د دیورند کرښې په اوږدو کې په پکتیا او ننګرهار ولایتونو کې د چهارشنبې د ماښام له نښتو وروسته وضعیت ارام دی.

د ننګرهار ولایت په دوربابا ولسوالي کې قومي مشرانو ازادي راډیو ته وویل چې پرون (چهارشنبې) د طالبانو او پاکستاني پوځیانو ترمنځ پر دیورند کرښه نښتې وشوې چې د شپې تر ناوخته یې دوام درلود. همداراز د ننګرهار په مومند درې ولسوالي او د پکتیا په ډنډ پټان ولسوالي کې هم د دیورند کرښې په اوږدو کې نښتې شوي دي.

د افغانستان په ختیځ کې د ۲۰۱ خالد بن ولید قول اردو ویندوی وحیدالله محمدي تایید کړه چې نښتې تایید کړې خو د مرګ ژوبلو په اړه یې څه ونه ویل.

د افغانستان او پاکستان ترمنځ تاوتریخوالی وروسته له هغه بیا زیات شو چې د یکشنبې په ورځ پاکستاني الوتکو په ننګرهار او پکتییکا کې بمبارۍ وکړې او د ملګروملتو په وینا په نتیجه کې یې ۱۳ ملکیان ووژل شول.

د بشري حقونو نړیوال فدراسیون (FIDH) د افغان اود نړیوالو بشري حقونو له څه باندې اتیا سازمانونو سره په یوه پرانیستي لیک کې بروکسل ته د طالبانو د احتمالي سفر په اړه خپله ژوره اندېښنه څرګنده کړي.

دې فدراسیون د چهارشنبې په ورځ (۶ د جوزا) په یوه پرانیستي لیک کې ویلي: "موږ، د ملي او نړیوالې مدني ټولنې سازمانونه او د بشري حقونو مدافعان، د هغو راپورونو په اړه خپله ژوره اندېښنه څرګندوو چې وایي د ۲۰۲۶ کال په جون میاشت کې به د طالبانو استازي بروکسل ته رسمي سفر وکړي."

په لیک کې ویل شوي چې طالبان د افغانستان د خلکو استازیتوب نه کوي، ځکه چې دوی له کورني دیموکراتیک مشروعیت څخه بې برخې دي.

د فرانسپرس خبري اژانس د ثور په میاشت کې د سرچینو له قوله راپور ورکړی و چې د طالبانو حکومتي چارواکي به په راتلونکو اوونیو کې بروکسل ته سفر وکړي، څو له اروپايي ټولنې سره د ځینو افغان کډوالو د ایستلو په اړه خبرې وکړي.

د بښنې نړیوال سازمان امنیستي انټرنشنل د پښتون ژغورنې د غورځنګ د غړي فریدالله افریدی د "تښتول کېدو" په اړه د خپلواکو، شفافو او اغېزمنو څېړنو غوښتنه کړې ده.

دې سازمان د چهارشنبې په ورځ په یوه بیان کې لیکلي: "که هغه (فریدالله افریدی) د چارواکو په توقیف کې وي، نو باید د ساتنې ځای یې اعلان شي، سمدستي دې خوشې کړل شي او د هغه د نادرکه کېدو له عاملانو سره دې د نړیوالو بشري حقونو د معیارونو سره سم حساب کتاب وشي."

د بښنې نړیوال سازمان زیاته کړې چې فریدالله افریدی د مې په ۱۸مه ماښام له پېښور ښار څخه تښتول شوی دی. ویل شوي چې د هغه د کورنۍ د غوښتنو سره سره، پولیسو د هغه د نادرکه کېدو په اړه نه کوم لومړنی راپور ثبت کړی او نه یې هم د دې پېښې په اړه کومه څېړنه پیل کړې ده.

پاکستاني چارواکو تر اوسه د بښنې نړیوال سازمان د دې غوښتنې په اړه څه نه دي ویلي.

د دې سازمان په خبره افریدی د پښتون ژغورنې د غورځنګ لومړنی فعال نه دی چې له کومو نښو نښانو پرته نادرکه کیږي.

