امریکايي رسنیو راپور ورکړی چې د متحده ایالاتو ولسمشر ډونالد ټرمپ د ټاکنو له ورځې د خپل کمپاین او سیاسي هڅو لپاره تر ۱۵۰ میلیون ډالرو ډېرې پیسې راټولې کړې دي.

رسنۍ وايي ولسمشر ټرمپ دغه پیسې په نومبر میاشت کې وروسته له هغې راټولې کړي چې خپلو پلویانو ته‌یې له تندو الفاظو ډکې ویناوې کولې او په عین حال کې یې په ټاکنو کې د درغلیو بې‌اساسه ادعا هم کړې وه.

نیویارک ټایمز د دوشنبې په ورځ راپور ورکړی چې ټرمپ هغه میاشت د مالي مرستې له بېړنۍ غوښتنې سره سم ۱۷۰ میلیونه بسپنه ټوله کړه.

واشنګتن پوسټ ورځپاڼې بیا مخکې د پیسو دغه اندازه ۱۵۰ میلیون ډالره ښوولې وه.

ورځپاڼو دغه راپور د هغو کسانو په حواله برابر کړی چې د بسپنې دا موضوع‌یې تأیید کړې، خو خپل هویت‌یې په ډاګه کړی نه‌دی.

ایران د چهارشنبې په ورځ په دې هیواد کې د وروستیو پراخو لاریونونو په ترڅ کې د وژل شویو او ټپیانو رسمي شمیرې خپرې کړې او ویې ویل چې ټولټال ۳۱۱۷ کسان وژل شوي دي.

د جرمني ډي پي اې خبري آژانس د راپورله مخې په هغه اعلامیه کې چې د ایران د ملي امنیت شورا له خوا خپره شوې،۲۴۲۷ بې ګناه خلک او د نظم او امنیت ساتونکي بلل شوي دي.

دې شورا د ایران زاړه دښمنان، اسرائیل او متحده ایالات تورن کړل چې د جنورۍ د ۸ او ۹ په شپو کې یې د هېواد په لویو برخو کې په قصدي ډول «ډېر ترهګریز اعمال» ترسره کړي دي. د دې ځواکمنې ادارې په وینا، دا د ۲۰۲۵ کال د جون د میاشتې د «تحمیلي جګړې» دوام و.

خو د بېلابېلو اټکلونو له مخې، د قربانیانو اصلي شمېر ښايي تر دې ډېر لوړ وي. په امریکا کې مېشت د بشري حقونو د فعالانو خبري بنسټ (HRANA) د اونۍ په پیل کې ویلي وو چې دوی ۴۵۱۹ مړینې تایید کړې او له ۹۰۰۰ څخه ډېرې نورې پېښې لا هم تر څېړنې لاندې دي.

د راپورله مخې په ایران کې د جنورۍ د میاشتې په ۸ او ۹، ګڼ شمېر خلک سړکونو ته راووتل څو د اسلامي جمهوریت د استبدادي مشرتابه پر ضد لاریونونه وکړي.

د امریکا متحده ایالات وايي چې په ایران کې وروستي لاریونونه د رژیم د "ناسم مدیریت" له امله وشول او نه د کومې بهرنۍ لاسوهنې له کبله چې تهران یې ادعا کوي.

دغه لاریونونه چې د اسلامي رژیم په وړاندې په وروستیو کلونو کې ترټولو ننګونکي بلل شوي پکې د ځپل شویو اعتراض کونکو شمیرې مخ په زیاتیدو دي.

د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزارت د چهارشنبې په ورځ په خپلې فارسي ژبې ایکسپاڼه کې وویل چې دغه اعتراضونه، چې د تیرې میاشتې په وروستیو کې پیل شول، "د کلونو ظلم او ځپنې وروسته د ایراني ولس یو حتمي پاڅون" وو.

د ایران د ولسمشرمسعود پزشکیان په شمول ایراني چارواکو لاریونوال،«تروریست» او «بلواګر» بللي او د مظاهرو په مهال درنه مرګ ژوبله یې چې تراوسه یې رسمي ارقام نه دي خپاره شوي، اسرائیلي عواملو ته منسوب کړې.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت وايي، د ایراني چارواکو لخوا دا هڅه چې بهرني حکومتونه ملامت ګڼي او لاریونوال مجرمان معرفي کوی، د واقعیت د بدلولو لپاره د خندا وړه هڅه ده.

په ایران کې وروستي لاریونونه د ډیسمبرپه ۲۸ مه د بهرنیواسعارو په وړاندې د ایراني ریال د بیساري رالویدو او ګراني په وړاندې د تهران له بازاره پیل شول چې وروسته د هیواد ګڼو ولایتونو ته وغځیدل او هغو د ایران د اسلامي جمهوریت د رژیم پر وړاندې د یوه پراخ احتجاج بڼه غوره کړه.

په امریکا کی میشت د بشري حقوقو سازمان ، HRANA د دغو لاریونو په ترځ کې د ۴۵۱۹ کسانو وژل تایید کړي خو په ټوله کې د ۹۰۴۹ کسانو احتمالي وژل کیدل ترڅیړنې لاندې دي. د راپورونوله مخې ۵۸۱۱ تنه نور ټپیان او ۲۶۳۱۴ تنه هم نیول شوي دي.

