خبرونه
افغانستان د بدیلو تجارتي لارو په لټه کې منځنۍ اسیا او ایران ته مخه کړې
په داسې حال کې چې د کابل او اسلام اباد ترمینځ اړیکې ترینګلې دي او ددواړو هیوادونو ترمینځ سوداګري لارې تړل شوي ، د طالبانو حکومت چارواکي وايي افغانستان د پاکستان له لارې د خپلو سوداګري انتقالاتو د کمولو لپاره منځنۍ اسیا او ایران ته مخه کړې.
د سوداګرۍ وزارت ویاند عبدالسلام جواد اخوندزاده رویترز خبري اژانس ته ویلي: "په تیرو شپږو میاشتو کې، زموږ سوداګري له ایران سره ۱.۶ ملیارد ډالرو ته رسیدلې، چې له پاکستان سره د ۱.۱ ملیارد ډالرو سوداګري تبادلې څخه لوړه ده."
هغه زیاتوي چې د ایران د چابهار بندر تاسیساتو څخه استفادې د اموالو په انتقال کې ځنډ کم کړی او سوداګرو ته یې ډاډ ورکړی چې که د پاکستان لارې وتړل شي نو بارونه به ونه دریږي.
د طالبانو د حکومت د ریاست الوزرا د اقتصادي چارو مرستیال ملاعبدالغني برادر د چهارشنبې په ورځ په کابل کې صنعتګرو او سوداګرو ته د وینا پرمهال لدوی وغوښتل چې د پاکستان پر ځای بدیلې ترانزیتي لارې پیدا کړي.
د ورځې تازه خبرونه دلته ولولئ
د اسلامي همکاریو سازمان د طالبانو له حکومت سره د تعامل پر لارې نقشې خبرې کړې دي
د اسلامي همکاریو سازمان د افغانستان په اړه د وزیرانو د اړیکو ډلې نن په یوه مقدماتي غونډه کې د طالبانو له حکومت سره د تعامل لپاره د لارې نقشې پر جوړولو خبرې کړې دي.
دغه سازمان وايي، د غونډې ګډونوالو د افغانستان سیاسي او بشري وضعیت ارزولی او د دغه هېواد د خلکو د ملاتړ، ثبات او پرمختګ لپاره یې له طالبانو سره د تعامل د یوه پړاویز چوکاټ پر جوړولو نظرونه تبادله کړي دي.
دا غونډه په داسې حال کې جوړېږي چې د ۲۰۲۱ کال په اګست کې واک ته د طالبانو له بېرته رسېدو راوروسته، تر اوسه هېڅ هېواد د دې ډلې حکومت په رسمي توګه په رسمیت نه دی پېژندلی؛ خو د افغانستان یو شمېر ګاونډیو او د سیمې هېوادونو له دغه حکومت سره ډیپلوماتیکې او سوداګریزې اړیکې لري.
ډونالډ ټرمپ: د ایران د مشرانو له «درېیمې ډلې» سره د یوې تلپاتې هوکړې په لټه کې یم
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي، د ایران د اسلامي جمهوریت د مشرانو د دوو ډلو له لېري کولو وروسته، اوس د هغوی له «درېیمې ډلې» سره خبرې کوي. د هغه په وینا، ښايي دا ډله د پخوانیو مشرانو پرتله منطقي وي، خو لا هم ورسره خبرې اترې ډېرې ستونزمنې دي.
ده په ورته وخت کې ټینګار کړی چې غواړي د ایران له حکومت سره داسې یوه تلپاتې هوکړه وکړي چې په وینا یې، که په راتلونکي کې په امریکا کې یو ناتوانه ولسمشر هم واک ته ورسېږي، بیا هم ونه شي کړای ایران ته د اتومي وسلو د ترلاسه کولو زمینه برابره کړي.
ټرمپ د شنبې په ورځ، د لړم په ۳۰مه، له فاکسنیوز شبکې سره په ټلیفوني مرکه کې، د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا د جګړې له پای ته رسېدو وروسته به د ایران اوسنی حکومت پر واک پاتې وي، وویل چې د حکومت بدلون هیڅکله د هغه اصلي اندېښنه نه وه.
