د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت وايي، د افغانستان او پاکستان ترمنځ د اختلافاتو په اړه اسلام اباد ته د ترکیې د یوه جګپوړي پلاوي تګ ممکن د طالبانو د نه همکارۍ له کبله ځنډېدلی وي.

ټاکل شوې وه چې د ترکیې د درو جګپوړو چارواکو په ګډون پلاوی تېره (نوومبر) میاشت اسلام اباد ته تللی وای.

د دې پلاوي د سفر خبره د تېرې میاشتې په لومړیو کې د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان په باکو کې د پاکستان له صدراعظم شهبازشریف سره په کتنه کې کړې وه.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویندوی طاهرحسین اندرابي نن (جمعه) په اسلام اباد کې یوې خبري غونډې ته وویل چې د ترک پلاوي په سفر کې ځنډ ښايي د هغه په مهالوېش کې د ستونزې له کبله راغلی وي.

ده په عین حال کې وویل چې پرون له افغانستان سره د تورخم او سپین بولدک لارې د بشري مرستو لپاره پرانیستل شوي دي.

اندرابي زیاته کړه چې له افغانستان سره به لارې تر هغو خلاصې نه شي چې له دغه هیواده پاکستان ته د ترهګرۍ د ورپېښ خطر مخه نه وي نیول شوې.

د پاکستان د باندنیو چارو وزارت ویندوی دا هم وویل چې د افغانستان له خاورې پر پاکستان بریدونه یوازې په پاکستاني طالبانو او افغان طالبانو پورې محدود نه دي بلکې افغان اتباع په پاکستان کې په جدي جرمونو کې ښکېل دي.

د طالبانو حکومت په ځلونو د پاکستان ادعاوې رد کړي او له دغه هیواده یې غوښتي چې خپلې ستونزې په خپله خاوره کې په خپله حل کړي.

د متحدوایالاتو بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو د ناټو غونډه کې ګډون لپاره سویډن ته ورسید.

دا غونډه په داسې حال کې دایریږي چې اروپا کې دامریکايي ځواکونو دشمیر دکمولو له اعلان وروسته متحدین غواړي د واشنګټن د بدلیدونکې تګلارې په اړه ډاډ ترلاسه کړي.

روبیو نن د سویډن په هېلسینګبورګ کې په دې غونډه کې چې د جولای په میاشت کې په انقره کې د ناټو د مشرانو له غونډې مخکې د لوړې کچې وروستۍ غونډو څخه یوه ګڼل کېږي،ګډون کوي.

دامریکا بهرنیو چارو وزارت وايي مارکو روبیو به پر متحدینو د دفاعي لګښتونو د زیاتولو لپاره فشار راوړي او د شمالي قطب سیمې پر امنیت به تمرکز وکړي.

خو دا غونډه په داسې وخت کې کېږي چې د ناټو د غړو ترمینځ ژورې اندېښنې لیدل کیږي. اروپايي چارواکي د پنټاګون له یولړ ناڅاپي اقداماتو وروسته غواړي پوه شي چې واشنګټن په اروپا کې خپل پوځي حضور تر کومه حده راکموي.

د روانې میاشتې په پیل کې، د امریکا ولسمشر دونالد ټرمپ اعلان وکړ چې له جرمني څخه به ۵۰۰۰ امریکايي سرتېري وباسي. وروسته دفاع وزارت پینټاګون هم تایید کړه چې پولنډ ته د شاوخوا ۴۰۰۰ سرتېرو د دوراني استولو پلان یې لغوه کړی او جرمني کې د ټوماهاک ځمکنيو کروز توغندیو د یوې قطعې د ځای پر ځای کولو پلان یې هم ځنډولی دی.

خو ولسمشر ټرمپ د ناټو دغونډې په درشل کې اعلان وکړ چې پولنډ ته ۵ زره نور سرتیري استوي او د پولند ولسمشر ددغه خبر هرکلی وکړ.

بغلان او بدخشان ولایتونو کې دتیرې شپې سیلابونو ځاني او مالي زیانونه اړولي دي.

بغلان ولایت کې د طالبانو د حکومت لخوا د طبیعي پیښو په وړاندې دمبارزې رئیس هدایت الله بدري طلوع نیوز ته ویلي چې ددغو سیلابونو له کبله بغلان کې لږترلږه لس تنه مړه شوي دي.

هغه زیاتوي چې په مړو شویو کسانو کې ښځې او ماشومان هم شامل دي.

ښاغلی بدري زیاتوي چې دغه سیلابونو د بورکې، مرکزي بغلان، ډنډ غوري ، دهنه غوري ، خنجان او تاله وبرفک ولسوالیو کې له سلو زیات کورونه او زرګونه جریبه کرنیزه ځمکه تخریب کړې.