دې سازمان اندیښنه څرګنده کړې چې د افریدی نادرکه کېدل د دغه غورځنګ د فعالانو د جبري ورکېدو او د دولتي چارواکو له خوا د اندیښنې وړ ځپنې د لړۍ برخه ده.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق (یونیسف) د طالبانو د حکومت له خوا د "د زوجینو د بېلتون اصول ‌نامې" په اړه خپله ژوره اندېښنه څرګنده کړې ده.

د دې ادارې اجراییه رییسې کاترین رسل د چهارشنبې په ورځ د جوزا په ۶ په ایکسپاڼه کې ولیکل: "هر هغه قانون که داسې مواد ولري چې ښیي د ماشومانو ودونو ته اجازه ورکوي یا د نجلۍ چوپتیا د رضایت په توګه تفسیر کوي، د منلو وړ نه دی."

د افغانستان لپاره د بریتانیا ځانګړي استازي ریچارډ لینډسي هم د " زوجینو د جلا کیدو اصول‌ نامې" د لغوه کېدو غوښتنه کړې ده.

هغه د سه‌ شنبې په ورځ په ایکسپاڼه کې لیکلي چې دا اصول‌ نامه د طالبانو له خوا یو بل "ظالمانه اقدام" دی.

ښاغلي لینډسي زیاته کړې چې د افغانستان ښځې او نجونې په ټول ژوند کې د برابرۍ مستحقې دي.

د " زوجینو د بېلتون اصول ‌نامه" د طالبانو د مشر ملا هبت‌الله اخندزاده له خوا له توشیح وروسته د ثور په ۲۴مه په رسمي جریده کې خپره شوه.

تر دې مخکې له سلو څخه زیاتو ډلو او سازمانونو، چې ډېری یې د بشري حقونو او په ځانګړي ډول د ښځو د حقونو مدافعان دي، د دې اصول ‌نامې د سمدستي او بې قید و شرط لغوه کېدو غوښتنه کړې ده. دغه لارښود په ځینو مواردو کې د ماشومانو نکاح "سمه" ګڼي.

سپینې ماڼۍ ویلي چې د امریکا او ایران ترمنځ د تفاهم د مسودې په اړه د ایران د دولتي رسنۍ (صدا وسیما) راپور "کاملاً نادرست" دی او "سم نه دی."

د ازادي راډیو د فردا څانګې د راپور له مخې، د ایران دولتي ټلویزیون د سپینې ماڼۍ له اعلامیې څوساعته مخکې راپورورکړی و چې

د امریکا او ایران ترمنځ د یوه توافق په مسوده کې د ایران د سمندري محاصرې د پای ته رسولو، په هرمز تنګي کې د ازاد تګ راتګ د بیرته اعاده کیدو او د فارس خلیج له سیمې څخه د امریکايي ځواکونو د وتلو ژمنې شاملې دي.

د سپینې ماڼۍ په اعلامیه کې ویل شوي: " د ایران د دولت تر کنټرول لاندې رسنیو دا راپور حقیقت نه لري او هغه تفاهم ‌لیک چې دوی خپور کړی کاملاً ساختګي دی. هېڅوک باید پرهغه څه چې د ایران دولتي رسنۍ یې خپروي باورونکړي. واقعیتونه مهم دي."

د ایران د دولتي رسنۍ په راپورکې ادعا شوې چې امریکا ژمنه کړې چې د ایران سمندري محاصره به پای ته رسوي او په بدل کې یې ایران ژمنه کړې چې د یوې میاشتې په موده کې به د تجارتي کشتیو تګ راتګ تر جګړې مخکې کچې ته بېرته رسوي.

د امریکا ولسمشردونالډ ټرمپ د دوشنبې په ورځ ټینګار وکړ چې له ایران سره احتمالي توافق به یا "ډېر عالي او معنا‌دار" وي او یا به هېڅ ډول توافق نه وي.

د ایران او امریکا ترمنځ خبرې اترې په وروستیو ورځو کې د پاکستان او د سیمې د ځینو نورو هېوادونو په منځګړیتوب نوي پړاو ته داخلې شوې او تمې زیاتې شوې چې د شخړې د پای ته رسولو لپاره یو توافق رامنځته شي.

ټاکل شوې چې د امریکا ولسمشر، د چهارشنبې په ورځ د خپلې کابینې له غړو سره کمپ ډېوېډ کې یوه کم‌سارې غونډه ترسره کړي.

