د جو بایډن حکومت په یوه اقدام کې، چې د دمشق د نویو واکمنانو په وړاندې د "ښه نیت" څرګندونه ګڼل کېږي، د سوریې پر وړاندې د بندیزونو د ساتلو ترڅنګ، د بشري مرستو او اساسي خدماتو د انتقال په برخو کې محدودیتونه کموي.

رویټرز خبري اژانس د جو بایډن د حکومت له دې پرېکړې د خبرو سرچینو په قول وویل چې د دې اقدام هدف دا دی چې د جګړه ځپلې سوریې د خلکو د ژوند شرایط په داسې حال کې ښه شي چې د متحده ایالاتو د بندیزونو د فشار وسیله هم پر ځای پاته شي.

د رویټرز د راپور له مخې، د بشار اسد د حکومت له پرزېدو او د "هیئت تحریر الشام" د لنډمهاله حکومت له واک ته رسېدو وروسته، د واشنګټن د حکومت چارواکو تر اوسه څو ځله د دې نوي حکومت له غړو سره لیدنې کړې دي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت یوه پلاوي، چې مشري یې باربرا لیف کوله، د نوي حکومت په لومړیو ورځو کې د هیئت تحریر الشام له مشر احمد الشرع سره په دمشق کې ولیدل. له دې وروسته اعلان وشو چې د هیئت تحریر الشام د قومندان په اړه هغه لس میلیون ډالري جایزه، چې واشنګټن د تېرو کلونو په ترڅ کې ټاکلې وه، لغوه شوې ده.

خو د رویټرز پر اساس، متحده ایالات لا هم دا ډله، چې له القاعدې سره یې خپلې پخوانۍ اړیکې پرې کړې او د هغې پر وړاندې یې جګړه کړې، یوه ترهګره ډله بولي. واشنګټن له "هیئت تحریر الشام" سره د ترهګرۍ پر ضد د مبارزې او د ټولې سوریې د خلکو د استازي حکومت د جوړېدو په شان برخو کې د همکارۍ غوښتونکی دی.

وال سټریټ ژورنال راپور ورکړی چې د بایډن حکومت د تېرې اوونۍ په پای کې له سوریې سره د مرستو اړوند محدودیتونه کم کړل او اعلان یې وکړ چې دا اقدام به د خزانې وزارت ته اجازه ورکړي چې هغو ډلو او شرکتونو ته معافیت ورکړي چې د خلکو اساسي اړتیاوې لکه اوبه، بریښنا، او نورې بشري مرستې برابروي.

د امریکا د خزانې وزارت ویاند، چې د سوریې بندیزونه څاري او تطبیقوي، د دې راپور په اړه له څه ویلو ډډه وکړه؛ نه یې رد کړ او نه یې تایید.

وال سټریټ ژورنال زیاته کړې چې د بایډن د حکومت پرېکړه د سوریې پر وړاندې د بندیزونو د پاتې کېدو په اړه دا ښیي چې سپینه ماڼۍ لا هم د سوریې د نویو مشرانو په اړه اندېښنې لري.

د دمشق د موقت حکومت چارواکو ویلي چې بندیزونه د بشار اسد پر حکومت پورې اړه لري او له نړیوالې ټولنې یې د بندیزونو د لرې کولو غوښتنه کړې ده. د موقت حکومت د بهرنیو چارو وزیر د یکشنبې په ورځ قطر ته د سفر پر مهال د امریکا د بندیزونو د ختمېدو غوښتنه وکړه.

د امریکا او اروپايي اتحادیې بندیزونه د سوریې د کورنۍ جګړې په تعقیب ولګول شول، چې په زرګونو کسان په کې وژل شوي، په ځانګړې توګه په هغو بمبارونو کې چې د کیمیاوي وسلو د کارونې شک پرې موجود و.

د سوریې د بشري حقونو د څار ډلې تېره اوونۍ د کورنۍ جګړې په اړه وویل چې په دې جګړه کې د ۵۲۸ زره کسانو د وژل کېدو اسناد موجود دي.

د فرانسې او جرمني د بهرنیو چارو وزیرانو، چې په تېرو ورځو کې یې په دمشق کې له احمد الشرع سره لیدلي، ویلي چې د اروپايي اتحادیې د بندیزونو لرې کول به په دې پورې اړه ولري چې د سوریې نوي واکمنان په سیاسي برخه کې کوم لوري ته روان دي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو وايي،"ایران د مذاکراتو په اړه لازم هوډ نه لري".

