د افغانستان د جمهور رییس ویاند وايي؛ ښاغلی اشرف غني د هرات د امنیتي وضعیت او سیمه ییزې حکومتوالۍ د څیړلو په هدف هرات ولایت ته تللی دی.

نظیف الله سالارزي نن په هرات ښار کې خبریالانو ته وویل چې ولسمشر غني د هرات ولایت د پنځلسو ولسوالیو له استازیو؛ د مدني ټولنو غړیو او یو شمیر دیني عالمانو سره کتلي دي.

د ښاغلي سالارزي په خبره تمه ده ولسمشر غني نن په یوه خبري کنفرانس کې د هرات ولایت د نا امنیو د سرچینو په اړه خبرې وکړي.

افغان ولسمشر وروسته له هغه هرات ته ولاړ چې د جمهوري ریاست له خوا یو موظف پلاوی څو ورځې مخکې هرات ته تللی و او په خپل راپور کې یې ویلي چې د هرات د نا امنه کولو په هدف د ترور او سړې تښتونې ډېرې پيښې په بهر کې طرحه کیږي.

په یمن کې حوثي یاغیان چې د تهران له ملاتړه برخه‌من دي ادعا کوي چې د ینبع په بندر کې یې د سعودي عربستان په یوې بېړۍ د بالیستیک توغندي برید کړی دی.

د حوثیانو ویاند یحیی سریع دا خبره د دوشنبې په ورځ په خپلو ټلوېزیوني څرګندونو کې وکړه.

د سعودي عربستان د بېړۍ چلولو ملي شرکت تأیید کړې چې په سره سمندر کې یې په یوې بېړۍ برید شوی دی.

د شرکت اعلامیې وویل د "امزان" په نوم د دوی په یوې تېل وړونکې بېړۍ چې د مصر د عین‌السخنه له بندره ینبع ته روانه وه برید شوی دی.

راپورونه وايي په برید کې ماڼوګرو ته زیان نه‌دی رسېدلی.

ینبع په سره سمندر کې د سعودي عربستان له مهمو نفتي تأسیساتو څخه ګڼل کېږي چې د ورځې په ملیونو بېرل نفت ورڅخه نړیوالو بازارونو ته صادرېږي.

یاد بندر د امریکا او ایران له جګړې وروسته او له کله چې د هرمز تنګي تړل شوی د سعودي عربستان د تېلو د صادراتو په مهم مرکز بدل شوی دی.

کابل کې د ایران سفارت وايي د ایران او افغانستان ترمنځ د سوداګرۍ کچه ۹ برابره زیاته شوې ده.

د ایران سفارت چارواکو د دوشنبې په ورځ په خپله اېکس‌پاڼه ولیکل چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د اورګاډي له لارې د اموالو انتقالات چې پخوا په کال کې ۱۵ زره ټنه وو اوس په میاشت کې شاوخوا ۱۳۰ زرو ټنو ته رسېدلي دي.

ایراني چارواکي اټکل کوي چې دغه کچه به په یوه کال کې شاوخوا ۵۰۰ زره ټنو ته ورسېږي.

افغان سوداګرو وروسته له دې چې په تېر اکټوبر میاشت کې د افغانستان او پاکستان ترمنځ تجارتي لارې وتړل شوې د منځنۍ اسیا او ایران بندرونو ته مخه کړه.

خو بل‌خوا د امریکا ولسشمر ډونالد ټرمپ د تېرې چهارشنبې په ورځ خبرداری ورکړ چې هر هېواد چې ایران سره مرسته یا راکړه ورکړه وکړي، نو په ټکو یې له "ډېرې درنې سزا" سره به مخ شي.

د روغتیا نړیوال سازمان (WHO) په افغانستان کې د پولیو د څلورو نویو پېښو د ثبتېدو خبر ورکړی.

