دي.

یونیسف تایید کړې چې د جاپان له لوري ورکړل شوې دا ۴.۴ میلیون ډالره به د افغانستان هغو خلکو ته د بیړنیو او حیاتي خدمتونو په برابرولو ولګول شي چې د طبیعي پېښو او بیړنیو حالاتو له امله زیانمن شوي دي.

د دې بودجې له لارې به مستقیم ډول ۶۰ زره کسانو ته مرسته ورسېږي، چې له دې ډلې به کابو ۳۰ زره ماشومان د روغتیا، تغذیې او ساتنې مهم خدمات تر لاسه کړي.

په ۲۰۲۵ کال کې له ایران او پاکستان څخه تر ۲.۸ میلیونه زیات افغانان هېواد ته راستانه شوي، چې ۶۰ سلنه یې ښځې او ماشومان دي. دې چارې پر بشري مرستو او خدمتونو لا زیات فشار راوستی دی.

پرله‌پسې کړکېچونو د افغانستان د ماشومانو د ساتنې سیستمونه کمزوري کړي دي. د یونیسف د راپور له مخې، د ۲۰۲۵ کال له جنورۍ څخه تر نوومبر پورې یوازې یا له کورنیو بېل شوي ۱۳ زره ۸۹ ماشومان پېژندل شوي، چې دا د تېر کال پرتله ۵۰ سلنه زیاتوالی ښيي.

د مطبوعاتو د ازادۍ نړیوالو ډلو له پاکستان څخه غوښتي چې د افغان خبریالانو نیول او شړل سمدستي ودروي، او خبرداری یې ورکړی چې که هغوی بېرته واستول شي، له جدي ګواښونو سره به مخامخ شي.

د رسنیو د ازادۍ او د بشري حقونو د نړیوالو بنسټونو یوه ائتلاف د چهارشنبې په ورځ د پاکستان صدراعظم شهباز شریف ته په یوه لیک کې د هغو افغان خبریالانو د نیولو او ایستلو د سملاسي درولو غوښتنه کړې چې دا مهال په پاکستان کې مېشت دي.

په لیک کې د وروستیو نیونو پر زیاتوالي ژوره اندېښنه څرګنده شوې ده.

د لیک لاسلیک کوونکو خبرداری ورکړی چې په زوره ستنول، دا خبریالان د نیول کېدو، تاوتریخوالي او ان د مرګ له خطر سره مخامخولی شي.

دغو بنسټونو له اسلام‌اباد څخه غوښتي چې د نه ستنولو اصل ته درناوی وکړي او د کډوالو او له خطر سره مخ رسنیزو کارکوونکو پر وړاندې خپلې نړیوالې ژمنې پوره کړي.

دا غوښتنه په داسې حال کې کېږي چې پاکستان په خپله خاوره کې د افغان کډوالو نیونې او ایستنې زیاتې کړي دي، چې له امله یې تر دې دمه زرګونه افغانان نیول شوي یا ایستل شوي دي.

د راپورونو له مخې، په تېر یوه کال کې له ایران او پاکستان څخه تر درې میلیونه ډېر افغان کډوال بېرته ستانه شوي دي، چې ډېری یې په زوره ایستل شوي دي.

د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بنېټ خبرداری ورکړی چې پراخ محدودیتونه او د نړیوالو مرستو ناڅاپي کمښت اساسي روغتیايي خدمتونو ته د افغان ښځو لاسرسی سخت کمزوری کړی او د هیواد له وړاندې نازک روغتیايي نظام ته یې لا زیات زیان رسولی دی.

ریچارډ بنېټ، چې د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړی راپور ورکوونکی دی، ټاکل شوې د ښځو او نجونو د روغتیا حق په اړه نن (پنجشنبې) نوی راپور په جنیوا کې د ملګرو ملتو د بشري حقونو شورا ۶۱مې غونډې ته وړاندې کړي.