د هسپانیا په شمال ختیځ د کاتالونیا په سیمه کې پرون سې شنبې د مسافر وړونکي اورګاډي په یوه بله پېښه کې یوکس مړ او ۳۷ نور ټپیان شول. دا پېښه دوه ورځې وروسته له هغې رامنځته شوه چې د دې هېواد په جنوب کې د دوو ګړندیو اورګاډو د ټکرپه مرګونې پېښه کې لږ تر لږه ۴۲ کسانو خپل ژوند له لاسه ورکړ.

د سیمه‌ ییزو بیړنیو خدمدتو ادارې ویلي چې په پرونۍ پیښه کې مړشوی کس د اورګاډي چلوونکی و. د ځایي رسنیو له‌ خوا خپاره شوي شوې انځورونه ښيي چې د اورګاډي مخکینۍ برخه سخته زیانمنه شوې ده.

دې ادارې وویل چې د رودالیس شبکې په آر ۴ کرښه کې یواستنادي دیوال د سخت باران او توپان له امله هغه مهال پر یوه مسافر وړونکي اورګاډي چې د تیریدو په حال کې وو، راولوید. د چارواکو په وینا پردې لاره د اونۍ په کاري ورځو کې په اورګاډو کې ډیرخلک تګ راتګ کوي.

له دې مخکې د تیرې یکشنبې په ورځ د کوردوبا ولایت ادموز ښارته نژدې د دوو ګړندویو مسافروړونکو اورګاډو د ټکر په پیښه کې نژدې ۴۲ کسانو خپل ژوند له لاسه ورکړ. کارپوهانو وایي چې پرپټلۍ د یوې نښلیدونکې وسیلې د خرابوالي له امله ښایي یواورګاډی له پټلۍ وتلی او له بل سره یې ټکر کړی وي.

د امریکا د متحد ایالتونو ولسمشر یو ځل بیا وویل چې لاهم هغه انتخاب د میز پر سر دی چې پر ایران به برید کوي.

ډونالډ ټرمپ د سې شنبې په ورځ په سپینه ماڼۍ کې د خبرې غونډې پرمهال دا هم وویل چې اونۍ مخکې د چهارشنبې او پنجشنبې په ورځو د ایران د اسلامي جمهوریت چارواکو غوښتل د لاریون کوونکو اته سوه اووه دیرش تنه اعدام کړي، خو د ده له خبرداري وروسته ایران دا کار ونه کړ.

د امریکا ولسمشر بیا وویل چې د ایران چارواکو ته یې وویل، که دا کسان اعدام شي دا به د دوی لپاره ډیره بده شي چې له دې خبرداري وروسته دوی نیولي معترضین اعدام نه کړل.

د امریکا ولسمشر بیا وویل چې دی نه پوهیږي چې په راتلونکې کې به د ایران چارواکي څه وکړي خو د اوس لپاره یې د دې کسانو له اعدامولو لاس اخیستی دی.

تمه ده چې نن د سویس په داووس ښار کې د نړیوالې اقتصادي غونډې ترڅنګ د امریکا د متحد ایالتونو ولسمشر د یوشمیر هیوادونو له چارواکو سره د ګرینلډ په تړاو خبرې وکړي.

ولسمشر ډونالډ ټرمپ پرون د دې غونډې خبره وکړه خو دا یې ونه ویل چې په دې ناسته کې به کوم مشران برخه اخلي.

د ګرینلډ لوی ټاپو چې د امریکا خاورې ته څیرمه پروت دی، ډنمارک اداره کوي او اروپایي مشرانو له دې سره مخالفت کړی دی چې دا ټاپو د امریکا برخه شي، خو د شنبې په ورځ ولسمشر ټرمپ خبرداری ورکړ چې د فبروري له لومړۍ نیټې به د ډنمارک او اوو نورو اروپایي هیوادو پر وارداتو لس فیصده تعرفه لوړه کړي او که چیرته بیا هم دوی د ګرینلنډ په برخه کې د امریکا غوښتنې نه منلې نو د جون له لومړۍ نیټې به دا تعرفې پنځه ویشت فیصدو ته لوړې شي.

ټاکل شوې ده چې نن به ولسمشر ډونالډ ټرمپ د داووس نړیوالې غونډې ته وینا هم وکړي.

د اسپانیا په جنوب کې د دوو چټکو اورګاډو د ټکر له امله د مړیو شمېر ۴۲ ته ورسید.

د اندالوسین سیمې چارواکو په یوه بیان کې وویل چې د سې شنبې په ورځ ماسپښین مهال د الوییا اورګاډي په یوه واګون کې د یوه بل تن جسد وموندل شو، چې له دې سره د مړو شمېر ۴۲ ته لوړ شو. د اورګاډي له دغې خونړۍ پیښې وروسته په اسپانیا کې د مادرید او بارسیلونا ترمنځ د اورګاډي سرعت محدود شوی.

