د وال‌استریت ژورنال ورځپاڼې د راپور له مخې، ایران په خپل نوي وړاندیز کې له امریکا سره د جګړې د پای ته رسولو د خبرو د بیا پیل لپاره د نرمښت او جوړجاړي نښې ښودلې دي.

دې ورځپاڼې د جمعې په شپه د خبرو سرچینو له قوله لیکلي چې ایران خپلې پخوانۍ سختې غوښتنې نرمې کړې دي. ایران ویلي چې چمتو دی، په هغه صورت کې چې د امریکا متحدوایالتونه د بریدونو د درولو او د محاصرې د ختمولو ضمانت ورکړي، د مهمو موضوعاتو لکه د هرمز تنګي په اړه هممهاله خبرې وکړي.

ایران تر دې مخکې ټینګار درلود چې باید لومړی محاصره پای ته ورسېږي، بیا به خبرې پیل شي.

د امریکا د متحدو ایالتونو ولسمشر ډونالډ ټرمپ د اتومي وسلو او د هرمز تنګي د پرانیستو په تړاو د ایران وړاندیز رد کړی و.

د راپور له مخې، ایران په خپل نوي وړاندیز کې دا هم ویلي چې د بندیزونو د کمېدو په بدل کې د اتومي موضوعاتو په اړه خبرو ته چمتو دی.

تهران زیاته کړې چې که واشنګټن د دې وړاندیز هرکلی وکړي، نو دوی چمتو دي له راتلونکې اوونۍ څخه په پاکستان کې له امریکا سره خبرې وکړي.

له بلې خوا، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ څو ساعته مخکې ویلي چې د ایران له نوي وړاندیز څخه راضي نه دی، خو د نورو جزییاتو یادونه یې نه ده کړې.

په همدې حال کې د ایران ایرنا دولتي رسنۍ د جمعې په ورځ (د مې لومړۍ) خبر ورکړ چې تهران د پنجشنبې په ماښام له امریکا سره د روغې جوړې د خبرو لپاره خپل پلان پاکستان ته سپارلی دی.

اکسیوس ویبپاڼې هم دا خبر تایید کړی دی. د اکسیوس انلاین رسنۍ د راپور له مخې د ایران متن د روغې جوړې په تړاو د امریکا له وروستیو تعدیلاتو وروسته چمتو شوی دی.

د خبریالانو د ملاتړ یو سازمان افغانستان کې د زنداني خبریالانو د وضعیت په هکله اندیښنه څرګندوي.

دافغانستان د رسنیو دملاتړ سازمان (امسو) د دوشنبې ورځې اعلامیه کې وویل چې احمد جاوید نیازی ، منصور نیازی او عمران دانش چې په دې وروستیو کې د طالبانو لخوا نیول شوي له خپلو ترټولو ابتدايي حقوقو څخه هم محروم دي.

امسو د سرچینو په حواله زیاتوي چې دغه خبریالان د مدافع وکیل د استخدام او د خپلو کورنیو له غړو سره د لیدو کتو حق نه لري.

یاد سازمان وايي چې ۵ کسه نور خبریالان او درسنیو فعالان چې لدوی مخکې نیول شوي دي هغو هم د سخت فشار لاندې دي.

د طالبانو حکومت ددغو خبریالانو د نیولو په هکله رسما څه نه دي ویلي خو مخکې یې ویلي چې د اسلامي شریعت او ملي ارزښتونو په چوکاټ کې د بیان ازادۍ ته ژمن دي.

واک ته د طالبانو له ستنیدو وروسته په خبریالانو باندې محدودیت او فشارونه زیات شوي دي او دخبریالانو دنیول کیدو پرله پسې پیښو اندیښنو ته لمن وهلې.

د افغانستان په څلورو ولایتونو کې د وروستیو پیښو او سیلابونو په نتیجه کې ۱۱ کسه مړه او ګن نور ټپیان شوي دي.

افغانستان کې د طالبانو د حکومت د پیښو سره د مبارزې اداره وايي دغه کسان پنجشیر، بغلان ، تخار او پکتیا ولایتونو کې د ورښتونو ، سیلابونو او تلندې او بریښنا له کبله مړه او ۱۵ نورتپيان شوي دي.