بلخوا د دبدخشان چارواکي وايي چې هلته هم دتیرې شپې سیلابونو مالي او ځاني زیانونه اړولي او د ځینو ولسوالیو ترمینځ لارې یې پرې کړي دي.

د بدخشان چارواکي وايي د ابتدايي شمیرو له مخې ۳۰ کورونه بشپړ تخریب شوي او خلکو د کوکچې له سیند څخه دیو نارینه او یو ماشوم مړي را ویستلي دي.

د افغانستان په ۱۹ ولایتونو کې نن جمعه هم د ورښت او سیلابونو اټکل شوی دی.

بدخشان، تخار، کندوز، بغلان، سمنګان، بلخ، سرپل، فاریاب، بامیان، پنجشیر،پروان، کاپیسا،لغمان، نورستان، کونړ، ننګرهار، لوګر، خوست او میدان وردک کې د توندو بارانونو او چټکو بادونو اټکل شوی دی.

د ورښتونو کچه له ۱۰ تر۳۵ ملي میترو او دبادونو سرعت په ساعت کې له ۵۰ تر۹۰ کیلومترو اټکل شوی.

د ترانسپورت او هوايي چلند وزارت د هوا پیژندنې ریاست له خلکو غوښتي چې د هوا وضعیت او رسمي خبرداریو ته پاملرنه وکړي.

د متحدو ایالاتو ولسمشر د پنجشنبې په ورځ وویل چې واشنګټن په هرمز تنګي کې له بېړیو څخه د مالیې اخیستو ملاتړ نه کوي او د ایران د لوړې کچې غني شویو یورانیمو زېرمې به ترلاسه کړي.

دونالد ټرمپ په سپینه ماڼۍ کې خبریالانو ته د ایران د غني شویو یورانیمو د زېرمې په اړه وویل: «موږ به دا ترلاسه کړو. موږ ورته اړتیا نه لرو، موږ یې نه غواړو. ښايي وروسته له دې چې ترلاسه یې کړو، له منځه یې یوسو، خو موږ به اجازه ور نه کړو چې هغوی یې ولري.»

ایران د تېر کال له ۱۲ ورځني جګړې مخکې له ۴۰۰ کیلوګرامو څخه ډېر ۶۰ سلنه غني شوي یورانیم لرل، چې واشنګټن وایي دایران په اټومي تاسیساتو د امریکا له برید وروسته ترخاورو لاندې ښخ شوي دي. د اټومي انرژۍ نړیوالې ادارې هم د سپوږمکۍ د معلوماتو پر بنسټ ویلي چې ښايي دا زېرمې لا هم تر خاورو لاندې پاتې وي.

ولسمشر ټرمپ یو ځل بیا ټینګار وکړ چې واشنګټن به اجازه ورنکړي چې ایران اټومي وسله ولري. هغه وویل: «موږ یا دا یقیني کوو چې هغوی اټومي وسله ونه لري، یا به اړ شو چې ډېر سخت اقدام وکړو. او زه باور لرم چې کله دا موضوع زموږ د هېواد خلکو ته وړاندې شي، ټول به موافق وي چې ایران ته باید د اټومي وسلو د لرلو اجازه ور نه کړل شي.»

دا څرګندونې څو ساعته وروسته له هغه وشوې چې رویټرز د «دوو لوړپوړو ایراني سرچینو» له قوله، چې نه یې غوښتل نومونه یې څرګند شي، راپور ورکړ چې دایران مشر مجتبی خامنه ای امر کړی چې د ایران د غني شویو یورانیمو زېرمې دې له هېواده بهر ونه لېږدول شي.

د رویټرز د راپور له مخې، یوې ایراني سرچینې ویلي: «د اسلامي جمهوریت د رهبر امر او د نظام دننه اجماع دا ده چې د غني شویو یورانیمو زېرمې باید له هېواده ونه ایستل شي.»

سرچینو ویلي چې د ایران لوړپوړي چارواکي باور لري چې بهر ته د دې موادو لېږد به ایران د امریکا او اسرائیلو د احتمالي راتلونکو بریدونو پر وړاندې لا زیانمن کړي.

څو ساعته وروسته، ځینو رسنیو لکه فاکس نیوز او الجزیرې د دغه رپوټ داعتبار په هکله پوښتني وکړي. ایران تر اوسه په رسمي ډول د رویټرز د راپور په اړه څه نه دي ویلي.

د جمعې په ورځ د افغانستان په ۱۹ ولایتونو کې د توند باران ، سیلابونو او چټکو بادونو اټکل شوی دی.