د دوو ګړندویو مسافروړونکو اورګاډو د ټکر دا پیښه د تیرې یکشنبې په ورځ له مادرید څخه د جنوب په ۳۶۰ کیلومترۍ کې د کوردوبا ولایت ادموز ښارته نژدې رامینځته شوه. کارپوهان وایي، پرپټلۍ د یوې نښلیدونکې وسیلې د خرابوالي له امله ښایي یو اورګاډی له پټلۍ وتلی او له بل سره یې ټکر کړی وي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د سویس په داووس ښار کې د نړیوال اقتصادي فورم په څنډه کې د ګرینلنډ په اړه له یوې ناستې او خبرو اترو سره مواقفه کړې ده.

ټرمپ پرون دوشنبې د (جنوري۱۹مه) پر خپل ټروټ اکونټ ولیکل،"له ټولو خواوو سره مو په داووس کې د ګرینلنډ په اړه د خبرو اترو پر سر مواقفه وکړه".

هغه په دې اړه نور جزیات ورکړې نه دي.

د ګرینلڼد پر سره جنجال د امریکا او اروپا ترمنځ اړیکې ترینګلې کړي دي.

دغه خودمختاره سیمه چې د ډنمارک خاروه دی، امریکا يې په ځلونو د نیولو ګواښ کړی دی.

ټرمپ وايي، ګرینلنډ د امریکا او د نړۍ د ملي امنیت لپاره مهمه سیمه ده او ډنمارک يې د ساتنې وړتیا نه لري.

د داووس اقتصادي فورم د جنوري په ۱۹مه پیل شوی او د همدې میاشتې په ۲۳مه پای ته رسیږي.

ټرمپ په همدې روانه اونۍ کې په دې اقتصادي فورم کې ګډون کوي.

په هسپانیه کې د دوو چټکو ټرینونو/ریل ګاډو په ټکر کې ۳۹ کسان مړه او ۱۵۲ نور ټپیان دي.

لومړنی ټرین له خپلې لیکې وتلی او بل یو له مخ پرې لګېدلی.

پېښه یکشنبه ناوخته د هسپانیې د جنوبي ولایت کوردوبا اداموز سیمې ته نږدې شوې.

په دواړو ټرینونو کې لږ تر لږه ۴۰۰ کسان ناست وو.

چارواکو ویلي د پېښې له امله د لږ تر لږه ۲۰۰ نورو ټرینونو د حرکت مخه ډب او سفرونه ځنډېدلي.

د راپورونو له مخې په ایران کې محدود انټرنېټي خدمات د لاسرسي وړدي او د هیواد دننه کارونکوته د VPN له لارې د وصل کېدو امکان برابرشوی.

د «نېټ بلاکس» په نوم د انټرنېټ د څار ادارې د یکشنبې د ورځې ناوخته وویل، سره له دې چې په ایران کې د عادي انټرنېټ په وصلیدو کې ګډوډي له ۲۲۸ ساعتونو وروسته هم دوام لري، د انټرنېټ د ټرافیک اړوند موندنې ښيي چې په ځینو شبکو، لکه ګوګل کې محدودو آنلاین خدمتونو ته لاسرسی بېرته فعال شوی.

د ازادې اروپا/ ازادي راډیو د فرداڅانګې د راپورله مخې د شنبې د ورځې له لومړیو ساعتونو د ایران په ځینو ښارونو کې د انټرنېټ محدود لاسرسی وو، خو څو ساعته وروسته یو ځل بیا پرې شو.

د پراخو اعتراضونو په تعقیب، د ایران حکومت د تېرې پنجشنبې له ماښام وروسته په ټول هیواد کې انټرنېټ په بشپړه توګه قطع کړ.

ښاغلي ټرمپ ویلي په متحده ایالتونو باندې د ګرینلنډ د پلور تر هوکړې پورې به له دغو اتو اروپايي هېوادونو د توکو په وارداتو لس فیصده تعرفه د فبروري له لومړۍ اجرا شي.

په تروث سوشیال کې د ښاغلي ټرمپ د بیان په اساس دا اته اروپايي هېوادونه ډنمارک، ناروې، سویډن، فرانسه، جرمني، هالنډ، فنلنډ او بریټانیا دي.

هغه ګواښ وکړ چې د جون له لومړۍ به دا تعرفه ۲۵ فیصدو ته لوړه کړي.

ګرینلنډ د ډنمارک یوه نیمه کورواکه سیمه ده.

د ګرینلنډ چارواکي او خلک له امریکا سره ضمیمه کېدل نه غواړي او د ولسمشر ټرمپ د مکررو غوښتنو په غبرګون هلته پرون ځینې لاریونونه هم شوي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ څو واره ویلي چې غواړي ګرینلنډ وپېري او هغه ان د دې چارې لپاره د زور کارول هم نه دي رد کړي.

ولسمشر ټرمپ دلیل راوړي چې ګرینلنډ د ستراتیژیک موقعیت او پراخو طبیعي زیرمو او هم د امریکا د ملي امنیت په خاطر حیاتي ارزښت لري.

د ګرینلنډ په اړه د ښاغلي ټرمپ څرګندونو ته اروپايي مشرانو کلک غبرګونونه ښوولي دي.