د افغانستان د جمهور رییس ویاند وايي؛ ښاغلی اشرف غني د هرات د امنیتي وضعیت او سیمه ییزې حکومتوالۍ د څیړلو په هدف هرات ولایت ته تللی دی.

نظیف الله سالارزي نن په هرات ښار کې خبریالانو ته وویل چې ولسمشر غني د هرات ولایت د پنځلسو ولسوالیو له استازیو؛ د مدني ټولنو غړیو او یو شمیر دیني عالمانو سره کتلي دي.

د ښاغلي سالارزي په خبره تمه ده ولسمشر غني نن په یوه خبري کنفرانس کې د هرات ولایت د نا امنیو د سرچینو په اړه خبرې وکړي.

افغان ولسمشر وروسته له هغه هرات ته ولاړ چې د جمهوري ریاست له خوا یو موظف پلاوی څو ورځې مخکې هرات ته تللی و او په خپل راپور کې یې ویلي چې د هرات د نا امنه کولو په هدف د ترور او سړې تښتونې ډېرې پيښې په بهر کې طرحه کیږي.

د رسنیو د ملاتړ دریو سازمانونو د پاکستان صدراعظم شهباز شریف ته یو ګډ لیک لیکلی او له هغه یې غوښتي چې د افغان خبریالانو اخراج ودروي.

د بې پولې خبریالانو ټولنې، د خبریالانو د خوند کمیټې او د مطبوعاتو د ازادۍ بنسټ په لیک کې ویل شوي چې د فبروري له ۲۷مې راهیسې پر افغان خبریالانو فشار زیات شوی دی.

سازمانونو له پاکستان څخه وغوښتل چې ټول هغه خبریالان خوشې کړي چې یوازې د افغان کډوالۍ حیثیت یا تابعیت له امله نیول شوي دي.

دوی هغه خبریالان دي چې دریمو هېوادونو ته د تګ په نیت پاکستان کې دیره دي.

نړیوالو سازمانونو دا هم وویل چې دوی چمتو دي چې د رغنده حل لارو موندلو لپاره له پاکستاني چارواکو سره کار وکړي.

پداسې حال کې چې د پاکستان حکومت تر اوسه په رسمي ډول لیک ته ځواب نه دی ویلی، په دې وروستیو کې په دغه هیواد کې د افغان کډوالو د نیولو او شړلو په شمیر کې زیاتوالی راغلی دی.

د افغانستان د وزلوبې ملي لوبډله په نړیوالو لوبو کې د ګډون په موخه نن قزاقستان ته روانه شوه.

په دوی کې ۱۲ چاپ اندازان او ۳ د مدیره پلاوي غړي شامل دي.

د طالبانو د حکومت د المپیک، بدني روزنې او سپورت عمومي ریاست ویلي چې دغه لوبې د نړۍ د ۹ لوبډلو په ګډون د مارچ له پنځلسمې تر یوویشتمې پورې د قزاقستان په ترکستان ښار کې ترسره کیږي.

دغه لوبو کې نورې لوبډلې د چین، قزاقستان، هنګري، منګولیا، ازبکستان، روسیې، تاجکستان او ترکیې هېوادونو دي.

د لبنان د روغتیا وزارت نن شنبه ( د کب ۲۳مه) ویلي چې پر یوه روغتیایي مرکز د اسراییل په هوایي برید کې ۱۲ روغتیایي کارکوونکي وژل شوي او ۱ بل ټپي شوی دی.

برید د لبنان په جنوب کې د اسراییل پولې ته نژدې شوی دی او د وزارت په وینا د پلټنې عملیات روان دي.

د " جمعیت صحي اسلامي " په نوم دغه روغتیایي مرکز د ایران له ملاتړه برخمنې حزب اله ډلې پورې اړوند دی.

حزب الله یوه سیاسي پوځي ډله ده چې متحده ایالتونه یې ترهګر بولي، خو اروپایي ټولنې یې یوازې پوځي برخه تورلست کې شامله کړې ده.