دیادې ادارې ویاند محمد یوسف حماد د دوشنبې په ورځ وویل چې دغه مرګ ژوبله په تیرو ۲۴ ساعتونو کې رامینځ ته شوې او برسیره پردې ۱۰۷ کورونه په بشپړه توګه او ۱۴۰ کورونه په جزئي توګه ویجاړ شوي او ۲۷۸ جریبه کرنیزه ځمکه هم له مینځه تللې ده .

نوموړی زیاتوي چې په مجموع کې په دغو ولایتونو کې ۲۴۱ کورنۍ اغیزمنې شوي دي.

ملګري ملتونه وايي افغانستان یو له هغو لسو هیوادونو څخه دی چې داقلیمي بدلون څخه ترټولو زیات اغیزمن شوي دي چې نتایج یې کله ناکله خلکوته ځاني او مالي زیانونه اړوي.

د رسمي شمیرو په اساس، د وري له شپږمې را هیسې څه دپاسه ۳۶۰ تنه د طبیعي پیښو له امله افغانستان کې مړه شوي دي.

ملګرو ملتونو افغان فوټبالره خالده پوپل دنړۍ د فوټبال د ۱۶ وتلیو څیرو په لیست کې شامله کړه.

ملګرو ملتونو اعلان وکړ چې په تبعید کې د افغان ښځو د فوټبال د ټیم دغه غړې او د فوټبال نور ۱۵ لوبغاړي او روزونکي د "اهدافو لپاره د فوټبال" ترعنوان لاندې لیست کې شامل شوي دي.

ملګري ملتونه وايي دغه کسان دثبات، جنسیتي برابري، شمولیت او بشري حقوقو لپاره د غیررسمي سفیرانو رول لوبوي.

دغه لیست د مې په ۲۵ مه د فوټبال د نړیوالې ورځې په مناسبت اعلان شو.

خالده پوپل دافغانستان دښځینه فوټبال د پیژندل شویو لوبغاړو څخه ده چې د افغانستان د ښځینه فوټبال ټیم یې تاسیس کړی دی.

خو واک ته د طالبانو له ستنیدو وروسته ښځې له ګڼو ورزشونو او فوټبال څخه منع شوي دي.

خو له ګڼو هلوځلو وروسته د فوټبال نړیوال فدراسیون (فیفا)، د ۲۰۲۵ کال می میاشت کې ومنله چې افغان ښځې په تبعید کې خپل ټیم جوړ او په نړیوالو لوبو کې ګډون وکړي.

د متحدوایالاتو ولسمشر دونالد ټرمپ د دوشنبې په ورځ خپل تازه پیغام کې ایران سره په خبرو اترو کې د «ښه» پرمختګ خبر ورکړ او په مذاکراتو کې دخیلو ټولو هیوادونو څخه وغوښتل چې ایران سره له محتملې هوکړې وروسته سملاسي د "ابراهیم" په نامه تړون سره یوځای شي.

د ابراهیم تړون یا ابراهیمي تړونونه هغه پلان و چې ټرمپ د ولسمشرۍ لومړۍ دوره کې د اسرائیلو او عربي هیوادونو د اړیکو د عادي کیدو لپاره وړاندې کړی وو او وتوانید چې څو هیوادونه لکه متحد عربي امارات او بحرین دغه پلان ته وهڅوي.

اوس د متحدو ایالاتو ولسمشر ایران سره هوکړه له همدغه پلان سره تړلی بللی او له نورو عربي هیوادونو او ترکيې څخه په ټکو یې «اجباري غوښتنه» کړې چې ژرترژره دغه پلان سره یوځای شي.

ان تردې چې له دغه پلان سره یې دایران دیوځای کیدو نظر هم وړاندې کړی دی.

خو تراوسه نه اسراییلو دې پیغام ته غبرګون ښودلی او نه هم هغو هیوادونو چې په دغه پیغام کې یې نومونه اخیستل شوي دي.