بنېټ وویل چې د افغانستان روغتیايي سیستم د جګړو، بېوزلۍ او پر بنسټیزو تاسیساتو د کمې پانګونې له امله له کلونو راهیسې کمزوری پاتې شوی؛ خو هغه ټینګار وکړ چې اوسنيو محدودیتونو د ښځو او نجونو لپاره د روغتیايي خدمتونو لاسرسی په بې‌ساري ډول خراب کړی دی.

د هغه په وینا، د دې کړکېچ درې اصلي عوامل دي: د روغتیايي نظام جوړښتي کمزوري، د طالبانو له خوا لګېدلي محدودوونکي سیاستونه، او د نړیوالو مرستو شدید کمښت.

بنېټ وویل چې د بودجې د کمېدو له امله تر ۴۰۰ ډېر روغتیايي کلینیکونه تړل شوي، او د کاري ساعتونو او د کارکوونکو شمېر—په ځانګړي ډول د ښځینه ډاکټرانو، نرسانو او قابلو—په څرګند ډول راکم شوی دی.

د ایران او امریکا ترمنځ د «غیرمستقیمو» خبرو د بل پړاو له پیل وړاندې، د امریکا د بهرنیو چارو وزیر له خبریالانو سره په خبرو کې د ایران له‌خوا د خپل توغندويي پروګرام په اړه د خبرو نه کول «لوی خنډ» وباله.

مارکو روبیو پرون (چهارشنبې، د کب شپږمه) وویل چې د پنجشنبې ورځې خبرې به تر ډېره د ایران پر اتومي پروګرام متمرکزې وي.

هغه د ایران بالستیک توغندي د امریکا لپاره «جدي ګواښ» وباله او خبرداری یې ورکړ چې تهران د داسې توغندیو د جوړولو کار پیل کړی دی چې «په پای کې» به د امریکا خاورې ته ورسېږي.

دا هغه موضوع ده چې ډونالډ ټرمپ هم د روانې اوونۍ په ترڅ کې کانګرس ته په خپله وینا کې ورته اشاره کړې وه.

روبیو په دوام کې د لنډواټنه بالستیک توغندیو په اړه خبرې وکړې چې د هغه په وینا، تهران همدا اوس هم په زرګونو داسې توغندي لري او دا د سیمې په کچه د امریکا ګټو ته «ګواښ» ګڼل کېږي.

هغه وویل: «دوی زرګونه لنډ واټنه توغندي لري چې کولی شي په سیمه کې د امریکا پوځي اډو، سعودي عربستان، قطر، بحرین او متحده عربي اماراتو ته ورسېږي. دا همدا اوس زموږ لپاره ګواښ دی.»

سعودي عربستان په پام کې لري چې که پر ایران د امریکا د برید له کبله د تېلو په عرضه کې خنډ یا کمی رامنځته شي، نو د تېلو صادرات به زیات کړي.

دا خبره رویټرز خبري اژانس د چهارشنبې په ورځ، (د کب شپږمه) د دوو باوري سرچینو په قوله کړې ده.

یاد اژانس همداراز ادعا کړې چې اوپک‌پلس به—چې د اوپک غړي هېوادونه او روسیه پکې شامل دي—احتمالاً په دې غور وکړي چې د اپرېل میاشتې لپاره د ورځې ۱۳۷ زره بېرله تېلو تولید زیات کړي.

پر دې اقدام په داسې حال کې بحث روان دی چې د دوبي د موسم د لوړېدونکې تقاضا موده رانژدې کېږي او له بلې خوا د امریکا او ایران ترمنځ کړکېچونو د تیلو بیې لوړې کړې دي.

رویټرز زیاتوي چې د اوپک‌پلس اته تولیدوونکي هېوادونه—سعودي عربستان، روسیه، متحده عربي امارات، قزاقستان، کویټ، عراق، الجزایر او عمان—ټاکل شوې ده د مارچ په لومړۍ نېټه غونډه وکړي.