داغونډه په داسې مهال کیږي چې د سپینې ماڼۍ د یوه چارواکي په وینا، د ایران اړوند مذاکرات یوې حساسې مرحلې ته نږدې شوي دي.

د فرانسې خبري اژانس د دې خبر په خپرولو سره لیکلي چې د کمپ ډېوېډ انتخاب، چې د مریلینډ په غرنیو سیمو کې یو لیرې پروت استوګنځی دی او ټرمپ د پخوانیو ولسمشرانو خلاف لږ ورغلی، د خبرو اهمیت په ګوته کوي.

بلخوا د نیویارک پوسټ ورځپاڼې راپور ورکړی چې د ایران موضوع به د دې غونډې اصلي محور وي او د کابینې ټول غړي به پکې ګډون ولري.

ډونالډ ټرمپ د شنبې په ورځ ویلي وو چې له تهران سره د منځني ختیځ د جګړې د پای ته رسولو لپاره یوه هوکړه نږدې ده، خو په ورته وخت کې یې خبرداری ورکړ چې که خبرې ناکامې شي، پر ایران د امریکا بریدونه بېرته پیل کېدای شي.

د افغانستان د کرکټ ملي لوبډلې ستوری سپین بالر راشد خان به راتلونکې میاشت له هند سره په یوازینۍ ټېسټ لوبه کې ونه لوبېږي، خو د درې یو ورځنیو لوبو (ODI) لړۍ لپاره په لوبډله کې شامل دی.

۲۷ کلن راشد خان ته سپارښتنه شوې چې د خپل کاري فشار د مدیریت لپاره د اوږدې بڼې (ټېسټ) کرکټ ځکه کم کړي چې د شل اوریزو بېلابېلو سوداګریزو لیګونو کې هم لوبېږي.

مصدوم شوی اوپنر ابراهیم زدران هم ټېسټ لوبه کې ګډون نه شي کولی. دغه ټېسټ لوبه د جون له ۶مې تر ۱۰مې نېټې پورې د هند په نیو چندیګړ کې ترسره کیږي.

حشمت الله شهیدي به د ټېسټ لوبډلې او همدارنګه د درې یو ورځنیو نړیوالو لوبو مشري کوي.

رحمن الله زدران، بلال سمیع او ننګیالی خروټی د لومړي ځل لپاره د ټیست لوبې لپاره غوره شوي دي.

لیګ سپینر قیس احمد هم بیرته لوبډلې ته ستون شوی دی.

افغانستان له ۲۰۱۷ کال راهیسې چې د ټېسټ لوبو رسمي حیثیت ترلاسه کړی، تر اوسه یې یوازې یوه ټېسټ لوبه له هند سره کړې چې هغه په ۲۰۱۸ کال کې وه.

د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي د لوی اختر په مناسبت خپل پیغام کې یوځل بیا هیله څرګنده کړې چې د شپږم ټولګي څخه د پورته نجونو پر مخ د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې "ژرترژه "پرانیستل شي او میرمنو او روزلو کدرونو ته د کار او چارو کې د شمولیت زمینه برابره شي.

حامد کرزي پر خپله ایکسپاڼه لیکلي پیغام کې د هیواد ابادي ، ترقي او هوساینه، تعلیم او دې پورې تړلې چې "هر هیوادوال خپل وطن کې د خاوندتوب احساس وکړي".

طالبانو د ۲۰۲۱ کال اګست میاشت کې واک ته له ستنیدو وروسته له شپږم ټولګي پورته نجونو او ښځو په مخ د ښونځیو او پوهنتونونو دروازې تړلي دي اوله بهرنیو او کورنیو فشارونو سره سره یې په دغې پالیسۍ کې د بدلون کومه نښه تراوسه نه لیدل کیږي.

ملګري ملتونه وايي افغانستان کې دا مهال ۱.۴ میلیونه نجونې له زده کړو بې برخې دي او که پر زده کړو دا بندیز تر ۲۰۳۰ کال پورې دوام وکړي، له ۴ میلیونو زیاتې نجونې به له زده کړو بې برخې شي.