د اسراییل پوځ وایي، دغه پیښه څیړي.

د پاکستان ولسمشر اصف علي زرداري وایي، د طالبانو حکومت پر دوی " د سطحي ډرونونو" په برید سره " له سرې کرښې تېر شوی دی".

فرانس پریس نن شنبه د زرداري په حواله دغه خبره کړې او ویل شوي چې پر اسلام اباد د افغانستان له لوري ډرون بریدونه پوځي تاسیساتو ته له رسیدو مخکې شنډ شوي دي.

د پاکستان پوځ ادعا کړې چې د ډرونونو د ټوټو له کبله په کوټه، کوهاټ او راولپڼدۍ کې د ۲ ماشومانو په ګډون ۳ ملکیان ټپيان کړي دي.

د طالبانو د دفاع وزارت بیا ادعا کړې چې تېر ماښام یې د اسلام اباد په فیض اباد کې د " حمزه" په نوم پوځي تاسیسات په نښه کړي دي.

له دغه برید وروسته پاکستاني رسنیو د اسلام اباد هوایي ډګر د فعالیتونو د لنډمهاله دریدو خبر هم خپور کړ.

د طالبانو د حکومت دفاع وزارت دغه راز ویلي چې نن سهار یې کونړ او ننګرهار کې د کرښې هغې غاړې ته د پاکستاني پوځیانو یوه پوسته نیولې او ۱۴ پوځیان یې وژلي دي.

ازادي راډیو په خپلواک ډول د دواړو لورو ادعاوې نه شي تاییدولی.

د پاکستان پلازمېنې اسلام‌اباد ته نژدې د فیض‌اباد په سیمه کې پرون مازدیګر د څو چاودنو غږونه اورېدل شوي دي، چې ورسره سم د اسلام‌اباد هوايي ډګر د الوتنو پر مخ وتړل شو.

پاکستاني رسنۍ وايي چې له افغانستانه د بې پېلوټه الوتکو د بریدونو له کبله د اسلام اباد هوايي ډګر ته ټولې الوتنې ځنډول شوې دي.

پاکستاني رسنیو ویلي چې الوتکو ته ویل شوي چې خپل مسیر د اسلام اباد پر ځای بل هوايي ډګر ته بدل کړي او په هوايي ډګر کې ناستې الوتکې له الوتلو راګرځول شوې دي.

یو شمېر خبریالانو او ځینو رسنیو د الوتکو د برید په نتیجه کې اسمان ته د پورته شوې لوګي تصویرونه خپاره کړي.

طالبانو ته نژدې سرچینې وايي چې د طالبانو حکومت اسلام‌اباد ته څېرمه په فیض اباد کې د پاکستان ځینې پوځي تأسیسات په نښه کړي دي.

پاکستاني چارواکو بیا ویلي چې د جمعې په مازدیګر یې د فیض اباد په اسمان کې دوې بې پېلوټه الوتکې ویشتې دي.

هغوی دا هم ویلي چې په دې پېښه کې یو تن ټپي شوی دی.

د امریکا دفاع وزیر، پیټ هګسټ د جمعې په ورځ (۲۲ حوت) وویل چې متحد ایالتونه به ایران ته اجازه ورنه کړي چې د هرمز تنګي له لارې د بېړیو تګ راتګ وننګوي.

هغه ټینګار وکړ چې واشنګټن د ایران د اتومي پروګرام د مسئلې د حل لپاره بېلابېل انتخابونه لري.

هګسټ په واشنګټن کې یوې خبري غونډې ته وویل چې متحد ایالتونه د ایران د اتومي وسلو د موضوع د حل لپاره «د انتخابونو یوه لړۍ» لري؛ له دې جملې څخه یو دا دی چې ایران خپله پرېکړه وکړي او د اتومي وسلو له جوړولو څخه تېر شي.