بدخشان، تخار، کندوز، بغلان، سمنګان، بلخ، سرپل، فاریاب، بامیان، پنجشیر،پروان، کاپیسا،لغمان، نورستان، کونړ، ننګرهار، لوګر، خوست او میدان وردک کې د توندو بارانونو او چټکو بادونو اټکل شوی دی.

د ورښتونو کچه له ۱۰ تر۳۵ ملي میترو او دبادونو سرعت په ساعت کې له ۵۰ تر۹۰ کیلومترو اټکل شوی.

افغانستان کې د ترانسپورت او هوايي چلند وزارت د هوا پیژندنې ریاست له خلکو غوښتي چې د هوا وضعیت او رسمي خبرداریو ته پاملرنه وکړي.

بلخوا له پیښو سره دمبارزې ادارې د پنجشنبې په ورځ وویل چې په تیرو ۲۴ ساعتونو کې دتوندو بارانونو ،چټکو بادونو ، تلندې او برښنا له کبله ۶ کسه مړه او ۱۱ تنه نور ټپیان شوي دي.

دغه اداره وايي یادې پیښې په کندهار، غور، هرات او تخار کې شوي دي.

د انرژۍ د نړیوالې ادارې مشر د پنجشنبې په ورځ خبرداری ورکړ که چیرې ایران کې د جکړې پایته رسولو لورته پرمختګ ونشي نو دنړۍ دنفتو بازارونه به د اوړي تر راتګ پورې «سرې سیمې» ته داخل شي.

فاتح بیرول لندن کې د چتم هاوس څیړنیز مرکز کې وویل: «که موږ د جګړې په وضعیت کې ښه والی ونه وینو، ښايي د جولای یا اګست په میاشتو کې د عرضې له پلوه سرې سیمې ته داخل شو.»

ایران د امریکا او اسرائیلو د هغو بریدونو په غبرګون کې چې د تېر کال د کب میاشتې په نهمه پیل شول، په عملي ډول د هرمز تنګي له لارې د نفتو د ټانکرو تګ راتګ درولی، او دې کار د نفتو او ګازو جریان ګډوډ کړی او بیې یې په شدیده توګه لوړې کړې دي.

بیرول وویل: «زېرمه شوې ذخیرې مخ په کمېدو دي.»

د انرژۍ نړیوالې ادارې د خپلو ۳۲ غړو هېوادونو له بېړنیو زېرمو څخه د ۴۲۶ میلیونه بېرلو نفتو د خوشې کولو ترتیبات ترسره کړې او اعلان یې کړی چې تر اوسه شاوخوا ۱۶۴ میلیونه بېرله نفت ایستل شوي دي.

هغه اوربند چې د وري میاشتې له ۱۸مې راهیسې نافذ شوی، جګړه یې درولې ده، خو ډیپلوماټیکو هڅوتراوسه د تلپاتې سولې کومه هوکړه نه ده رامنځته کړې.

د جرمني د فوټبال په ټیم کې افغان الاصله لوبغاړی ندیم امیري نړیوالو سیالیو کې لوبو ته بلل شوی دی.

د جرمني د ټیم روزونکي جولیان ناګلزمان د پنجشنبې په ورځ د خپل ټیم د غړو لیست اعلان کړ چې دندیم امیري نوم هم په کې شامل دی.

۲۹ کلن ندیم امیري چې د جرمني ټیم کې د لوبو ښه سابقه لري د ۲۰۲۴ کال راهیسې د ماینتس ټیم لپاره لوبې کوي.

د جرمني ملي ټیم په راتلونکي نړیوال جام کې په E ګروپ کې د کوراسائو، اکوادور او د عاج ساحل ټیمونو سره سیالي کوي.

اسرائیل د پنجشنبې په ورځ اعلان وکړ چې ټول هغه بهرني فعالان چې د مرستو سمندري کاروان سره غزې ته روان وو ډیپورټ کوي .

اسرائيلي ځواکونه د تېرې دوشنبې په ورځ هغو بېړیو ته ننوتل چې د قبرس له لارې د غزې ساحلي اوبو ته نږدې کېدې، او د نړۍ د بېلابېلو سیمو څخه تر ۴۳۰ ډېر فعالان یې ونیول.

دا لومړی ځل نه و چې اسرائیل غزې ته د مرستو وړونکو بېړیو فعالان نیسي، خو دا ځل هغه ویډیو چې د دې هېواد د کورني امنیت سختدریځي او ښي اړخي وزیر، ایتامار بن‌ګوېر خپره کړه، پراخ نړیوال غبرګونونه یې راوپارول او حتی د ځینو اسرائيلي سیاستوالو له لوري هم دا اقدام وغندل شو.

په دې ویډیو کې، ایتامار بن‌ګوېر چې د اسرائیل یو لوی بیرغ یې په لاس کې وي نیول شویو فعالانو ته چې لاسونه یې ترشا تړل شوي او تندي یې په ځمکه ایښي وي په طعنه وایي: «اسرائیلو ته ښه راغلاست».

