د افغانستان د کرنې اوبو لګونې او مالدارۍ وزارت وايي، په بدخشان کې د سړو خونو د جوړېدو چارې ۸۵ سلنه بشپړې شوي دي.

د دې وزارت ویاند اکبر رستمي نن د دوشنبې په ورځ (د لړم ۱۲مه) ازادي راډیو ته وویل، په یاد ولایت کې د کرنېزو محصولاتو د مدیریت د پروژې په اډانه کې د ۵۴ میلیونه ۲۹۱ زره او ۴۰۸ افغانیو په لګښټ د مېوو ۲۳سړې خونې جوړېږي چې ۹۰ سلنه یې د کرنې وزارت او لس سلنه یې د برخمن شوېیو بزګرو له خوا ورکول کېږي.

یادې پروژې د کرنیزو محصولاتو مدیریت، د بڼوالو او بزګرانو د محصولاتو خوندي کولو او د دوی د عوایدو زیاتولو په پار پلي کېږي.

د ښاغلي رستمي په خبره، د دې ترڅنګ په لسو نورو ولایتونو پروان، کاپيسا، تخار، فاریاب، فراه، غزني، پکتیا او لوګر کې بیا په معیاري توګه ۱۲ د انارو او مڼو د ساتنې په موخه ۱۲ معیاري سړې خونې جوړیږي چې ۱۵ سوه مټریک ټنه میوه به په کې وساتل شي.

د افغانستان کرنې اوبو لګونې او مالدارۍ وزارت د معلوماتو له مخې اوس مهال په ټول افغانستان کې د ۴۷۶ وړو سړو خونو جوړول تر د لاس لاندې دي چې ډېر ژر به یې کارونه پای ته ورسېږي.

د افغانستان کرنې اوبو لګونې او مالدارۍ وزارت په داسې حال کې د سړو خونو د چټک جوړېدو خبر ورکوي چې هرکال د بزګرانو ډېری میوې او سبزیانې د همدې خونو د نشتون له امله خرابېږي.

د فوټبال د ۲۰۲۶ کال نړیوال جام سیالیو په ترڅ کې نن چهارشنبې په نیمه پایلوبې یا فاینل کې ارجنټاین او انګلسټان یو دبل په وړاندې د سیالۍ ډګرته وځي. دا لوبه د کابل په وخت د شپې یولس نیمې بجې پیلیږي.

تیره شپه د نیمه فاینل په لومړنۍ لوبه کې هسپانیا د دوو ګولونو په وهلو سره فرانسې ته ماتې ورکړه او پایلوبې یا فاینل ته ووت.

د ننۍ لوبې ګټونکی به د راتلونکې یکشنبې په ورځ په پایلوبه کې چې د امریکا د نیوجیرسي په لوبغالي کې ترسره کیږي، له هسپانیا سره مخامخ شي.

د امریکا د مرکزي قوماندانۍ (CENTCOM) اعلان وکړ چې د شپې په اوږدو کې یې هرمز تنګي ته نږدې او د ایران د ساحلي سیمو پر پوځي هدفونو د بریدونو یو بل پړاو بشپړ کړی دی. همدارنګه یې پر هغو بېړیو چې د ایران بندرونو ته روانې وې یا ترې راوتلې، سمندري کړۍ بیرته پیل کړې ده. په عین حال کې تهران ویلي یې دي په بحرین او کویټ کې یې د امریکا پوځي تاسیسات په نښه کړي دي.

سینټکام په اېکسپاڼه کې په یوه خپره شوې اعلامیه کې وویل: "د امریکا جنګي الوتکو، بې ‌پیلوټه الوتکو (ډرونونو) او سمندري بېړیو د اووه ساعته عملیاتو په ترڅ کې د ایران د توغندیو او ډرونونو پرمرکزونو، سمندري وړتیاوو او ساحلي دفاعي سیسټمونو دقیق بریدونه وکړل، ترڅو د ایران هغه وړتیا نوره هم کمزورې کړي چې د سوداګریزو کشتیو او ملکي عملو امنیت ګواښي."

سینټکام زیاته کړه: "اوس مهال د امریکا د سمندري ځواکونو له ۲۰ څخه زیاتې جنګي بېړۍ او سلګونه پوځي الوتکې په منځني ختیځ کې په عملیاتو بوختې دي."

د ایران سپاه پاسداران انقلاب ځواکونو وویل چې په بحرین او کویټ کې یې د هغو سیمو په ګډون چې د امریکا د پنځم سمندري ځواک له خوا کارول کېږي، د امریکا پر پوځي تاسیساتوبریدونه کړي دي. په همدې حال کې د اردن پوځ د جولای په ۱۵مه راپور ورکړ چې درې ایراني توغندي یې شنډ کړي دي.

د امریکا د خزانې وزارت د ایران پر یوې مالي شبکې د نویو بندیزونو د لګولو خبر ورکړی دی.

د دغه وزارت په وینا، دغه نوي اقدامات په ځانګړي ډول محمد حسین شمخاني په نښه کوي، هغه شبکه چې د ایران له بندیزونو په تېښته کې مهم رول لري.