هغه همداراز وویل چې واشنګټن به اجازه ورنه کړي چې ایران په هرمز تنګي کې تېل‌وړونکو کښتیو ته ستونزې پېښې کړي. دا یوه مهمه سمندري لار ده چې د نړۍ د تېلو د صادراتو لویه برخه ترې تېرېږي، او په وروستیو دوو اوونیو کې چې د ایران جګړه روانه ده، په عملي ډول تړل شوې ده.

د ایران نوي مشر مجتبي خامنه‌يي په هغه بیان کې چې ده ته منسوب شوی، ویلي چې له هرمز تنګي څخه به د جګړې پر مهال د «پوځي حربې» په توګه کار واخلي.

هګسټ د خپلو خبرو په بله برخه کې د ایران د نوي مشر د وضعیت په اړه هم وویل چې متحد ایالتونه باور لري مجتبی خامنه‌يي ټپي شوی دی.

د پاکستان د جټ او بې‌پیلوټه الوتکو بریدونه، چې د افغانستان کابل، کندهار، پکتیکا او پکتیا ولایتونه یې په نښه کړي، د چین هغه ډیپلوماتیکې هڅې له ننګونې سره مخامخ کړې دي چې د پاکستان او طالبانو ترمنځ یې د سولې لپاره بیل کړي دي.

چین په وروستیو کې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د شاوخوا ۲۶۰۰ کیلومتره ډیورند کرښې په اوږدو کې د وضعیت د عادي کولو لپاره پراخې ډیپلوماتیکې هڅې پیل کړې دي. د همدې هڅو په دوام، د افغانستان په چارو کې د چین ځانګړي استازي Yue Xiaoyong یو شیائویونګ تېره اوونۍ د طالبانو او پاکستان له چارواکو سره ولیدل تر څو د دواړو لورو ترمنځ «خبرې او پخلاینه» پیاوړې کړي.

همداراز د چین د باندنیو چارو وزیر د دواړو هیوادونو له باندنیو چارو وزیرانو سره د تشدد د کمولو په اړه ټېلفوني خبرې وکړې.

اسلام اباد پر کابل، کندهار، پکتیکا او پکتیا د پنجشنبې د شپې حملې تایید کړې خو ویې ویل چې د ترهګرو پناهځایونه یې له منځه وړي دي. خو په افغانستان کې د ملګروملتو مرستندوی ماموریت او د طالبانو چارواکو د جمعې په ورځ وویل چې د پاکستان په بریدونو کې څلور ملکي وګړي وژل شوي او ۱۵ نور ټپیان شوي دي.

د طالبانو حکومت وايي چې په غبرګون کې یې د بې‌پیلوټه الوتکو په وسیله د خیبرپښتونخوا په کوهاټ او همداراز فیض اباد کې د پاکستان پر پوځي مرکزونو بریدونه کړي دي.

پاکستان په دې اړه لا څه نه دي ویلي.

د روسیې د تېلو پر صنعتونو د بندیزونو د کمولو په اړه د امریکا پرېکړه د مسکو له هرکلي خو د اروپايي اتحادیې له انتقاد سره مخامخ شوه.

امریکا د انرژۍ د بازارونو د ثبات لپاره، چې د ایران د جګړې له امله ګډوډ شوي، په موقت ډول د روسیې د تېلو پر صادراتو بندیز لېری کړی دی.

د کریملین ویاند د امریکا د حکومت له خوا د روسیې د تېلو د پېرلو د بندیزونو د کمولو هرکلی وکړ.

دیمیتري پسکوف په یوه بیان کې وویل چې روسیه د انرژۍ بازارونو د ثبات لپاره د امریکا هڅه ویني؛ او په دې برخه کې د دوی ګټې سره برابرې دي.

کیریل دیمیتریف، چې د روسیې د فدراسیون د ولسمشر د انرژۍ چارو استازی دی، هم د امریکا له ځانګړي استازي سټیو ویتکاف او د ډونالډ ترمپ له زوم او سلاکار جرد کوشنر سره تر لیدو وروسته د امریکا د نوې پرېکړې هرکلی وکړ.

