اروپایي ټولنې اعلان وکړ چې د ملګرو ملتو د نړیوال خوراکي پروګرام له لارې یې له افغانانو سره پنځه ویشت میلیونه یورو مرسته کړې ده.

په افغانستان کې د اروپایي ټولنې شارژدافیرې ویرونیکا بوسکوویچ پوهار وویل چې دا مرسته له افغانانو سره په ځانګړې ډول له ښځو، ماشومانو او نورو زیانګالو سره د اروپایي ټولنې دوامداره ژمنتیا ښیي.

د راپور له مخې د دې مرستو لویه برخه به د اوبه خور په چارو ولګول شي او یوه برخه به یې په ښوونځیو کې نجونو او هلکانو ته د مغذي خوړو پر چمتو کولو مصرف شي.

په افغانستان کې د خوړو د نړیوال پروګرام استازي جان ایلیف د اروپایي ټولنې د مرستې مننه کړې او ویلي یې دي چې دا مرستې به د ښځو او ځوانانو لپاره د ډیرو کاري فرصتونو د رامنځته کیدو سبب شي.

امریکایي ځواکونو د هرمز تنګي په لارک ټاپو کې د ایران د توغندیو توغولو دوه ځایونه په نښه کړل. یوه امریکایي چارواکي د ازادې اروپاـ ازادي راډیو ته تایید کړه چې دا برید وروسته له هغه ترسره شو چې د سپاه پاسداران انقلاب ځواکونه د دې مهمې سمندري لارې پر لور د سمندري ماینونو لېږدونکو توغندیو د توغولو لپاره د چمتووالي په حال کې ولیدل شول.

د تیرې یکشنبې د ورځې دغه بریدونه په څه باندې یوه میاشت کې د ایران پر پوځي ځایونو د امریکا لومړنی مستقیم برید ګڼل کیږي چې په اړه یې راپور ورکړل شوی. دغه بریدونه په داسې حال کې شوي چې واشنګټن هڅه کوي هرمز تنګي کې د کښتیو تګ راتګ بیرته عادي بڼه غوره کړي.

د امریکا د پوځ مرکزي قوماندانۍ سینټکام وویل چې امریکايي ځواکونو په هرمز تنګي د نړیوالو کښتیو د تګ راتګ مسیرونه له سمندري ماینونو پاک کړی او په سیمه کې فعالیتونه له نږدې څاري.

په عین حال کې سپاه پاسدران وویل چې د غچ اخیستنې په توګه یې په اردن کې د امریکایي ځواکونو پر دوو اډو د بالستیک توغندیو بریدونه کړي دي. اردن چې د امریکا نږدې متحد دی، وویل چې نن یکشنې د ورځې په لومړیو ساعتونو کې یې اته هغه توغندي شنډ کړل چې د دې هیواد هوايي حریم ته داخل شوي و.

د ایران مشر مجبتي خامنه یې په یوه پیغام چې د دې هیواد دولتي رسنیو د یکشنبې په ورځ خپورکړی، له اسلامي هېوادونو، په ځانګړې توګه د خلیج له هېوادونو، د یووالي غوښتنه کړې ده.

خامنه ‌یي چې د اسلامي جمهوریت د درېیم مشر په توګه له ټاکل کېدو راهیسې یې نه غږ خپور شوی او نه هم تصویر، په دغه تازه لیکلي پیغام کې امریکا او اسرائیل د ټولو اسلامي هېوادونو "اصلي دښمنان" بللي دي.

هغه همدارنګه ویلي چې د اسلامي هېوادونو ترمنځ اختلافونه د هغوی د مخالفانو په ګټه دي او د سیمې له هېوادونو یې غوښتي چې د هغه څه پر وړاندې چې نوموړي بهرني ګواښونه بللي، ګډ دریځ ولري.

پرایران د امریکا او اسرائیل د ګډو بریدونو له پیل راهیسې، چې په نتیجه کې یې د هغه پلار د ایران مخکینی مشر علي خامنه‌ یي هم ووژل شو، د ایران سپاه پاسدران انقلاب ځواکونو د خلیج پر ټولو عربي هېوادونو بریدونه ترسره کړي دي.

د ایران د اسلامي جمهوریت چارواکو په دغو هېوادونو کې د امریکا پوځي اډې د دغو بریدونو لامل بللي دي.

په نیپال کې د وروستیو سېلابونو د قربانیانو له ۱۰۰ څخه زیات نور مړي د پېښې له ځای څخه شاوخوا ۲۰۰ کیلومتره لیرې پرځنګلونو پوښل شوې سیمه کې په ډله‌ ییز ډول خاورو ته وسپارل شول. تردې یوه ورځ مخکې هم د نورو ۹۶ کسانو مړي په همدې ځای کې خاورو ته سپارل شوي وو.

د رویترز خبري آژانس په ګډون یوشمیررسنیو د چارواکو په حواله راپور ورکړی چې په نیپال او د چین په سرحدي سیمو کې د دغې پېښې د قربانیانو شمېر شاوخوا ۷۵۰ کسانو ته رسېدلی او لا هم له ۳۰۰۰ څخه ډېر کسان ورک دي.

د وږي په څلورمه د نیپال او چین په سرحدي سیمو کې ناڅاپي سېلابونو کورونو، سړکونو، پلونو او نورو بنسټیزو تاسیساتو ته پراخ زیانونه واړول. په زیانمنو سیمو کې د لټون او ژغورنې عملیات لا هم دوام لري.

د طالبانو د حکومت د صنعت او سوداګرۍ وزارت وايي، د افغانستان او د ازبکستان د قشقه دریا ولایت د سوداګرو او خصوصي سکتور د غړو ترمنځ د سوداګریزو ناستو په پایله کې د ۲۶۷ میلیونو ډالرو په ارزښت ۲۰ هوکړه ‌لیکونه لاسلیک شوي دي.

دغه وزارت د یکشنبې په ورځ، د وږي په اتمه، اعلان وکړ چې دغه هوکړه ‌لیکونه په کابل کې د افغانستان د خصوصي سکتور د غړو او قشقه ‌دریا ترمنځ د سوداګریزو اړیکو د کنفرانس په څنډه کې لاسلیک شوي دي.

په دې ناسته کې د طالبانو د حکومت د صنعت او سوداګرۍ وزارت چارواکو، د قشقه ‌دریا ولایت چارواکو، په کابل کې د ازبکستان سفیر او د دواړو هېوادونو د خصوصي سکتور استازو ګډون کړی و.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت وايي، دغه هوکړه‌ لیکونه د خوراکي توکو، سوداګریزو مالونو، ساختماني موادو، مالدارۍ، برقي وسایلو او مبل او فرنیچر په برخو کې لاسلیک شوي دي.

د دغو هوکړه‌ لیکونو د لاسلیک خبرداسې مهال ورکول کیږي چې په وروستیو میاشتو کې د طالبانو د حکومت د پلاوو او د ازبکستان د چارواکو ترمنځ کابل او تاشکند ته تګ راتګ زیات شوی دی.

د ازبکستان د صدراعظم مرستیال جمشید خواجه‌ یف تېره میاشت افغانستان ته سفر کړی و.

له دغه سفر وروسته، د ازبکستان د ملي احصایې کمېټې وویل چې افغانستان له چین او روسیې وروسته د ازبکستان په دریم لوی صادراتي بازار بدل شوی دی.

د طالبانو د حکومت ویاند ذبیح‌ الله مجاهد د یکشنبې په ورځ، د وږي په اتمه، له شپږم ټولګي څخه پورته د نجونو د ښوونځیو د بیا پرانیستلو په اړه له څرګندونو ډډه وکړه او ویې ویل چې "اوس یې وخت نه دی" او تر دې وړاندې یې په دې اړه څرګندونې کړې دي.

مجاهد تردې وړاندې څو ځله ټینګار کړی چې حکومت یې د اړینو شرایطو، لکه د ښوونیز نصاب برابرولو او د نجونو لپاره د جلا زده‌ کړو د زمینې برابرولو په برخه کې کار کوي؛ خو د پنځو کلونو له تېرېدو سره سره، لا هم له شپږم ټولګي څخه پورته د نجونو ښوونځي تړلي دي.

مجاهد په یوه خبري غونډه کې د یوې پوښتنې په ځواب کې، پرته له دې چې په مشخص ډول له شپږم ټولګي پورته د نجونو د ښوونځیو د بیا پرانیستلو په اړه څرګندونې وکړي، وویل چې که د افغانستان نفوس ۴۰ میلیونه وي، نو د ده په خبره له هرو څلورو کسانو څخه یو یې په زده‌ کړو بوخت دی.

هغه زیاته کړه چې په اوس وخت کې ۱۰ میلیونه او ۳۶۳ زره زده‌ کوونکي، محصلین او د دیني مدرسو طالبان په دولتي او خصوصي ښوونځیو، پوهنتونونو او دیني مدرسو کې پر زده‌ کړو بوخت دي.

په افغانستان کې له شپږم ټولګي څخه د پورته نجونو د ښوونځیو د تړل پاتې کېدو ترڅنګ، د طالبانو حکومت نجونې او ښځې له پوهنتونونو او د روغتیايي زده‌ کړو له مرکزونو څخه هم راګرځولې دي.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق (یونیسف) د زمري په ۳۰مه اعلان وکړ چې د طالبانو د پنځه کلنې واکمنۍ په موده کې له ۲،۶ میلیونو څخه ډېرې نجونې له زده‌ کړو پاتې شوې دي.

نن د اګست۳۰مه د جبري بې درکه کیدو نړیواله ورځ ده.

د طالبانو تر واک لاندې په تیرو پنځو کلونو کې د تیر جمهوریت په لسهاوو پوځيان او یو شمیر چارواکي نادرکه شوي دي.

د راپورونو له مخې، د تیرجمهموریت د ملکي هوايي چلند ادارې پخوانی مشر محمودشاه حبیبي او د هرات د ښځو د زندان مشره عالیه عزیزي د هغو کسانو په ډله کې دي چې پر افغانستان د طالبانو له واکمنیدو وروسته نادرکه شوي دي.

پنځه کاله تېر شول خو د دغو کسانو د برخلیک په اړه معلومات نشته.

که څه هم د طالبانو حکومت په ځلونو د تیرجمهوریت د چارواکو او پوځیانو د نیولو او جبري ناردکه کیدو موضوع رد کړې خو د نړیوالو ادارو شمیرې ښيي چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د پخواني نظام یو شمیر پوځیان وژل شوي او یو شمیر نور يې نادرکه شوي دي.

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زلنسکي وايي،" د خلکو کورونو ته نژدې د چاودیدونکو توکو ساتل یوه وحشتناکه بې غوري ده".

هغه دا څرګندونې پرون ناوخته د (اګسټ۲۹مه) په یوې ویډیو کې کړي دي.

روسیي ډرون الوتکو د جمعې په شپه کیف ته نژدې د میلا په کلي کې د پوځي تجهیزاتو پر تاسیساتو برید وکړ.

په دې برید کې لږ تر لږ ۳۷کسان ووژل شوی او لسګونه نور ټپیان شول.

چارواکو ویلي، د لټون عملیات روان دي او ښايي مرګژوبله لوړه شي.

ملګري ملتونه وايي، افغانستان ته د بشري مرستو د کمیدو له کبله د درملنې څه باندې ۱۰۰ مرکزونه تړل شوي دي.

د نړیوالو اړیکو په چارو کې د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیالې ملیسا فلمینګ پرون شنبه د (اګسټ۲۹مه) پر خپلې ایکس پاڼې لیکلي،" ۳،۷میلیونه افغان ماشومان له خوارځواکۍ کړیږي".

د هغې په ټکو،" نژدې یو میلیون ماشومان له شدیدې خوارځواکۍ سره مخ دي".

د ملیسا وړاندې ویلي،" د دې مرکزونو تړل کیدل به په خوارځواکۍ د اخته ماشومانو لپاره شرایط نور هم سخت کړي".

له دې مخکې یو شمیر نړیوالو سازمانونو په ځلونو ویلي چې له اړمنو افغانانو سره د بشري مرستو لپاره کافي بودیجه نه لري.

د امریکا متحده ایالتونو ۱۲ افغان کډوال مرکزي افریقا ته اخراج کړي.

فرانس پریس خبري اژانس نن یکشنبې د (اګسټ۳۰مه) راپور ورکړی چې په دغو ۱۲ افغان کډوالو کې هغه افغان پناه غوښتونکی هم شامل دی چې ورور يې په افغانستان کې له امریکايي ځواکونو سره کار کړی و.

د فرانس پریس د راپور له مخې، د افغانانو په ګډون د څو هېوادونو اخراج شوي کډوال پرون شنبې د مرکزي افریقا پلازمینې بانګوي ته رسیدلي دي.

په اخراج شویو کډوال کې اته ایرانیان او پاتي کډوال د نیپال او نیکاراګوا اتباع دي.

ایران وايي،"د هرمز تنګي د خلاصون لپاره بیړه نه لرو".

د ایران د بهرنیو چارو وزارت مرستیال کاظم غریب ابادي پرون ماښام ویلي،" له عمان سره له هرمز تنګي د کښتو د تیریدو په اړه هوکړې ته رسیدلي یو، خو بیړه نه لرو چې دا تنګی خلاص کړو".

هغه وړاندې وویل،" دا هوکړه له ایران سره د امریکا له خوا د شوې موافقې او مکلفیتونو له پوره کیدو وروسته پلي کیږي".

غریب ابادي وړاندې د ایران له همغږۍ پرته له هرمز تنګي د هر ډول کښتو تیریدل رد کړل.

له دې مخکې امریکايي چارواکو ادعا کړې وه چې په وروستیو کې څه باندې زر کښتۍ چې اومه تیل يې لیږدول له هرمز تنګي تیرې شوي دي.