هغه زیاته کړه: «ځینې کسان د حکومت د بدلون خبره کوي، خو باید روښانه کړي چې هدف یې څه دی؛ ځکه ما تر اوسه د دوو حکومتونو مشران له منځه وړي دي. لومړۍ ډله مې له منځه یووړه او دوهمه ډله هم همداسې. اوس له درېیمې ډلې سره مخ یو.»
د امریکا او اسراییلو له خوا له ایران سره د ۴۰ ورځنۍ جګړې په ترڅ کې، چې د تېر کال د کب په نهمه پیل شوه، د ایران د اسلامي جمهوریت د هغه مهال مشر علي خامنهیي او د دغه هېواد ګڼ شمېر لوړپوړي سیاسي، پوځي او امنیتي چارواکي ووژل شول.
ملګري ملتونه: د افغانستان په ختیځ کې د زلزلې له امله ۶۴۹ زره ټنه کنډوالې پاتې دي
د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام وايي، د اګست په ۳۱مه د افغانستان په ختیځ کې د زورورې زلزلې له امله څه باندې ۶۴۹ زره ټنه خاورې او کنډوالې پاتې دي، چې د پاکولو لپاره یې شاوخوا ۴۰ زره او ۵۰۰ لاریو ته اړتیا ده.
دې سازمان د سپوږمکۍ د تصویرونو له مخې، ویلي چې د زلزلې له امله ښايي د ۲۳ زرو او ۳۱ زرو ترمنځ کسان بېځایه شوي وي. شاوخوا ۱.۴ میلیونه کسان د زلزلې له سختو ټکانونو سره مخ شوي او په کونړ، ننګرهار او لغمان ولایتونو کې تر ټولو ډېر زیانونه اوښتي دي.
د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام خبرداری ورکړی چې د ژمي په رانژدې کېدو سره زلزلهځپلې کورنۍ خوندي سرپناه، خوراکي توکو، پاکو اوبو او روغتیايي خدمتونو ته بېړنۍ اړتیا لري.
دغه سازمان د نړیوالې ټولنې د لا ډېرو مرستو غوښتنه کړې او ټینګار یې کړی چې د کنډوالو پاکول او د ویجاړو شویو سیمو بیارغونه باید په خوندي او اغېزمن ډول ترسره شي.
د اسیا د الف لوبډلو سیالۍ: افغانستان له هانګ مانګ سره مخامخ کېږي
د افغانستان د کرکټ الف لوبډلې د اسیا د الف لوبډلو په جام کې له دوو پر له بسې ماتو وروسته سبا له هانګ کانګ سره د سیالۍ میدان ته وځي.
پرون (شنبه) د بنګله دېش الف لوبډلې د افغانستان الف لوبډلې ته په یو ویکټ ماتې ورکړه. تر دې وړاندې لومړۍ مسابقه د سریلانکا لوبډلې له افغانستان څخه ګټلې وه.
نن په بي ګروپ کې هند او پاکستان مخامخ کېږي.
افغانستان ته د ایران غیرنفتي صادرات ۳۲ سلنه زیات شوي
ایران وايي، د روان لمریز کال په لومړیو اوو میاشتو کې افغانستان ته د ایران د غیرنفتي توکو صادرات د تېر کال د همدې مودې پرتله د وزن له مخې ۳۲ سلنه زیات شوي دي.
د ایران د تایباد ښار د دوغارون ګمرک عمومي رئیس د شنبې په ورځ وویل، چې ایران په دې موده کې د دوغارون د ګمرک له لارې افغانستان ته ۷۴۵ زره او ۷۰۰ ټنه غیرنفتي توکي صادر کړي دي.
د هغه په وینا، د دغو صادراتو ارزښت ۲۴۷ میلیونه او ۵۹۰ زره ډالرو ته رسېږي، چې د تېر کال د همدې مودې پرتله یې ارزښت هم ۱۰ سلنه زیات شوی دی.
نوموړي زیاته کړې چې په دې اوو میاشتو کې د دوغارون له لارې افغانستان ته یو میلیون او ۲۱۶ زره ټنه توکي رسېدلې، چې ارزښت یې دوه میلیارده او ۳۹۸ میلیون ډالره دی.
