په فرانسه کې نن د ولسمشرۍ د انتخاباتو لومړی پړاو د سختو امنیتي تدابیرو په ترڅ کې پیل شو.

دغه انتخابات به د اروپایي‎ اتحادیې د راتلونکې او له روسیې سره د لویدیځ د اړیکو په ګډون د فرانسې په اوسني جیوپولټیک دریځ اغېز وکړي.

په ټوله فرانسه کې نن د سهار له اتو بجو تر ۶۰ زرو زیات مرکزونه پرانېستل شوي دي.

د کورنیو چارو وزارت وویل، د هغو کسانو شمېر ته په پام سره چې نن تر غرمې یې په انتخاباتو کې ګډون کړی ښیي چې د ولسمشرۍ په لومړي دور کې په سلو کې څه کم ۲۹ کسانو چې د رأیو ورکولو مستحق پیژندل شوي، ګډون کړی دی.

دغه شمیره د ۲۰۱۲ کال د انتخاباتو په نسبت لږ څه زیاته ده.

یوه رأیې ورکوونکي رویټرز ته وویل:

"طبعا دا یوه ستره او مهمه ورځ ده. دغه انتخابات به په فرانسه او نوروځایونو کې د بدلونونو سبب شي. دا ډیره ښه خبره ده او موږبه یې نتیجو ته سترګې په لاره یو."

دا په څو لسېزو کې د فرانسې د ولسمشرۍ لومړی ځل انتخابات دي چې وړاندوېنه یې ګرانه ده او څو ورځې وروسته له هغې ترسره کېږي چې په پاریس کې د پولیسو یو افسر ووژل شو چې مسؤلیت یې د اسلامي دولت ډلې یا داعش په غاړه واخېست.

په دغو انتخاباتو کې ۱۱ کسانو ځانونه کاندید کړي چې د رأیې ورکونکو د امنیت د تأمین لپاره یې شاوخوا ۵۰ زره پوليسو او اووه زره سرتېري ځای پرځای شوي دي.

نظر شمېرنې ښیي چې مرکزي یا منځ‎لاری ایمانوېل‎مکرون او ښي اړخې ماري‎لیپین به ډېرې رأیې وګټي او د ولسمشرۍ دوهم دورته به لاره پیدا کړي.

د دې ترڅنګ محافظه کاره کاندید فرانسوا‎فیلون او چپ اړخي جین‎مالینکون هم د دې چانس لري چې د مۍ د اوومې د ولسمشرۍ دوهم ځل انتخاباتو ته را‎ووځي.

په افغانستان کې د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنېټ، په کونړ او هلمند کې د پاکستاني ځواکونو د هوايي بریدونو له امله د ملکي وګړو د وژل کېدو په تړاو د حساب ورکولو غوښتنه کړې ده.

بېنېټ ویلي، په بریدونو کې ډېری وژل شوي کسان ماشومان دي او دغه بریدونه ښايي د بشري حقونو او نړیوال بشردوستانه قانون خلاف وي. هغه ویلي، ملکي وګړو ته د نه جبرانېدونکي زیان رسولو لپاره هېڅ توجیه نشته.

یوناما ویلي، په دغو بریدونو کې لږ تر لږه ۱۰ ملکي وګړي وژل شوي او نهه نور ټپیان شوي دي. پاکستان بیا ادعا کړې چې بریدونه یې د وسله‌والو پر پټنځایونو کړي او ۲۲ وسله‌وال یې وژلي دي.

په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د استازولۍ سرپرست نصیر احمد فایق، وايي افغان ملکي وګړي باید د پاکستان او طالبانو ترمنځ د تحریک طالبان پاکستان (ټي‌ټي‌پي) پر سر د شخړې بیه پرې نه‌کړي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو دفتر تأیید کړه چې پر کونړ او هلمند د پاکستان د پنجشنبې په هوايي بریدونو کې لږ تر لږه ۱۰ ملکي وګړي چې ډېری یې ماشومان وو، وژل شوي دي.

ښاغلي فایق د پنجشنبې په ورځ د پاکستان دغه هوايي بریدونه وغندل او له کرښې پورې غاړه د بریدونو د سمدستي درولو، د ملکي وګړو د خوندیتوب او د نړیوالو قوانینو د بشپړ رعایت غوښتنه‌یې وکړه.