د ملګرو ملتونو دې ادارې د یکشنبې په ورځ په یوه راپور کې ویلي چې د پولیو دوه مثبتې پیښې په هرات، یوه په پکتیکا او یوه هم په کندهار کې ثبت شوي دي.

د نویو پېښو له ثبتېدو سره، په روان میلادي کال کې په افغانستان کې د پولیو د مثبتو پېښو شمېر ۱۹ ته ورسېد.

افغانستان او پاکستان د نړۍ یوازیني هېوادونه دي چې د ماشومانو د ګوزڼ یا پولیو ناروغي پکې لا نه ده له منځه وړل شوې.

په روان کال کې په پاکستان کې هم د پولیو درې مثبتې پېښې ثبت شوې دي.

د نړیوال کرکټ ۲۱ پخوانیو لوبډلمشرانو چې د هند سنیل ګواسکر او کپل دیو هم په کې شامل دي، د پاکستان حکومت ته یوه استولي لیک کې غوښتنه کړې چې د پخواني صدراعظم عمران خان روغتیا ته پاملرنه وکړي. ۷۲ کلن عمران خان چې له ۲۰۲۳ کال راهیسې په زندان کې دی، د پاکستان د سترې محکمې د پریکړې له مخې تیره اونۍ په اسلام آباد کې د شفا انټرنیشنل روغتون ته د درملنې لپاره لیږدول شوی و چې د جمعې په ورځ بیرته زندان ته ولیږدول شو.

د کرکټ دغو پخوانیو لوبډلمشرانو په دغه لیک کې چې د یکشنبې په ورځ یې استولی، درې غوښتنې مطرح کړي.

لومړی، د سترې محکمې له خوا ټاکل شوي طبي پلاوي ته دې اجازه ورکړل شي چې "د عمران خان د روغتیا بشپړه او خپلواکه ارزونه" وکړي، په ځانګړي ډول د هغه د ښۍ سترګې د لید د له لاسه ورکولو په اړه د راپورونو ارزونه.

دویم، د محکمې د پریکړې له مخې د عمران خان کورنۍ ته اجازه ورکړل شي چې له کوم خنډ او ځنډ پرته په اونۍ کې یې لیدو ته ورشي. او وروستۍ غوښتنه یې هم داده چې د طبي ارزونې وروسته د اړتیا وړ درملنه یې باید " له ځنډ پرته " ترسره شي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت وایي چې د عمان د بهرنیو چارو وزیربه د هرمزتنګي په اړه د خبرو لپاره د سې شنبې په ورځ تهران ته سفروکړي.

د دې وزارت ویاند اسماعیل بقايي نن دوشنبې په تهران کې په یوه خبري غونډه کې وویل چې د بهرنیو چارو له وزیرعباس عراقچي سره په کتنه کې به دواړه لوري د هرمز تنګي د مدیریت په اړه خپلو خبرو ته دوام ورکړي. بقایي همدارنګه وویل چې د پاکستان د پوځ لوی درستیزفیلډ مارشال عاصم منیر به هم نن تهران ته سفروکړي. عاصم منیر د پاکستان د صدراعظم شهباز شریف ترڅنګ، د ایران او امریکا ترمنځ د شخړو د پای ته رسولو لپاره خبرو کې د منځګړیتوب مهم رول لوبولی چې په نتیجه کې یې د اسلام‌ آباد هوکړې ته زمینه برابره کړه. د بقایي په خبره عاصم منیر د یوه پلاوي په مشرۍ په یو ورځني سفر تهران ته سفرکوي. دا سفرونه په داسې حال کې ترسره کېږي چې ټاکل شوې امریکا نن دوشنبې پرایران نوي سخت بندیزونه اعلان کړي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ خبرداری ورکړی چې هر هغه هېواد به چې "ایران ته د ژغورنې هر ډول مرسته" برابره کړي، له اقتصادي پایلو سره مخ شي.