نوموړي ویلي، چې په دې موده کې له افغانستان څخه د همدې ګمرک له لارې ایران ته ۱۱ زره او ۸۸۴ ټنه توکي وارد شوي، چې ارزښت یې ۲۲ میلیونه او ۳۵۰ زره ډالره دی.
د هرمز تنګي له لارې د تېلو لېږد نژدې نیمایي ته کم شوی
فایننشل ټایمز ورځپاڼې د کپلر شرکت د لومړنیو شمېرو پر بنسټ راپور ورکړی چې د نومبر په دوهمه اوونۍ کې د هرمز تنګي له لارې د تېلو د لېږد اندازه د همدې میاشتې د لومړۍ اوونۍ پرتله کابو نیمایي ته راټیټه شوې ده.
د راپور له مخې، دا کمښت په داسې حال کې راغلی چې تر دې مخکې د دې تنګي له لارې د تېلو لېږد د پام وړ بېرته زیات شوی و. د اکتوبر په شپږو ورځو کې د تېلو د لېږد کچه ان د جګړې تر پیلېدو له مخکې وخت څخه هم لوړه شوې وه.
د امریکا او اسراییل له لوري پر ایران د جګړې په لومړۍ میاشت کې له دې اوبلارې د تېلو صادرات نژدې په بشپړ ډول درېدلي وو، خو د راپور له مخې، له سپټمبر میاشتې راهیسې بېرته زیات شول او په اکتوبر کې د ایران له تېلو پرته، په منځنۍ توګه هره ورځ ۱۰.۳ میلیون بېرله تېل له دې لارې لېږدول کېدل.
د تېلو په لېږد کې دا زیاتوالی تر ډېره د هغو تېل وړونکو بېړیو د کاروانونو له امله و، چې د امریکا د سمندري ځواکونو تر ساتنې لاندې له تنګي تېرېدل.
د بریتانیا د سمندري سوداګرۍ د عملیاتو مرکز د شمېرو له مخې، تېره اوونۍ ۲۶۳ بېړۍ د هرمز له تنګي تېرې شوې وې. دا شمېر د مخکینۍ اوونۍ پرتله ۱۵ سلنه او د ورمخکې دوو اوونیو پرتله ۲۰ سلنه کم و.
افغان سندرغاړی وحید صابري ومړ
افغان سندرغاړی وحید صابري د ورپېښې ناروغۍ له امله ومړ.
په تاشکند کې د افغانانو د ټولنې مشر نعمتالله رحماني امریکا غږ ته د صابري د مړینې خبر تأیید کړی دی.
رحماني ویلي، کله چې هغوی د شنبې په سهار د هغه کور ته ورغلل، د وحید صابري جسد یې وموند.
رحماني زیاته کړې چې مرحوم صابري له "پخوا څخه د زړه ناروغي درلوده او د ډاکترانو په لارښوونه تر څارنې لاندې و".
وحید صابري په افغانستان کې د ۶۰مې هجري شمسي لسیزې یو له مشهورو سندرغاړو څخه و.
هغه د «باران» په نوم د موسیقۍ د ډلې غړی هم و چې مشري یې بل افغان سندرغاړي، فرهاد دریا کوله.
فرهاد دریا ازادي راډیو سره په خبرو کې وویل چې وحید صابري د هغه د ځوانۍ او هنري فعالیتونو ډېر خوږ ملګری و او په مړینهیې خپله ژوره خواشیني څرګنده کړه.
یو شمېر نورو افغان سندرغاړو او د هغه د غږ مینهوالو هم د وحید صابري پر مړینه خواشیني ښودلې ده.
د امریکا د مرکزي قوماندانۍ قوماندان له قطري دفاعي چارواکي سره وکتل
د امریکا د مرکزي قوماندانۍ (سنتکام) قوماندان، سمندري اډمیرال براډ کوپر، د خلیج د هېوادونو له چارواکو سره د خپلو لیدنو په لړ کې په دوحه کې د قطر له یوه لوړپوړي دفاعي چارواکي سره خبرې کړې دي.