له درې میاشتې ځنډ وروسته د تولید د زیاتوالي بیا پیل به ریاض او ځینو نورو هېوادونو لکه متحده عربي اماراتو ته دا زمینه برابره کړي چې په نړیوال بازار کې خپله ونډه زیاته کړي.

په داسې حال کې چې د ایران مرکچي پلاوی امریکا سره د دریم پړاو خبرو اترو لپاره جینیوا ته خوځیدلی، د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان وايی خبرو اترو کې یو "ښه لید لوری" ویني.

د ایران رسنیو د چهارشنبې په ورځ (د فبروري ۲۵) راپور ورکړ چې بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي دایراني پلاوي په مشرۍ دخبرو لپاره د سویس جنیوا ته روان شوی دی.

ټاکل شوې ده چې دا خبرې اترې نن (پنجشنبه، د فبروري ۲۶) پیل شي.

دغه غیرمستقیمي خبرې چې حساسې بلل شوي دي، په داسې وخت کې ترسره کیږي چې متحدو ایالاتو د ایران جنوب ته سمندر کې یوه لویه جنګي بیړۍ ځای پر ځای کړې ده چې چمتو ده که چیرې ولسمشر ډونالډ ټرمپ پریکړه وکړي نو برید پیل کړي.

د امریکا ولسمشر یوه اونۍ مخکې ایران ته لس ترپنځلسو ورځو وخت ورکړ چې امریکا سره یوې اټومي هوکړې ته ورسیږي.

د مخدرو موادو او جرمونو په وړاندې د ملګرو ملتونود مبارزې د دفتر مشر پولیک اوک سیري د طالبانو د حکومت د کورنیو چارو وزارت معین شیخ عبدالرحمن منیر سره ولیدل.

د طالبانو ترواک لاندې باختر خبري اژانس د چهارشنبې په ورځ رپوټ ورکړ چې د کورنیو چارو وزارت معین په غونډه کې له دغه نړیوال چارواکي د سرحدونو دلاښه کنټرول لپاره د مجهزو سکنرونو غوښتنه کړې ده.

خبر زیاتوي چې ښاغلي سیري د نشه یې توکو په وړاندې د لاس ته راوړونو ستاینه کړې او د سکنرونو د برابرولو په برخه کې یې د همکارۍ ژمنه کړې.

د مخدرو موادو او جرایمو په وړاندې دملګرو ملتونو د مبارزې دفتر (UNODC) تیره میاشت په یو راپور کې وویل چې افغانستان کې له مصنوعي مخدرو موادو او د طبي درملو څخه د ناوړه استفادې ترڅنګ ، دودیز مخدر موادهم ډیر کارول کیږي.

د ګوګل تکنالوژي کمپنۍ وايي چین پورې د هکرانو د یوې مرتبطې ډلې فعالیت یې شڼډ کړی دی.

دغه ډله د UNC2814 او د «Gallium»گالیوم په نومونو پیژندل کیدله.

د ګوګل یو چاروکي چارلي سنایدر رویترز خبري اژانس ته ویلي د هکرانو دغې ډلې په ۲۴ هیوادونو کې ۵۳ بنسټونو ته تایید شوی لاسرسې درلوده او د شنډیدو په مهال ددې احتمال هم وو چې لږترلږه ۲۲ نورو هیوادونو کې بنسټونو ته لاسرسی پیدا کړي.

ګوګل کمپنۍ وايي د دغو هکرانو د ګوګل کلاود پروژو په تړلو او د حسابونو او انټرنټي زیربنا به نا کاره کولو سره یې ددوی فعالیت درولی دی.

ګوګل وايی دهکرانو دغې ډلې د سالت تایفون «Salt Typhoon» په نامه د هکري کمپاین څخه چې متحدود ایالاتو چین ته منسوب کړی جلا فعالیت کاوه.

په متحدو ایالاتو کې د چین سفارت دغو ډلو سره د چین هرډول ارتباط رد کړی او ویلي چې دغه هیواد د هک او سایبري بریدونو مخالف دی.