د روغتیا نړیوال سازمان WHO په افغانستان کې په خوارځواکۍ اخته د زرګونو ماشومانو په ګډون لسګونو زره کسانو ته د روغتیایي اړینو خدمتونو د برابرولو خبر ورکوي. د دې سازمان د افغانستان څانګې نن دوشنبې په خپله ایکسپاڼه کې لیکلي چې د افغانستان د بشري مرستو د صندوق په ملاتړ یې په ټول افغانستان کې د زیانګالو ټولنو له ۴۲ زرو څخه زیاتو کسانو ته اړین روغتیايي خدمتونه وړاندې کړي، نږدې ۸ زره هغه ماشومان یې چې په شدیدې خوارځواکۍ اخته وو، تر درملنې لاندې نیولي او د ناروغیو د څارنې سیستم یې پیاوړی کړی څو د ناروغیو خپرېدل په لومړیو پړاوونو کې تشخیص او پر وړاندې یې پر وخت اقدام وشي. د روغتیا د نړیوال سازمان په خبره د دغو شمېرو تر شا روغ او سالم ماشومان، پیاوړې ټولنې او هغه کورنۍ ولاړې دي چې په خورا اړین وخت کې ورته لازم روغتیايي خدمات رسېږي. تردې مخکې د ملګروملتونو د بشري چارو د همغږۍ ادارې اوچا د یکشنبې په ورځ وویل چې په افغانستان کې روغتیایي اړتیاوې له هغه څه زیاتې دي چې دا اداره وکولای شي هغه تمویل کړي. اوچا وویل چې د روغتیایي سکټورلپاره د اړتیا وړ ۱۹۱ میلیونو ډالرو له جملې تراوسه ۷۱ میلیونه ډالر ترلاسه شوي دي.

په داسې حال کې چې د روسیې په وړاندې جګړه کې د اوکراین د نړیوال ملاتړد پیاوړتیا او اضافي دفاعي سیسټمونو د ترلاسه کولو لپاره د دې هیواد د ولسمشر ولودیمیر زیلینسکي هڅې دوام لري، کییف به نن دوشنبې د اګست په ۲۴ د "ارادې لرونکو هېوادونو ائتلاف" په نوم د یوې ډلې د غونډې کوربه وي. د دې ایتیلاف ګډونوال به په دې غونډه کې پر روسیې چې په دې وروستیو کې یې خونړي بریدونه زیات کړي دي، د فشار راوړلو او د دغه هېواد د یرغل د درولو لارې چارې وڅېړي.

دغه سرمشریزه، چې ځینې مشران به یې په کییف کې په حضوري توګه او نور به د ویډیو کنفرانس له لارې ګډون وکړي، په هغه ورځ ترسره کېږي چې اوکراین له شوروي اتحاد څخه د خپلې خپلواکۍ ۳۵مه کلیزه لمانځي. دا غونډه یوه ورځ وروسته له هغې جوړېږي چې د بالتیک او نورډیک هېوادونو یوې ډلې د اوکراین د ملاتړ په موخه د دغه هېواد په پلازمېنه کییف کې غونډه وکړه.

د " ارادې لرونکو هېوادونو ائتلاف"، چې مشري یې لندن او پاریس کوي، د شاوخوا ۳۴ هېوادونو یوه غیررسمي ډله ده چې له اوکراین څخه ملاتړ کوي. د دې ائتلاف د غونډې د ګډونوالو په نوملړ کې د امریکا د کوم استازي نوم نه دی شامل.

د غونډې له جوړېدو مخکې زیلینسکي د اوکراین د دفاع لپاره د اروپايي تمویل د خوندي کولو پر بیړنۍ اړتیا ټینګار وکړ، په ځانګړې توګه د روسیې د بالستیک توغندیو چې ډیره مرګ ژوبله رامنځته کوو، پر وړاندې د دفاع لپاره. هغه له اروپايي پارلمان څخه وغوښتل چې د هغو قوانینو د تصویب لپاره لازم اقدامات وکړي چې د دغو مالي مرستو د ترلاسه کولو زمینه برابروي.

