د روغتیا نړیوال سازمان ( ډبلیو، ایچ، او ) او د روغتیا کلستر په یو راپور کې ویلي، په افغانستان کې د ۲۰۲۵ کال د نومبر په میاشت کې د بیلابیلو ناروغیو له امله لږ ترلږه ۲۶۲ کسان مړه شوي دي.
د ژمې په سختېدو سره په افغانستان کې د بیلابیلو موسمي ناروغیو له امله د مړینې د سلګونو پېښو خبر ورکړل شوی دی.
د روغتیا نړیوال سازمان ( ډبلیو، ایچ، او ) او همکارې ادارې یې د روغتیا کلستر سه شنبه د جنورۍ ۱۳مه په یو راپور کې ویلي په افغانستان کې د ۲۰۲۵ کال د نومبر په میاشت کې د بیلابیلو ناروغیو له امله لږ ترلږه ۲۶۲ کسان مړه شوي دي.
په راپور کې د دې مړینو لامل تنفسي ناروغۍ بلل شوي چې د ژمې په سختېدو سره یې پېښې په ټول افغانستان کې مخ په ډېرېدو دي.
شمېرې شيي چې د راپور شویو څه دپاسه یو لک او ۴۷ زره پېښو له ډلې ۲۴۸ کسان د تنفسي ناروغیو له امله مړه شوي چې دا د تېر کال د اکتوبر د میاشتې په پرتله ۲۴ عشاریه ۶سلنه زیاتوالی ښيي.
په راپور کې خبرداری ورکول شوی چې سړه هوا، د ژوند خراب شرایط او روغتیايي اسانتیاوو ته محدود لاس رسی د تنفسي ناروغیو د زیاتېدو اصلي لاملونه دي.
په همدې حال کې د پلازمینې کابل یو شمېر اوسېدونکې وايي په وروستیو کې د سړې او ککړې هوا له امله په ماشومانو کې د سینه بغل ناروغۍ زیاتې شوي دي.
د ده سبر ولسوالۍ اوسېدونکي وزیر ګل ازادي راډيو ته وویل، په کورکې یې څو ماشومان سینه بغل دي خو دی د بې کارۍ له امله د خونو د ګرمېدو لپاره د سونګ توکو د اخیستلو توان نه لري.
په ماشومانو کې د سینه بغل ناروغي زیاته شوې ده، موږ نفقه نه شو ګټلای بیا چې درته کور کې ناروغان هم پیدا شي
"وچکالي هم زیاته ده، هوا هم ککړه ده، بې روزګاري او بې کارۍ خپل اوج ته رسېدلې ده، په ماشومانو کې د سینه بغل ناروغي زیاته شوې ده، موږ نفقه نه شو ګټلای بیا چې درته کور کې ناروغان هم پیدا شي، زه خپله هم ناروغ یم، چې ډاکتر ته لاړ شي د اتلس سوه یا دوه زره افغانیو درمل درته لیکلي او موږ سره جیب کې دوه درې سوه هم نه وي."
د روغتیا نړیوال سازمان ( ډبلیو، ایچ، او ) او همکارې ادارې یې د روغتیا کلستر په راپور کې دا هم راغلي دي چې د تېر کال په نومبر میاشت کې دغه شان د شري یا سرخکان د شکمنو پېښو له امله د مړینې ۱۱ او د ډینګي تبې له امله بیا درې پېښې ثبت شوي دي.
خو په راپور کې راغلي دي چې په همدې موده کې د ملاریا د څه کم پنځه لکه شکمنو پېښو سره سره د دې ناروغۍ له امله کومه مړینه نه ده راپور شوې.
په ورته وخت کې د ننګرهار ولایت د کامې ولسوالۍ یوه اوسېدونکې اسماعیل ازادي راډيو ته وویل چې نږدې دوه میاشتې مخکې یې د شرې د ناروغۍ له امله د ماما یو څلور کلن زوی مړ شو.
نوموړي وویل چې د ماما کورنۍ یې ډېره بې وزلې ده او د هیڅ ډول درملو د اخیستلو توان نه لري:
زما د ماما زوی چې تقریبا درې یا درې نیم کاله عمر لرلو، د شری له امله مړ شو
"زما د ماما زوی چې تقریبا درې یا درې نیم کاله عمر لرلو، د شری له امله مړ شو، د ماما مې ډېره بې وزلي دي، درملو ته هم هغسې لاس رسی نشته، دلته شري ډېر ماشومان نیولي دي او خلک روغتیايي اسانتیاوو ته لاس رسی نه لري."
د طالبانو د حکومت د عامې روغتیا وزارت ویاند شرافت زمان په دې اړه د ازادي راډيو پوښتنې ځواب نه کړې خو روغتیا پوهان د یو شمیر ناروغیو د مخنیوي لپاره د واکسینو په تطبیق ټینګار کوي.
د تېرې ډیسمبر په ۲۵ مه د روغتیا نړیوال سازمان هم په یو راپور کې ویلي وو چې د شري د خپرېدو د مخنیوي لپاره پکار ده چې لږ تر لږه ۹۵ سلنه وګړي د شري د واکسین دوه پړاوونه ترلاسه کړي، خو دا هدف لا هم په ډېرو هېوادونو کې نه دی پوره شوی.
خو د طالبانو د عامې روغتیا په وزارت کې یوې سرچینې د روان لمریز کال په لړم میاشت کې ازادي راډیو ته ویلي وو چې په ټولو ولایتونو کې د شري واکسین کمپاین روان دی.
د روغتیا نړیوال سازمان له دې وړاندې د تېرې دسمبر په وروستیو کې دا هم ویلي وو چې په ۲۰۲۵ سخت مالي کسر له امله د افغانستان په ۳۳ ولایتونو کې د ۴۴۵ روغتیايي مرکزونو فعالیتونه یا ځنډول شوي او یا هم په بشپړ ډول تړل شوي دي چې له امله یې لږ تر لږه ۳ عشاریه ۷۹ میلیونه خلک اغیزمن شوي دي.