روبیو د جنوب خیتځې اسیا هېوادونو (اسه ان) په ناسته کې وویل،"واشنګټن له تهران سره د اختلافاتو د حل او فصل لپاره چمتو دی، خو ایران په دې برخه کې جدي نه دی".

د هغه په ټکو، " پر هرمز تنګي د ایران واک به خطرناکې پایلې ولري".

د فلیپین په پلازمینه مانیلا کې د جنوب خیتځې اسیا هېوادونو درې ورځنۍ ناسته پرون سه شنبې پیل شوه.

د ایران او امریکا ترمنځ روانه شخړه د ناستې د اجنډا یوه مهمه برخه ده.

په ناسته کې د روبیو د ګډون موخه په سیمه کې د چین د نفوذ مخنیوی او د ایران په مسله کې د امریکا د ښکلیتا سربیره جنوب خیتځې اسیا هېوادونو ته د امریکا پاملرنه ده.

ملګري ملتونه وايي،"د افغانستان په خیتځ کې د سیلونو له کبله ۴۰کسان مړه شوي".

د ملګرو ملتونو د سرمنشي ویاند سټفین دوجاریک پرون سه شنبې د (جولای۲۱مه) په یو خبري کنفراس کې وویل،" له افغانستانه لومړیني راپورونه ښيۍ چې په خیتځ کې سیلونو ۴۰کسان مړه، په لسګونو ټپیان او ډير شمیر نور يې ترې تم کړي دي".

د هغه په ټکو،" سیلونو کورونو، عامه ودانیو او سوداګرۍ ته پراخ زیان رسولی دی".

دوجاریک وړاندې وویل،"زموږ ټیمونه سیمې ته رسیدلي او له زیانمنو سره د خوړو، سرپناه، روغتیايي خدمتونو او نورو اړینو توکو په برخو کې مرستې کوي".

وړمه ورځ په نورستان کې له شدیدو بارانونو وروسته سیلونه راووتل چې خلکو ته پراخ مالي او ځاني زیانونه واړول.

د طالبانو حکومت د ۲۳کسانو مړینه تایید کړې او وايي چې تر سلو ډير کسان لا هم ترې تم دي.

د ملګرو ملتونو یو شمېر ادارو په نورستان کې د وروستي سېلاب د زیانمنو د لاسنیوي لپاره هڅې پیل کړې دي.

د مهاجرت نړیوال سازمان (ای او اېم) ویلي په داسې حال کې چې په سیمه کې د لټون او ژغورنې عملیات روان دي، د دې سازمان ډلې هم په سیمه کې حضور لري او په بېلابېلو برخو کې چټکې ارزونې ترسره کوي ترڅو د خلکو بېړنۍ اړتیاوې تثبیت کړي.

د افغانستان لپاره د دې سازمان څانګې د سې شنبې په ورځ پر خپله اېکس‌پاڼه لیکلي چې په نورستان کې سېل خلکو ته مرګ‌ژوبله او زیانونه اړولي دي.

د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ ادارې (اوچا) ویلي چې د افغانستان ختیځ په یو شمېر سیمو کې سختو بارانونو او سېلونو خلکو ته ځاني او مالي زیانونه اړولي دي.

د دې ادارې په خبره نورستان، ننګرهار او لغمان کې کورونه، کرنیزې ځمکې او بنسټیز تأسیاست ویجاړ شوي او د بشري چارو شریکان د اړتیاوو ارزونه کوي چې ورته ځواب ووایي.

د دغه سېلاب له امله د سې شنبې د ورځې تر وروستیو پورې د ۲۳ کسانو د مړینې او شاوخوا ۱۰۰ نورو د تري تم کېدو راپورونه ورکړل شوي و.

د جرمني د کورنیو چارو وزیر الکساندر دوبرینټ په لوېدیځ ښار ټریر کې تېره اوونۍ پر یوه محصل له مرګوني برید وروسته یو ځل بیا ټینګار کړی چې په جرمونو محکوم شوي افغانان باید افغانستان ته واستول شي.

د جرمني خبري اژانس د راپور له مخې دوبرینټ د سې ‌شنبې په ورځ په برلین کې خبریالانو ته وویل: "زه بیا هم دا یو څرګند اړین اقدام ګڼم او د افغانستان په څېر هېوادونو ته د مجرمو کسانو د استولو لپاره به خپلو هڅو ته دوام ورکړم."