د ملګروملتونو د بشري چارو د همغږۍ اداره اوچا وایي، په افغانستان کې روغتیایي اړتیاوې له هغه څه زیاتې دي چې دا اداره وکولای شي هغه تمویل کړي. اوچا د یکشنبې په ورځ په خپله ایکسپاڼه کې لیکلي چې ګرځنده روغتیايي ټیمونه یې د افغانستان د بشري مرستو د صندوق په ملاتړ، په لیرې پرتو سیمو کې خلکو ته د ژوند ژغورنې روغتیايي خدمتونه وړاندې کوي. خو د دې ادارې په خبره اړتیاوې له موجودو سرچینو ډېرې دي. اوچا وایي د روغتیا سکټور یوازې ۳۷ سلنه تمویل شوی او تراوسه د اړتیا وړ ۱۹۱ میلیونو ډالرو له جملې ۷۱ میلیونه ډالر ترلاسه شوي دي.

د اوکراین ولسمشر ولودیمیر زیلېنسکي په هېواد کې د جګړې پر مهال د ټاکنو د ترسره کولو غوښتنې رد کړې، هغه یې "سونامي" وبللې او زیاته یې کړه، په داسې حال کې چې روسیې پراوکراین خونړي بریدونه زیات کړي، هغه به اوکراین وویشي.

زیلېنسکي دغه څرګندونې د شنبې په ورځ په کییف کې خبریالانو ته د اوکراین د پخواني دفاع وزیر میخایلو فیدوروف د هغې غوښتنې په غبرګون کې وکړې چې ویلي یې وو، اوکراین باید له روانې جګړې سره سره د انتخاباتو د ترسره کولو یوه لاره پیدا کړي.

زیلېنسکي وویل، تګلاره یې دا ده چې هېواد د جګړې تر پایه ورسوي او یو خپلواک او ملي حاکمیت لرونکی دولت وساتي.

زیلنسکي دغه څرګندونې داسې مهال کوي چې نوموړی د اوکراین د خپلواکۍ د ورځې په درشل کې د یکشنبې په ورځ د شمالي اروپا او بالتیک هیوادونو د مشرانو کوربه وو.

د ایران د بهرنیو چارو وزیرعباس عراقچي د یکشنبې په ورځ د امریکا د نویو احتمالي بندیزونو ګواښ د ناچارۍ نښه وبلله او ویې ویل چې نوي احتمالي اقدامات به د تهران په ماتولو بریالي نه شي.

ټاکل شوې چې د امریکا د خزانې وزیر سکاټ بسنت چې پرایران یې د سختو بندیزونو د لګولو ګواښ کړی، د دوشنبې په ورځ په یوه خبري کنفرانس کې پرتهران احتمالي بندیزونه اعلان کړي.

عراقچي په ټیلیګرام کې په خپره شوې ویډیو کې، هغه څه ته په اشارې سره چې ده "تکراري سناریوګانې" وبللې، وویل: "دا چې هغوی (امریکايي مشرانو) له پوځي عملیاتو څخه ... د هماغو پخوانیو پلانونو مطرح کولو ته مخه کړې، ښيي چې هغوی له سختې ناچارۍ سره مخ دي."

هغه وویل، واشنګټن باید له ایران سره په درناوي خبرې وکړي، څو "د عدالت او عزت پر بنسټ حل‌لاره" وموندل شي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ خبرداری ورکړی چې هر هغه هېواد به چې "ایران ته د ژغورنې هر ډول مرسته" برابره کړي، له اقتصادي پایلو سره مخ شي.

د امریکا د خزانې وزیر هم له چین څخه چې د ایران د صادراتي تېلو څه باندې ۸۰ سلنه پیري، غوښتي چې له واشنګټن سره همکاري وکړي.