واشنګټن نوموړی د ایران د تېلو د صادراتو او د کانټینري لېږد رالېږد او د توکو د نړیوالې سوداګرۍ په برخه کې د دغه هېواد د فعالیتونو د پراختیا «یو له اصلي عاملینو» څخه بولي.

د امریکا د خزانې وزیر سکاټ بسنت د جولای په ۱۴مه د دغو بندیزونو د اعلان پر مهال په یوه اعلامیه کې ویلي چې "د ایران رژیم د دوکې له لارې خپلې بقا ته دوام ورکوي او د شمخاني شبکه یې یو له تر ټولو ګټورو وسیلو څخه ده".

هغه زیاته کړې چې "د خزانې وزارت هغه مالي زېربناوې له‌منځه وړي چې دغه رژیم ته اجازه ورکوي څو د امریکا ملي امنیت او د نړیوالې کښتۍ‌چلونې پر وړاندې خپلو ګواښونو ته دوام ورکړي".

د دغه وزارت د اعلامیې له مخې، په دې اقدام کې له ۵۰ څخه زیات کسان، ادارې او بېړۍ شاملې دي چې د واشنګټن په وینا، له محمد حسین شمخاني او د ایران له حکومت سره مرسته کوي څو "په داسې حال کې چې د ایران خلک د خپل حکومت د سیاستونو له امله له اقتصادي فشارونو سره مخ دي، دوی خپلو عایداتو ته دوام ورکړي".

د امریکا د خزانې وزارت ویلي چې دا اقدام د واشنګټن د هغو دوامدارو هڅو یوه برخه ده چې غواړي پر ایران اقتصادي فشارونه زیات کړي.

د دغه وزارت په وینا، دا پرېکړه وروسته له هغې شوې چې ایران په هرمز تنګي کې خپل بې‌ثباته کوونکي بریدونه بېرته پیل کړي دي.

په اعلامیه کې ویل شوي چې ایران په هرمز تنګي کې د نړیوالو بېړیو په ګواښلو او بریدونو سره د سمندري تګ راتګ بهیر نږدې درولی او له دې لارې یې د فارس خلیج پر خپلو ګاونډیو هېوادونو او نړیوال اقتصاد د پام وړ فشار راوړونکی ځواک ترلاسه کړی دی.

د امریکا د خزانې وزارت په وینا، همدې موضوع د هرمز تنګی د تقابل د روان بحران له مهمو ډګرونو څخه ګرځولی دی.

د اروپايي ټولنې د هوايي خوندیتوب ادارې د سې شنبې په ورځ د چنګاښ په ۲۳مه هوايي شرکتونو ته سپارښتنه کړې چې د بحرین، کوېټ، قطر، متحده عربي اماراتو د هوايي حریم او د عمان سمندرګي پر سر له الوتنو څخه د زمري تر لومړۍ نېټې پورې ډډه وکړي.

دا سپارښتنه په هرمز تنګي کې د زیاتېدونکو تاوتریخوالو او د ایران او امریکا ترمنځ د متقابلو بریدونو د دوام په نتیجه کې خپره شوې ده.

د ازادې اروپا/راډیو ازادي د ایران څانګې د راپور له مخې ایراني رسنیو د سې شنبې په ورځ د بندرعباس په لوېدیځ او د ایران په څو نورو سیمو کې د چاودنو د غږونو د اورېدو خبر ورکړ.

دا چاودنې په داسې حال کې شوي چې تېره شپه د امریکا پوځ د عملیاتو په نوې لړۍ کې چې د دغه هېواد د مرکزي قوماندانۍ (سنټکام) په وینا پنځه ساعته‌یې دوام وکړ، له بوشهر، چابهار، ابوموسی او بندرعباس څخه نیولې د ایران په بېلابېلو سیمو کې هدفونه په نښه شول.

د ملګرو ملتونو د خوړو نړیوال پروګرام (ډبلیو اف پي) وايي چې د پاکستان د ګمرک ادارې ۲۶ کانټینرونو ته چې د دې پروګرام اړوند خوراکي توکي او نورې بشري مرستې په‌کې بار دي، افغانستان ته د داخلېدو اجازه ورکړې ده.

د «ډبلیو اف پي» په وینا، په دغو کانټینرونو کې هغه خوراکي توکي او نور اړین مرستندویه مواد دي چې د دې پروګرام د بشري مرستو په چوکاټ کې د افغانستان خلکو ته ځانګړي شوي دي.

د افغانستان د طالبانو حکومت تر اوسه په دې اړه څه نه‌دي ویلي.

د تورخم لار د افغانستان او پاکستان ترمنځ له تر ټولو بوختو سوداګریزو او ترانزیټي لارو څخه ګڼل کېږي چې د ۲۰۲۵ کال د اکټوبر له میاشتې راهیسې د دواړو هېوادونو ترمنځ د تاوتریخوالي له امله د عادي تګ راتګ پر مخ تړل شوې ده.