اکسیوس خبري سایټ د خپلو سرچینو په حواله لیکلي چې ټرمپ ددغو هیوادنو مشرانو سره په ټلفوني خبرو کې دا نظر په ناڅاپی توګه وړاندې کړ تردې چې دهیوادونو مشران د اوږدې شیبې لپاره چپ پاته شوي اوڅه یې نه دي ویلي.

سعودي عربستان، متحد عربي امارات، پاکستان، ترکیه، مصر، اردن او بحرین هغه هیوادونه دي چې مشرانو یا لوړ رتبه چارواکو یې په دغه تلفوني خبرو کې برخه اخیستلې.

د پاکستان په بلوچستان کې پریوه ریلګاډي د تیرې ورځې په برید کې د وژل شویو کسانو شمیرله دیرشو اوښتی.

پرون یکشنبې د دې ایالت په مرکز کویټه کې له چاودیدونکو موادو ډک موټر له یوه مسافروړونکي ریلګاډي سره ټکروکړچې د چاودنې په نتیجه کې یې د ریلګاډي د انجن په ګډون څو واګونونه له پټلۍ بې لاره او دوه واګونونه چپه شول.

چارواکو مخکې په دې پيښه کې چې مسولیت یې د بلوڅانو بیلتون غوښتونکې ډلې، بلوچ لیبریشن آرمي اخیستی، د لږترلږه ۲۴ کسانو د وژل کیدو او شاوخوا اویاوو نورو د ټپي کیدو خبره کړې وه.

د دې ایالت دوو چارواکو، چې له رسنیو سره یې د معلوماتو د شریکولو صلاحیت نه درلود او د نوم نه ښودلو په شرط یې خبرې کولې، د دوشنبې په ورځ وویل چې د وژل شویو شمېر له ۳۰ څخه اوښتی دی.

دغه موټربم چاودنه پر هغه ریلګاډي شوې چې د پاکستان امنیتي ځواکونه او د هغوی د کورنۍ غړي یې لیږدول.

د پاکستان حکومت او پوځ تر اوسه په دې برید کې د وژل شویو کسانو رسمي شمېر نه دی خپور کړی. دا برید د هغو پرله ‌پسې حملو وروستۍ بېلګه ده چې پر اورګاډو، امنیتي ځواکونو او بنسټیزو تاسیساتو ترسره شوي دي.

د طالبانو د حکومت د کډوالو او بیرته راستنیدونکو چارو وزارت د پاکستان له زندانونو د سلګونو افغانانو د خوشې کیدو خبر ورکوي.

دې وزارت نن دوشنبې په خپله ایکسپاڼه کې لیکلي چې په تیرو درې ورځو کې ۳۷۳ افغان کډوال د پاکستان له بیلابیلو زندانونو آزاد او بیرته خپل هیواد ته ستانه شوې دي. د دې وزارت په خبره دغه افغانان د پاکستان له مختلفو ښارونو څخه د قانوني اسنادو د نه لرلو له امله نیول شوي او بندیان شوي وچې ۲۹۶ یې د تورخم او ۷۷ تنه یې د سپین بولدک له لارو هیوادته ستانه شوي دي. د دې وزارت په خبره له دوی سره لازمې بشري مرستې شوي او خپلو اصلي مینو ته استول شوي دي. که څه هم نده څرګنده چې په اوس وخت کې څومره افغان کډوال د پاکستان په زندانونو کې ساتل کیږي، خو د هغوی د خوشې کیدو له بهیرسره د پاکستاني چارواکو له خوا د نورو افغان کډوالو د نیولو او بندیانولو بهیرهم دوام لري.

وروسته له هغې چې په منځني ختیځ کې د جګړې د پای ته رسولو او د هرمزتنګي د احتمالي پرانستلو په اړه د تهران او واشنګټن ترمینځ د یوې احتمالي هوکړې په اړه راپورونه خپاره شول، د نړۍ په بازارونو کې د تیلو بیې ډیرې را ولویدې.

د شمالي سمندرد برینټ او د ویسټ ټکزاس د انټرمیډییټ اومه تېلو بیې شاوخوا پنځه سلنه راولویدې او د برینټ د یوه بیرل بیه څه باندې ۹۸ ډالرو اود انټرمیډییټ څه باندې ۹۱ ډالرو ته ورسیده.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو د دوشنبې په ورځ وویل چې امکان شته یوه هوکړه "نن دوشنبې" اعلان شي خو له دې مخکې ولسمشرټرمپ ویلي وو چې مذاکرات په "منظم او رغنده ډول" روان دي، خو ټینګار یې وکړ چې امریکایي مذاکره کوونکو ته سپارښتنه شوې چې "بېړه ونه کړي."

د ایران د بهرنیو چارو وزارت وایي، تهران او واشنګټن د جګړې د پای ته رسولو د یوې هوکړې په اړه په ډېرو مسایلو کې تفاهم ته رسېدلي دي، خو محتاطانه خبرداری یې ورکړچې موافقه نژدې نه ده.

د دې وزارت ویاند اسماعیل بقایي د دوشنبې په ورځ په اوونیز خبري کنفرانس کې وویل: "دا سمه ده چې ووایو موږ د هغو ډېرو مسایلو په اړه پایلې ته رسېدلي یو چې تر بحث لاندې وو."

خو هغه زیاته کړه: "خو دا چې ووایو د هوکړې لاسلیک نژدې دی، هېڅوک دا ادعا نه شي کولای."

هغه پر واشنګټن تور ولګاوه چې خپل دریځونه بدلوي.

دغه څرګندونې داسې مهال کیږي چې د امریکا ولسمشرډونالډ ټرمپ د یکشنبې په ورځ وویل چې خپلو مرکچیانو ته یې ویلي دي چې "بېړه مه کوئ."

په خیبرپښتونخوا ایالت کې د دوشنبې په ورځ په یوه ټرافیکي پېښه کې لږ تر لږه ۱۷ کسان مړه او ۱۰ نور ټپیان شوي دي.

دا پېښه هغه مهال رامنځته شوه چې یومسافروړونکی بس له سوات ولسوالۍ څخه پېښور ته روان وو چې تخنیکي ستونزه یې پیدا کړه او د سړک پرغاړه ودرېد. د چارواکو په خبره سپرلۍ له بس څخه ښکته شوې او د هغه ترڅنګ ولاړې وې چې یو وان موټر چې کنټرول یې له لاسه ورکړی و، پر خلکو او ولاړ بس ورغی.

د ژغورنې د چارو یوه چارواکي بلال احمد فیضي فرانسپرس ته ویلي چې لږ تر لږه ۱۷ کسان مړه او له ۱۰ څخه ډېر ټپیان دي او زیاته یې کړه چې د ټپیانو له ډلې درې کسان په نازک حالت کې دي. ویل شوي چې ډېری مسافر د اخترلپاره خپلو کورونو ته روان وو.

په پاکستان کې د ټرافیکي پېښو کچه لوړه ده، چې لاملونه یې د ټرافیکي قوانینو کمزوری پلي کېدل، چټک موټر چلول، د سړکونو د خوندیتوب کمزوري معیارونه او د چلونکو بې احتیاطي بلل کېږي.

ملګري ملتونه وایي، د طالبانو د حکومت او پاکستان ترمنځ د تاوتریخوالي له زیاتېدو راهیسې، د خوست، کونړ، ننګرهار، نورستان، پکتیا او پکتیکا ولایتونو څخه له سل زرو زیات کسان بېځایه شوي دي.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر (اوچا) په یوه تازه راپور کې ویلي چې د ۲۰۲۵ کال د اکتوبر له میاشتې راهیسې د دواړو لورو ترمنځ نښتو بنسټیزو خدماتو ته د خلکو د لاسرسي پر وضعیت هم اغېز کړی دی.

له جګړو او نښتو اغیزمن شویو یوشمیر افغانانوهم له رادیو ازادي سره په خبرو کې د دغو شخړو د سمدستي پای ته رسولو غوښتنه کړې ده.

د پاکستان صدراعظم شهباز شریف په دې وروستیو کې اعلان کړی چې د «غضب الحق» پوځي عملیات به په افغانستان کې په «پوره قاطعیت» سره دوام وکړي. د طالبانو د حکومت چارواکو تر دې مخکې ویلي وو چې د پاکستان بریدونو ته به متقابل ځواب ورکړي.