هغه په ټیلیګرام کې ولیکل:

«متحده ایالتونو عملاً یو څرګند حقیقت تایید کړ: دا چې د روسیې له تېلو پرته د نړۍ د انرژۍ بازار ثبات نه شي موندلای.»

تر دې مخکې د امریکا د خزانې وزیر سکاټ بسنت ویلي و چې هېوادونو ته به په لنډمهال ډول اجازه ورکړل شي د روسیې هغه تېل واخلي چې د بندیزونو له امله په ټانکرونو کې پاتې دي او د لېږد په حال کې دي.

خو له بلې خوا د اروپايي شورا ريیس انتونیو کوستا وايي چې د واشنکټن دا یو اړخیز اقدام د ډېرې اندېښنې وړ دی ځکه چې د اروپا پر امنیت اغېز لري.

کوستا خبرداری ورکړی چې د روسیې د بندیزونو کمېدا مسکو ته ډېرې منابع په لاس ورکوي چې د اوکراین پر ضد جګړې ته دوام ورکړي.

د اوکراین ولسمشر، ولودیمیر زیلنسکي وایي چې د امریکا له خوا د روسیې پر تېلو د بندیزونو د لنډمهالي کمولو پرېکړه به د جګړې له پای ته رسولو او په اوکراین کې د سولې له ټینګښت سره مرسته ونه کړي.

زیلنسکي د جمعې په ورځ د فرانسې له ولسمشر ایمانویل مکرون سره په ګډه خبري غونډه کې وویل:

«د امریکا له خوا د بندیزونو د کمولو اقدام ښايي روسیې ته شاوخوا ۱۰ میلیارد ډالر برابر کړي څو جګړې ته نورهم دوام ورکړي. دا اقدام یقیناً د سولې په ټینګښت کې مرسته نه کوي.»

د ازادې اروپا/ ازادي راډیو د خبر له مخې، نژدې دوې اوونۍ وروسته له هغه چې امریکا او اسرائیل پر ایران بریدونه پیل کړل، د دې جګړې یوه مهمه پایله د تېلو د بیو لوړوالی و. دا کار په غیر مستقیم ډول د روسیې په ګټه تمام شوی او اندېښنې یې زیاتې کړې چې ښايي دغه جګړه د روسیې پر وړاندې د اوکراین له مبارزې څخه د نړۍ پام په بله واړوي.

متحده ایالاتو د پنجشنبې په ورځ اعلان وکړ چې په لنډمهاله ډول به د روسیې پر تېلو د سمندري لېږد بندیزونه نرم کړي.

څلور امریکايي پوځیان په عراق کې د تېل رسوونکې الوتکې د نسکورېدو په پېښه کې وژل شوي.

سنټکام د امریکا د پوځ مرکزي قومندانۍ نن دا خبر تایید کړ.

په بیان کې راغلي چې د لوېدلې لویې تېل رسوونکې پوځي الوتکې د دوو نورو غړو د لټون عملیات لا هم روان دي.

سنټکام ویلي چې پرون د عراق په لویدیځ کې د امریکا د پوځ تېل رسوونکې لویه الوتکه KC-135 له یوې بلې الوتکې سره د حادثې په سبب ولوېده.

امریکايي چارواکو ډاډ ورکړی چې دا الوتکه د دښمن یا دوست په ډزو نه ده نسکوره شوې.

د امریکا د پوځ د مرکزي قومندانۍ تر دغه بیان څو ساعته مخکې، د ایران دولتي تلویزیون په یوه بیان کې ادعا وکړه چې د "عراقي اسلامي مقاومت" ډلې د امریکا دا ټانکر الوتکه ویشتلې ده.
په دې سره د امریکا او اسراییلو لخوا په ایران باندې د بریدونو له پیل راهیسې د وژل شویو امریکایي پوځي پرسونل ټولټال شمیر ۱۱ ته رسیدلی دی.
اوه نور امریکايي عسکر په خلیج هېوادونو کې د امریکا په پوځي اډو د ایران په ډرون او توغندیزو بریدونو کې وژل شوي.