د طالبانو حکومت د ټرانسپورت او ملکي هوايي چلند وزارت وايي چې د کابل نړیوال هوايي ډګر د انتظار خونې د نوې ودانۍ د جوړېدو چارې شاوخوا ۷۰ سلنه بشپړې شوي او تر راتلونکو څلورو میاشتو پورې به ګټې اخیستنې ته وسپارل شي.

د دې وزارت د عامه اطلاعاتو او نشراتو ادارې په هغه وېډیو کې چې د سې شنبې په ورځ د چنګاښ په ۲۳مه‌یې په اېکس پاڼه کې خپره کړې، ویلي چې دا ودانۍ د ټولټال ۳۲۳ میلیونه افغانیو په لګښت جوړېږي او هڅه شوې چې تر ډېره د افغانستان له کورنیو تولیداتو په کې کار واخیستل شي.

د کابل د نړیوال هوایي ډګر لپاره د انتظار خونې دغه نوې ودانۍ داسې مهال جوړېږي چې د ۲۰۲۱ کال په اګسټ کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د افغانستان هوايي چلند له ډېرو ننګونو سره مخامخ دی.

د پاکستان پولیسو د سې شنبې په ورځ د چنګاښ په ۲۳مه د یوه کس د نیولو خبر ورکړی چې ویل کېږي، تېره میاشت په کراچۍ ښار کې د پاکستان د رېنجرز ځواکونو پر یوه مرکز د مرګوني برید اصلي طراح و.

پاکستاني چارواکي وايي چې د جون په ۲۷مه نېټه شوی برید چې په کې د رېنجرز ځواکونو درې پوځیان وژل شوي او څلور نور ټپیان شوي وو، له افغانستانه تنظیم شوی او ملاتړ یې شوی و او حمله کوونکي هم د پولې هاخوا روزل شوي او لوژستیکي مرستې یې ترلاسه کړې وې.

چارواکو د یوه بریدګر د ژوندي نیولو خبره کړې او ادعا یې کړې وه چې هغه د افغانستان تبعه دی، خو د طالبانو حکومت دغه ادعا چې دغه برید د افغانستان له خاورې تنظیم شوی، رد کړې ده.

د روغتیا نړیوال سازمان (ډبلیو اېچ او) وايي چې په کانګو کې د ایبولا په ناروغۍ د اخته کسانو واقعي شمېر لږ تر لږه دوه برابره او ښايي تر رسمي شمېرو څلور برابره زیات وي.

د دې سازمان د بېړنیو حالاتو د څانګې مشر ډاکټر چیکوي ایهکویازو، د کانګو ډیموکراتیک جمهوریت ختیځو سیمو ته له سفر وروسته، د سې شنبې په ورځ د چنګاښ په ۲۳مه په جنیوا کې خبریالانو ته وویل: "موږ باور لرو چې د ایبولا ناروغۍ د خپرېدو کچه لږ تر لږه له هغو مواردو دوه تر څلور برابره زیاته ده چې تر اوسه مو پېژندلي دي."

ایبولا یوه نادره، خو شدیده او ډېری وخت وژونکې ویروسي ناروغي ده چې د بدن عادي فعالیتونه ګډوډوي او د داخلي یا بهرنۍ وینې بهېدو سبب ګرځي.

د افغانستان لپاره د ملګروملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر اوچا وايي،"افغانستان لاهم په نړۍ کې د مېندو د مړینې تر ټولو لوړه کچه لري".

اوچا نن سه شنبه په یو راپور کې ویلي،" د دوی د ارزونو له مخې په ۲۰۲۴کال کې په هرو ۱۰۰زرو زیږونونو کې ۶۳۷ مېندو خپل ژوند له لاسه ورکړی دی".

د اوچا په خبره، دا شمیر په اسیا کې تر ټولو لوړ او په نړۍ کې اووم لوړ شمیر دی.

د ملګرو ملتونو د دې ادارې په ټکو، په روان کال کې نژدې ۱۱میلیونه نجونې او ښځې بشري مرستو ته اړمنې دي.

د راپور له مخې، د روغتیايي کارکوونکو کمښت، روغتیايي خدمتونو ته د ښځو محدود لاسرسی او د ولادت پرمهال د مور او ماشوم د روغتیا لپاره د لازمو دواګانو نشتون د مور او ماشوم د مړیني لوی لاملونه دي.

د ایران قضاییه قوې نن سه شنبه دوه کسان اعدام کړل.

د قضاییه قوې په بیان کې د دغو کسانو نومونه محي‌الدین عبدالهي او حسین پالاني یاد شوي.

د بیان په ټکو، دغه دوه تنه "داعش وسله والې ډلې" سره د اړیکو په تور د ایران او عراق په پوله کې د یوې نښتې پرمهال نیول شوي وو.

هغه مهال په نښته کې د ایران د سپاه پاسدارنو ځواکونو درې غړي وژل شوي وو.

دغه کسان د ایران د "حکومت پر وړاندې د وسله وال بغاوت" په تور اعدام شوي.

پر ایران د امریکا او اسراییلو له بریدونو وروسته د سیاسي زندانیانو په ګډون اعدامونه زیات شوي دي.

د بشري حقونو د څار سازمانونو په ایران کې د اعدامونو د زیاتیدو په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده.