د آزادۍ راډیو د ایران د څانګې راډیو فردا د راپور له مخې ایراني رسنیو پرون جمعه (د سلواغې ۳مه) د ایران د اټومي انرژۍ ادارې د رییس محمد اسلامي له قوله راپور ورکړ چې وايي، د اټومي انرژۍ د نړیوالې ادارې مفتشان باید لومړی د دې حملو په اړه خپل دریځ واضح کړي او له هغه وروسته به تهران پر دې غور وکړي چې دې زیانمنو اټومي تاسیساتو ته د ملګروملتو مفتشان پرېږدي که نه.

د تېرکال په دوبي کې د اسراییلو او متحدوایالتونو په حملو کې د ایران ځینې اټومي تاسیسات زیانمن شول.

د اټومي انرژۍ د نړیوالې ادارې مشر رافایل ګروسي له رویټرز خبري آژانس سره په خبرو کې ویلي دي چې له دریو زیانمنو تاسیساتو نظنز، فردو او اصفهان پرته دا اداره د ایران نورو ۱۳ اټومي تاسیساتو ته لاسرسی لري.

ناټو پر اوکرایین د روسیې د بریدونو د مخنیوي په موخه د مصنوعي ځیرکتیا په مرسته یو دفاعي سیمه رامنځته راکوي.

د فرانس پریس خبري اژانس د راپور له مخې، د ناټو سازمان د لوی درستیز مرستیال توماس لووین پرون شنبېد (جنوري۲۴مه) ویلي،"دغه سیمه به د روسیې او اوکریین ترمنځ د حایل په توګه په منصوعي ځیرکتیا سمبال وي او که چیرته دښمن برید وکړي، منصوعي ځیرکتیا به د انسان له مداخلي پرته ځواب ورکوي"

د هغه په ټکو، په دې سیمه کې به هوايي مدافع او د توغندو ضد سیستمونه نصب شي.

روسیې د ۲۰۲۲کال په فبرورۍ کې پر اوکرایین برید کړی چې دا جګړه لا هم دوام لري.

د اوکرایین لودیز متحدینو په تیرو کلونو کې د اوکرایین د ملاتړ په موخه دې هېواد ته ډير جنګي ممهات ورکړي، خو دا لومړی ځل دی چې د ناټو په مرسته په منصوعي ځیرکتیا سمباله داسې یوه سیمه رامنځته کیږي.

د کرکټ نړیواله شورا پریکړه کړې چې د ۲۰۲۶کال په شل اووریز نړیوال جام کې د بنګله دیش په ځای د سکاټلنډ لوبډله ولوبوي.

دغه پریکړه د شنبې په ورځ د (جنوري۲۴مه) وروسته له هغې اعلان شوه چې بنګله دیش د امنیتي اندېښنو له کبله په هند کې له لوبیدو انکار کړې و.

د کرکټ نړیواله شورا وايي، "په هند کې د بنګله دیش لوبډله يې ته هیڅ ډول ښکاره امنیتي اندېښنه موجوده نه ده".

بنګله دیش د همدې روانې میاشتې په څلورمه غوښتنه کړې وه چې د امنیتي اندېښنو له کبله نه غواړي په هند کې لوبې وکړي.

د هند او بنګله دیش ترمنځ د کرکټ په ډګر کې دغه ناندرۍ وروسته له هغه راپورته شوې چې د هند کرکټ بورډ په ای پي ایل سیالیو کې بنګله دیشي لوبغاړی مستفیض الرحمن لیرې کړ.

د هندي رسنیو د راپورونو له مخې، الرحمن په بنګله دیش کې له هندوانو سره د توپیري چلند له کبله له لوبډلې لیرې شوي و.

د کرکټ شل اووریز نړیوال جام په راروانه فبروري میاشت کې پیلیږي چې د بنګله دیش لوبې په کلکته او ممبېۍ کې پلان شوي وې.

د پاکستان په شمال لویدیځ کې په ډیره اسماعیل خان کې د چاودنې له امله ۷ تنه وژل شوي او ۲۵ نور ټپيان شوې دي.

د ډیره اسماعیل خان د پولیسو یوه مشر محمد عدنان د ازادي راډيو مشال څانګې ته وویل چې دا ځان مرګی برید و چې د جمعې په ورځ د واده د مراسمو پرمهال وشو او پکې د امن کمیټې د مشر وحیدالله جګري په شمول اووه تنه ووژل شول.

د پېښې شاهدان وایي چې د چاودنې له امله یوه کوټه نړیدلې ده چې لاهم د ژغورنې عملیات روان دي او ښایي تلفات زیات شي.

د دې پېښې مسوولیت تر اوسه چا نه دی منلی.

د آزادۍ راډیو د خبر د مرکزي څانګې د راپور له مخې دا غونډه پرون په ابوظبي کې جوړه شوې وه او پر اوکراین د روسیې له حملې وروسته دا لومړی ځل و، چې د روسیې او اوکراین چارواکو له امریکايي چارواکو سره مخامخ خبرې کولې.

له بلې خوا د سپینې ماڼۍ له یوه پلاوي سره د ولسمشر ولادیمیر پوتین له کتنې وروسته کریملین په اوکراین کې د خپلې ارضي ادعا په مسئله کې په خپل دریځ کې هېڅ راز نرموالی نه دی راوستی.

دا په داسې حال کې ده چې په اوکراین کې د ژمي په سختو سړو شپو ورځو کې د بریښنا د نشتوالي له کبله تپه تیاره ده او د روسیې حملې لاهم روانې دي.

روسیه د اوکراین په دونباس سیمه کې د درنو تلفاتو په منلو سره د نورو سیمو د نیولو لپاره د سوکه پرمختګ په حال کې ده. ولسمشر پوتین او نورو روسي چارواکو ویلي چې که مسکو له ډیپلوماتیکو لارو د دې سیمو د نیولو هدف ترلاسه نه کړي نو نورې ډېرې سیمې به د زور په کارولو سره ونیسي.

دوی د اوکرایین د جګړې د پای ته رسولو په هدف په اړوندو امنیتي مساییلو بحث کوي.

دا لیدنه وروسته تر هغه کېږي چې پرون په مسکو کې د امریکا د ولسمشر ځانګړي استازي سټیف ویټکاف او بل امریکايي استازي جرډ کوشنر د روسیې له جمهور رییس ولادمیر پوتین سره ولیدل.

کرملین دا لیدنه رغنده بللې او ویلي یې دي چې د راتلونکو پړاونو په اړه پکې بحث شوی.

امریکا په دې لټه کې ده چې د اوکرایین څلور کلنه جګړه پای ته ورسوي.
روسیه د اوکرایین په ختیځ کې د دونباس کنټرول غواړي خو اوکرایین لا دې چارې ته غاړه نه ده اېښې.

د اوکراین ولسمشر وایي چې د اوکراین لپاره د امریکا د امنیتي تضمینونو په اړه یو سند بشپړ شوی خو له روسیې سره د سولې لپاره د مځکې پر سر اختلافات په خپل ځای دي.

ولادیمیر زیلینسکي د پنجشنبې په ورځ د سویس په داووس کې د نړیوالې اقتصادي غونډې پرمهال وویل چې د امنیتي تضمینونو سند د اوکراین د پارلمان او د متحد ایالتونو د کانګرس له لورې تصویبیدو ته چمتو شوی دی، خو ښاغلي زیلینسکي دا ونه ویل چې په امنیتي تضمینونو کې څه شامل دي.

روسیه چې د اوکراین د خاورې شاوخوا شل فیصده یې نیولې ده د سولې په بدل کې غواړي چې د اوکراین په ختیځ کې د دونباس سیمه روسیې ته وسپارل شي، خو کییف له دې سره سخت مخالفت کوي او وایي چې د روغې جوړې په بدل کې دې ته په هیڅ ډول چمتو نه دی چې د خپلې خاورې له یوې برخې تیر شي.

د متحدو ایالاتو ولسمشر دونالد ټرمپ د پنجشنبې په ورځ د "سولې پلاوی" اعلان کړ.

د ولسمشر ټرمپ په مشری دغه پلاوی یا بورډ به پیل کې په غزه کې د سولې په ټینګښت تمرکز کوي.

ددغه ابتکار د لاس لیک مراسم د سویس په داووس ښار کې ترسره شول.

دنړۍ ګڼ مشران په داووس کې د ( WEF) یا د اقتصاد دنړیوالې ټولنې کلنۍ غونډه کې ګډون لپاره دغه ښار کې دي.

ټرمپ وویل : " کله چې دغه پلاوی په بشپړه توګه تشکیل شي ، مونږ کولای شو تقریبا هرکار چې وغواړو وکړو ، او دا کار به له ملګرو ملتونو سره په هماهنګۍ ترسره کړو."