هغه زیاته کړه چې ټولنه په څرګنده حق لري تمه ولري هغه بهرني وګړي چې په جرمونو محکوم شوي، له هېواده وایستل شي.

د جرمني د کورنیو چارو وزیر وویل، دی به دغه تګلاره په دوامداره او جدي توګه عملي کړي او هغه څه‌یې رد کړل چې د ده په خبره تل تکرارېږي چې ګواکې له رواني پلوه زیانمن کسان باید د ډیپورټ پر ځای مرستې ترلاسه کړي.

هغه زیاته کړه: "که لږ په څرګنده‌یې ووایم، موږ د نړۍ هغه برخه نه‌یو چې د ټولو رواني ناروغانو او په رواني اختلالاتو د اخته کسانو مسؤلیت پر غاړه واخلو."

دا څرګندونې وروسته له هغې وشوې چې تېره چهارشنبه د ټریر پوهنتون ته نږدې یو ۲۲ کلن محصل په چاقو ووژل شو.

یو ۲۲ کلن افغان د مشکوک برید کوونکي په توګه پېژندل شوی دی.

د پلټونکو په وینا، نوموړي د نامعلومو لاملونو له مخې پر عامه سړک د پخلنځي په چاقو لږ تر لږه دوه ځله د محصل د بدن په پورتنۍ برخه برید کړی.

د جرمني د صدراعظم فریدریش میرتڅ په مشرۍ محافظه‌‌کار حکومت تېر کال واک ته له رسېدو راهیسې هڅه کوي چې په جرمونو کې ښکېل او نور هغه چې د پناه غوښتنې یې رد شوي دي، بېرته افغانستان ته ولېږي.

هغه هم په داسې حال کې چې برلین لا هم په کابل کې د طالبانو حکومت په رسمیت نه‌پېژني، خو د هغوی یو شمېر ډیپلوماتانو ته‌یې اجازه ورکړې چې په هغه هېواد کې د افغانستان قونسلي چارې مخ ته یوسي.

د پاکستان صدراعظم شهباز شریف په منځني ختیځ کې د جګړې له ښکېلو خواوو وغوښتل چې له زغم کار واخلي.

د نوموړي له دفتره د سې شنبې په ورځ په خپره شوې اعلامیه کې ویل شوي چې شریف دغه غوښتنه د ایران د کورنیو چارو له وزیر اسکندر مومني سره په کتنه کې وکړه.

د اعلامیې له مخې شریف ټولې خواوې دې ته وهڅولې چې له زغمه کار واخلي او له داسې اقداماتو ډډه وکړي چې سیمه لا زیاته بې‌ثباته کولای شي.

د اعلامیې په خبره شریف مومني ته ویلي چې پاکستان به بیا هم د یوه منځګړي په توګه خپل رول ته دوام ورکړي.

د پاکستان صدراعظم دغه غوښتنه وروسته له هغې کوي چې له تېرو څه باندې ۱۰ ورځو راهیسې امریکا هره شپه پر ایران بریدونه کوي او تهران‌یې هم په ځواب کې د منځني ختیځ په یو شمېر هېوادونو کې د امریکا پوځي اډې او نور ځایونه په نښه کړي دي.

د ایران او امریکا ترمنځ هغه هوکړه چې تېره میاشت‌یې د دواړو لورو ترمنځ بشپړه جګړه ودروله او پاکستان په‌کې مهم رول لوبولی، اوس د بشپړ له‌منځه تلو له جدي خطر سره مخامخ ده.

ملګرو ملتونو د سې‌شنبې په ورځ په غزې تړانګه کې د اسرائیل د پوځي بریدونو د زیاتېدو غندنه وکړه او ویې‌ویل چې په تېره یوه اوونۍ کې لږ تر لږه ۵۷ فلسطینیان چې شپږ ماشومان هم په‌کې شامل دي، په دغو بریدونو کې وژل شوي دي.

په جنیوا کې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د دفتر ویاند، ثمین الخیطان، وویل چې د اسرائیل او حماس ترمنځ د اوربند له اعلان څخه نهه میاشتې تېرې شوي، خو لا هم په غزه کې د فلسطینیانو لپاره هېڅ خوندي ځای نه شته.

د هغه په وینا، د جولای له ۱۳مې څخه تر ۲۰مې پورې د اسرائیل بریدونو د استوګنې ودانۍ، د بې‌‌ځایه شویو خلکو خیمې او ګڼ مېشتې سیمې په نښه کړي چې له امله‌یې لسګونه کسان وژل شوي او ټپیان شوي دي.