افغانستان کې د لوی اختر په لومړۍ ورځ نن سهار د ځانګړو امنیتي تدابیرو په ترځ کې د اختر لمونځ ادا شو.

بلخوا سلګونه زره حاجیانو چې پرون یې عرفات کې تیره کړه نن یې د جمرو ویشتلو او قرباني ته مخه کړه.

د افغانستان شاوخوا ۳۰ زره حاجیان دسږني حج مراسمو کې ګډون لري.

سعودي چارواکي وايي سږکال د نړۍ له ګوټ ګوټ څخه ۱.۵ ملیون کسان دحج لپاره دغه هیواد ورغلي دي.

د سږني حج مراسم منځني ختیځ کې د سولې دهیلو سره وړمه ورځ پیل شول.

په داسې حال کې چې دایران او امریکا ترمینځ کړکیچ دوام لري او د حج له مراسمو مخکې په سعودي عربستان او د خلیج په نورو هیوادونو کې د ایران لخوا په غچ اخیستونکو بریدونو کې ځینې اهداف په نښه شوي دي، سعودي عربستان کې د مقدسو ځایونو دساتنې او د حاجیانو د ډاډمنتیا لپاره ځانګړي امنیتي تدابیر نیول شوي دي.

روانه اوونۍ د مکې معظمې تودوخه ۴۵ درجې سانتي‌ګرادو ته رسېدلې، د سعودي روغتیايي کارکوونکو د حج پر مهال د تودوخې له امله د زیانمنو شويو حاجیانو د درملنې لپاره ګڼو طبي کلینیکونو ته د اکمالاتو رسولو لپاره له ډرون الوتکو هم کار اخیستی دی.

چهارشنبه په افغانستان کې د لوی اختر لومړۍ ورځ ده. یوشمیر روغتیایي متخصصانو د څارویو د قرباني پرمهال د کانګو تبي د ناروغۍ د احتمالي زیاتیدو خبرداری ورکړی دی.

د کابل په انتاني روغتون کې متخصص ډاکټر فرید عمري ازادي راډیو ته وویل چې د څارویو د قرباني پرمهال باید خلک دستکش ولري، عینکي په سترګو کړي او داسې بوټان په پښو کړي لکه موزې چې د څاروي له ویني سره په تماس کې نه شي. ډاکټر عمري زیاته کړه چې څاروي باید په داسې ځایونو کې حلال شي چې هلته دستي وینه ووینځل شي او د څاروي له ذبح کیدو وروسته غوښه سمه پخه شي چې میکروب یې له منځه ولاړ شي.

د طالبانو د عامه روغتیا وزارت د شمیرو له مخې روان میلادي کال د کانګو تبې پېښې د پروسږکال په پرتله زیاتې شوې دي. تیر میلادي کال په افغانستان کې د کانګو تبې ناروغۍ له امله دوه نوي کسانو خپل ژوند له لاسه ورکړی وو.

ټاکل شوې ده چې چهارشنبه( د مې ۲۷ مه) د امریکا د متحد ایالتونو ولسمشر د خپلې کابینې له غړیو سره په کمپ ډیویډ کې غونډه وکړي.

د فرانس پریس اژانس د راپور له مخې، د میریلنډ په غرنۍ سیمه کې د جمهوري ریاست استوګنځي ته ولسمشر ټرمپ د مخکنیو ولسمشرانو برخلاف ډیر لږ ځي او دا د دې څرګندونه کوي چې دا خبرې حساسې دي.

نیویارک پوسټ ورځپاڼې خبر ورکړ چې د دې غونډې د اجنډا اصلي موضوع ایران دی او د کابینې ټول غړي به برخه پکې واخلي.

ډونالډ ټرمپ د شنبې په ورځ ویلي و چې له تهران سره د جګړې د پای ته رسیدو په خاطر موافقه نژدې شوې ده خو که چیرته خبرې اترې ناکامه شي امریکا به یو ځل بیا پر ایران بریدونه پيل کړي.

کمپ ډیویډ ته ولسمشر ټرمپ د خپلې ولسمشرۍ په دې دوهمه دوره کې تر دې یو ځل مخکې هغه وخت ورغلی و چې څو ورځې وروسته یې د فبروري په اته ویشتمه امریکایي ځواکونو پر ایران برید وکړ.