د چهارشنبې په ورځ، بریتانیا، فرانسه، ایټالیا، کاناډا، اسټرالیا او حتی متحده ایالاتو د نیول شویو فعالانو سره چلند، او په ځانګړي ډول د ایتامار بن‌ګوېر کړنه، وغندله.

ټاکل شوې چې د پاکستان صدراعظم شهباز شریف د شنبې په ورځ چین ته لاړشي. د چین د بهرنیو چارو وزارت دغه خبر ورکړی خو دا یې نه دي ویلي چې د ایران جګړه به هم د خبرو برخه وي که نه.

د دې وزارت ویاند ګاوجایکون د پنجشنبې په ورځ یوې خبري غونډې ته وویل: "د چین او پاکستان مشران به د دواړو هېوادونو د اړیکو او د اندېښنې وړ ګډو موضوعاتو په اړه نظرونه تبادله کړي."
هغه زیاته کړه: "چین د سولې د ټینګښت او د جګړې د پای ته رسولو لپاره د پاکستان د عادلانه او متوازن منځګړیتوب ملاتړ کوي."

د خبرله مخې له چین څخه د شهباز شریف کتنه به ترسې شنبې پورې دوام وکړي.

د فرانسپرس آژانس د راپورله مخې پاکستان او چین هڅه کوي چې د منځني ختیځ په روانه شخړه کې منځګړیتوب وکړي. خو پاکستان دې وروستیو کې دغې هڅې بیا تیزې کړې دي. د پاکستان د کورنیو چارو پر وزیرسربیره چې روانه اونۍ یې دوه ځلې له تهران څخه کتنه ترسره کړې، په پام کې ده چې نن پنجشنبې د دې هیواد د پوځ لوی درستیز مارشال عاصم منیر هم ایران ته لاړشي. پاکستان د ایران او متحدو ایالتونو ترمنځ یوې هوکړې ته د رسیدو لپاره د منځګړیتوب هڅې مخ ته وړي.

د پاکستان د پوځ لوی درستیز فیلډ مارشال عاصم منیر نن پنجشنبې بیا تهران ته ځي.

دا د ایران او امریکا ترمنځ یوه جوړجاړي ته د رسیدو د هڅو په ترڅ کې تهران ته د هغه دوهم سفردی چې نوموړی به یې په ترڅ کې له ایراني چارواکو سره سلاو مشورې ترسره کړي.

د ایران رسمي خبري آژانسونو دغه خبر یوه ورځ وروسته له هغې خپور کړ چې د پاکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي د روانې اوونۍ په ترڅ کې د دویم ځل لپاره تهران ته ورسېد.

محسن نقوي، چې د ثورد میاشتې په ۲۶مه ایران ته تللی او د اسلامي جمهوریت له لوړپوړو چارواکو سره یې لیدلي وو، له څلورو ورځو وروسته یو ځل بیا تهران ته ستون شو.

دغه سفرونه په داسې حال کې ترسره کېږي چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ څو ساعته مخکې وویل چې له ایران سره خبرې اترې "وروستي پړاو" ته رسېدلې او زیاته یې کړه که ایران د هوکړې سند لاسلیک نه کړي، متحده ایالات به پوځي بریدونه بېرته پیل کړي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقایي د چهارشنبې په ورځ وویل چې د پاکستان د کورنیو چارو وزیر بیاځلي ایران ته د دې لپاره راغلی چې د تهران او واشنګټن ترمنځ "د پیغامونو تبادله اسانه کړي."

په افغانستان کې د ماشومانو لپاره د پولیو ضد واکسین د کمپاین په وروستۍ ورځ د پولیو د له مینځه وړلو نړیوال بنسټ له کورنیو غوښتي چې خپل ماشومان واکسین کړي.

له پولیو پاک افغانستان بنسټ نن پنجشنبې پرخپله ایکسپاڼه لیکلي، موږ د ټولو هغو میندو او پلرونو څخه مننه کوو چې په روان کمپاین کې یې خپلو ماشومانو ته د پولیو واکسین ورکړی او زیاتوي کمپاین نن هم دوام لري ترڅو ماشومان د پولیو څخه خوندي پاتې شي. د دې بنسټ په خبره د پولیو په دغه کمپاین کې به چې د دوشنبې له ورځې راهیسې د افغانستان په شاوخوا شلو ولایتونو کې پيل شوی، له پنځو کلونو کم عمره ۸،۳ ملیونه ماشومان واکسین شي.

پولیو یا ګوزڼ ساري ناروغي ده چې یوازې واکسین یې مخه نیولی شي.