هغه وویل ملګري ملتونه لوی امکانات لري چې تراوسه په بشپړه توګه ترې استفاده نه ده شوې.

ټرمپ د نړۍ لسګونو مشرانو ته بلنه ورکړه چې دغه پلاوي سره یوځای شي او وویل چې غواړي دغه پلاوی په غزه کې د اوربند د ټینګښت سربیره د نوروستونزو اواري ته هم پاملرنه وکړي.

ایران د چهارشنبې په ورځ په دې هیواد کې د وروستیو پراخو لاریونونو په ترڅ کې د وژل شویو او ټپیانو رسمي شمیرې خپرې کړې او ویې ویل چې ټولټال ۳۱۱۷ کسان وژل شوي دي.

د جرمني ډي پي اې خبري آژانس د راپورله مخې په هغه اعلامیه کې چې د ایران د ملي امنیت شورا له خوا خپره شوې،۲۴۲۷ بې ګناه خلک او د نظم او امنیت ساتونکي بلل شوي دي.

دې شورا د ایران زاړه دښمنان، اسرائیل او متحده ایالات تورن کړل چې د جنورۍ د ۸ او ۹ په شپو کې یې د هېواد په لویو برخو کې په قصدي ډول «ډېر ترهګریز اعمال» ترسره کړي دي. د دې ځواکمنې ادارې په وینا، دا د ۲۰۲۵ کال د جون د میاشتې د «تحمیلي جګړې» دوام و.

خو د بېلابېلو اټکلونو له مخې، د قربانیانو اصلي شمېر ښايي تر دې ډېر لوړ وي. په امریکا کې مېشت د بشري حقونو د فعالانو خبري بنسټ (HRANA) د اونۍ په پیل کې ویلي وو چې دوی ۴۵۱۹ مړینې تایید کړې او له ۹۰۰۰ څخه ډېرې نورې پېښې لا هم تر څېړنې لاندې دي.

د راپورله مخې په ایران کې د جنورۍ د میاشتې په ۸ او ۹، ګڼ شمېر خلک سړکونو ته راووتل څو د اسلامي جمهوریت د استبدادي مشرتابه پر ضد لاریونونه وکړي.

د امریکا متحده ایالات وايي چې په ایران کې وروستي لاریونونه د رژیم د "ناسم مدیریت" له امله وشول او نه د کومې بهرنۍ لاسوهنې له کبله چې تهران یې ادعا کوي.

دغه لاریونونه چې د اسلامي رژیم په وړاندې په وروستیو کلونو کې ترټولو ننګونکي بلل شوي پکې د ځپل شویو اعتراض کونکو شمیرې مخ په زیاتیدو دي.

د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزارت د چهارشنبې په ورځ په خپلې فارسي ژبې ایکسپاڼه کې وویل چې دغه اعتراضونه، چې د تیرې میاشتې په وروستیو کې پیل شول، "د کلونو ظلم او ځپنې وروسته د ایراني ولس یو حتمي پاڅون" وو.

د ایران د ولسمشرمسعود پزشکیان په شمول ایراني چارواکو لاریونوال،«تروریست» او «بلواګر» بللي او د مظاهرو په مهال درنه مرګ ژوبله یې چې تراوسه یې رسمي ارقام نه دي خپاره شوي، اسرائیلي عواملو ته منسوب کړې.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت وايي، د ایراني چارواکو لخوا دا هڅه چې بهرني حکومتونه ملامت ګڼي او لاریونوال مجرمان معرفي کوی، د واقعیت د بدلولو لپاره د خندا وړه هڅه ده.

په ایران کې وروستي لاریونونه د ډیسمبرپه ۲۸ مه د بهرنیواسعارو په وړاندې د ایراني ریال د بیساري رالویدو او ګراني په وړاندې د تهران له بازاره پیل شول چې وروسته د هیواد ګڼو ولایتونو ته وغځیدل او هغو د ایران د اسلامي جمهوریت د رژیم پر وړاندې د یوه پراخ احتجاج بڼه غوره کړه.

په امریکا کی میشت د بشري حقوقو سازمان ، HRANA د دغو لاریونو په ترځ کې د ۴۵۱۹ کسانو وژل تایید کړي خو په ټوله کې د ۹۰۴۹ کسانو احتمالي وژل کیدل ترڅیړنې لاندې دي. د راپورونوله مخې ۵۸۱۱ تنه نور ټپیان او ۲۶۳۱۴ تنه هم نیول شوي دي.