د قطر دفاع وزارت د شنبې په ورځ، د نومبر په ۲۱مه، په ایکسپاڼه کې ویلي چې کوپر دغه هېواد ته د سفر پر مهال د قطر د صدراعظم له مرستیال او د دفاعي چارو له وزیر، شیخ سعود بن عبدالرحمن آل ثاني سره لیدلي دي.
د دغه وزارت په وینا، دواړو لورو د همکاریو د پیاوړتیا پر لارو چارو او د ګډو ګټو پر موضوعاتو خبرې کړې دي.
د قطر دفاع وزارت د دغو خبرو د نورو جزییاتو په اړه څه نه دي ویلي.
د امریکا د مرکزي قوماندانۍ قوماندان د پنجشنبې په ورځ په ریاض کې هم د سعودي عربستان له ولیعهد محمد بن سلمان او د دغه هېواد د دفاع له وزیر خالد بن سلمان سره لیدلي وو.
سعودي چارواکو ویلي وو چې له کوپر سره په خبرو کې پوځي همکاري او د سیمې وروستي بدلونونه څېړل شوي دي
بنګلهدېش د سیاسي تاوتریخوالي د کنټرول لپاره سلګونه اضافي امنیتي ځواکونه ځای پر ځای کړل
د بنګلهدېش چارواکو په دغه هېواد کې د بریدونو او اورلګېدنو د زیاتېدو د مخنیوي لپاره سلګونه اضافي امنیتي ځواکونه ځای پر ځای کړي دي.
د فرانس پرېس خبري اژانس د راپور له مخې، په یوه تازه پېښه کې د بنګلهدېش د پخوانۍ صدراعظمې شیخ حسینې د پلویانو تر ۱۲ ډېر کورونه د نارایل په سیمه کې سوځول شوي دي.
د ځايي رسنیو د راپورونو له مخې، د نومبر له ۱۴مې راهیسې په سیاسي تاوتریخوالو کې لږ تر لږه څلور کسان وژل شوي دي. دغه پېښې د بنګلهدېش د ملتپال ګوند د دوو غړو له وژل کېدو وروسته رامنځته شوې دي او د سیالو ګوندونو د پلویانو کورونه هم په نښه شوي دي.
دا کړکېچ په داسې حال کې زیات شوی چې شیخ حسینې ژمنه کړې د دسمبر په میاشت کې به له هند څخه بنګلهدېش ته ستنه شي.
نوموړې په ۲۰۲۴ کال کې د لاریونونو د ځپلو پر مهال د بشریت ضد جرمونو په تور، په غیابي ډول په اعدام محکومه شوې ده.
سرپل د افغانستان دوهم له ماینونو پاک ولایت اعلان شو
د طالبانو د پېښو پر وړاندې د مبارزې ادارې سرپل د افغانستان دوهم ولایت اعلان کړی چې په وینا یې، له ماینونو پاک شوی دی.
د دې ادارې ویاند محمدیوسف حماد د شنبې په ورځ، د نومبر په ۲۱مه، په یوه خپره کړې ویډیو کې ویلي چې د څېړنو له مخې، د سرپل په هېڅ ولسوالۍ کې د پخوانیو جګړو او د پخواني شوروي اتحاد د جګړې له وختونو څخه پاتې ماینونه نشته.
هغه زیاته کړې چې د سیمې د ارزونې، له اوسېدونکو سره د سلا مشورو او د سیمهییزو چارواکو د تایید له مخې، دغه ولایت له ماینونو پاک شوی دی.
طالبانو تر دې مخکې بامیان هم له ماینونو او ناچاودو توکو پاک ولایت اعلان کړی و.
دا په داسې حال کې ده چې ملګرو ملتونو تر دې مخکې ویلي و، په افغانستان کې شاوخوا ۳.۳ میلیونه کسان له ماینونو او ناچاودو توکو ککړو سیمو په یوه کیلومترۍ کې ژوند کوي.
د ملګرو ملتونو د معلوماتو له مخې، په ۱۹۸۹ کال کې له افغانستانه د شوروي ځواکونو له وتلو راهیسې تر اوسه له ۴۵ زرو ډېر افغانان د جګړو له پاتې ماینونو او ناچاودو مهماتو څخه وژل شوي یا ټپیان شوي دي.