د اسرائیل پوځ ادعا کړې چې په وروستیو بریدونو کې یې د حماس او اسلامي جهاد ډلې مرکزونه، د مهماتو زېرمتونونه او پوځي تأسیسات په نښه کړي دي.

حماس د امریکا متحده ایالاتو او اروپایي ټولنې له‌خوا د یوې ترهګرې ډلې په توګه پېژندل شوې ده.

د ملګرو ملتونو د بشري حقونو دفتر خبرداری ورکړی چې د ملکي وګړو د وژنو دوام، د بشرپالنې له نړیوالو قوانینو د سرغړونو او د احتمالي جنګي جرمونو په اړه جدي اندېښنې راپارولای شي.

د غزې د روغتیا وزارت د شمېرو له مخې، د اکټوبر له میاشتې راهیسې چې اوربند ټینګ شوی، تر اوسه په غزه کې له ۱،۱۰۰ څخه ډېر فلسطینیان وژل شوي دي.

ملګرو ملتونو هم په همدې موده کې د ۶۸۵ کسانو وژل کېدل تأیید کړي دي.

قطر له ایرانه د جګړې د تاوان غوښتنه کړې.

د قطر دولت د ملګرو ملتونو امنیت شورا ته په دوو لیکونو کې د دې هېواد پر خاوره د ایران بریدونه غندلي او د تاوان غوښتنه يې کړې ده.

په لیکونو کې راغلي،" ایران نړیوال حقونه نقض کړي او د بریدونو له کبله د ویجاړیو تاوان دې جبران کړي".

دغه لیکونه د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوتریش او د امنیت شورا دوری مشر زنون موکونګو ته استولی شوي دي.

ایران په وروستیو کې د امریکا په ځوابي بریدونو کې د منځني خیتځ هېوادونه په نښه کوي.

د قطر په ګډون ډیر شمیر دغه هېوادونه د امریکا د پوځي اډو کوربه دي.

د افغانستان د والیبال ملي ټیم د مرکزي اسیا په زوني سیالیو کې له ګډونه پاتې شو.

د والیبال فدراسیون نن سه شنبې د افغانستان کورنیو رسنیو ته تایید کړې چې د پاکستان حکومت افغان لوبغاړو ته په دغو سیالیو کې د ګډون په موخه ویزې نه دي ورکړي.

د دې فدراسیون په خبره،" د پاکستان سفارت ته د ملي لوبغاړو د ویزو غوښتنلیکونه استولي شوي، خو مثبت ځواب يې نه دی ترلاسه کړی".

اسلام اباد د مرکزي اسیا د شپږ هېوادونو د والیبال سیالیو کوربه دی.

دغه سیالۍ سبا چهارشنبه پیلږي.

پرون پرله پسې لسمه شپه وه چې امریکا په ایران کې یو شمیر مهمې سیمې وویشتي.

ایراني رسنیو نن سهار وختي په چابهار بندر او کنارک سیمو کې د څو چاودونو راپورونه ورکړل.

تراوسه د دغو بریدونو له کبله د مرګ ژوبلې خبر نه دی ورکړل شوی.

ایران پر امریکا په ځوابي بریدونو کې ادعا کړې چې په بحرین کې يې د امازون شرکت د مرکزي معلوماتو ودانۍ "ډیټا سنټر" ویشتی دی.

د ایران د سپاه پاسدارن انقلاب ځواکونو نن سهار په یو بیان کې ادعا وکړه چې په کویټ او بحرین کې يې د امریکا پوځي اډې په نښه کړې دي.

تراوسه بحرین او کویټ دغې ادعا ته غبرګون نه دی ښودلی.

بل پلو، اردن وايي، پنځه ایراني بې پیلوټه الوتکې يې نسکورې کړي دي.

د امریکا دفاع وزارت وايي، د ایران په بریدونو کې نژدې سل امریکايي سرتیري ټپیان شوي.

د دغه وزارت ویاند شان پارنل پرون دوشنبې پر خپلې ایکس پاڼې لیکلي،" په تیرو دوو اوونیو کې نژدې سل امریکايي سرتیري په سرسري توګه ټپیان شوي دي".

د هغه په ټکو،" د دغو سرتیرو نژدې ۹۶سلنه بیرته خپلو دندو ته ستانه شوي".

امریکا له دې مخکې د ایران په بریدونو کې د دوو امریکايي سرتیرو وژل کیدل تایید کړي وو.