فایق هغه څه هم وغندل چې د طالبانو له‌خوا یې د تحریک طالبان پاکستان په ګډون د «ترهګرو ډلو» ملاتړ وباله او خبرداری یې ورکړ چې دا ډول تګلارې افغانستان او سیمه له خطر سره مخامخوي، خو طالبانو تل دا ډول تورونه رد کړي دي.

تر دې مخکې د طالبانو حکومت ویلي و چې د پاکستان په هوايي بریدونو کې په هلمند او کونړ کې نهه کسان وژل شوي دي، خو اسلام‌اباد ویلي چې په دغو بریدونو کې چې د پاکستاني چارواکو په وینا د «ترهګرو» پټنځایونه په نښه شوي، ۲۲ تنه وژل شوي دي.

دا پېښه په داسې حال کې شوې چې له درېیو میاشتو نسبي ارامۍ وروسته د دواړو ګاونډیو هېوادونو ترمنځ نښتې یو ځل بیا زیاتې شوې دي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي (یوناما) سرپرستې جورجیت ګانیون، په هرات کې د اسلام‌ کلا له پولې لیدنه کړې او له افغان راستنېدونکو سره د ملګرو ملتونو پر مرستو یې ټینګار کړی دی.

یوناما د پنجشنبې په ورځ «د تلې په نهمه» په خپله فېس‌بوک پاڼه د دې لیدنې وېډیو خپره کړې ده.

دغه سازمان وايي، د دې سفر هدف له ایران او پاکستانه راستنېدونکو افغانانو ته د مرستو د رسولو د بهیر ارزول و.

په اعلامیه کې ویل شوي چې ملګرو ملتونو سږ کال له ایران او پاکستانه د شاوخوا ۲.۷ میلیونه راستنېدونکو افغانانو د ملاتړ لپاره د ۵۲۹ میلیونه ډالرو په ارزښت یو پروګرام پیل کړی دی.

دا په داسې حال کې ده چې د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې تر دې مخکې ویلي و چې په تېرو درېیو کلونو کې شاوخوا شپږ میلیونه افغانان له ایران او پاکستانه خپل هېواد ته ستانه شوي او دغه بهیر یې بې‌‌ساری بللی و.

د اروپايي اتحادیې د کورنیو چارو وزیرانو د پنجشنبې په ورځ په لوګزامبورګ کې د دغې اتحایې له هېوادونو څخه د بې‌اسناده کډوالو د ایستلو او له نورو هېوادونو سره په دې هکله د همکارۍ په اړه خبرې وکړې.

د ډنمارک د کورنیو چارو وزیر وايي، د کډوالو د ستنولو د مرکزونو د جوړولو هڅې «په ښه توګه پر مخ روانې دي».

ډنمارک، اتریش، یونان، جرمني او هالنډ د دغو مرکزونو د جوړولو امکانات څېړي.

د جرمني د کورنیو چارو وزیر هم د مقدماتي خبرو اترو خبر ورکړی او ویلي یې دي چې هیله لري لومړنی تړون د روان کال تر پایه نهايي شي.

د اروپايي اتحادیې د مهاجرت د چارو مسئول ویلي چې د کډوالو د بېرته ستنولو په برخه کې د دې ټولنې د همکارۍ تمرکز د پاکستان او بنګله‌‌دېش په څېر هېوادونو باندې دی.

د دې طرحې منتقدانو له بشري حقونو څخه د سرغړونو د احتمال او په دغو مرکزونو کې د کډوالو د نامعلوم برخلیک په اړه اندېښنه څرګنده کړې.

د افغانستان کرکټ بورډ وايي، د ملي لوبډلې ستوری راشد خان به د روغتیايي توصیو له کبله په ټېسټ لوبو کې ونه‌لوبېږي.

د افغانستان کرکټ بورډ د پنجشنبې په ورځ «د تلې په نهمه» اعلان وکړ چې "راشد خان او ابراهیم ځدراڼ به د روغتیايي ارزونو پر بنسټ له ټېسټ لوبو څخه په استراحت کې وي".

ټاکل شوې افغانستان د اکټوبر له ۹مې تر ۱۳مې په ابوظبي کې له بنګله‌دېش سره یوه ټېسټ لوبه ترسره کړي.

افغانستان به له دې وروسته د بنګله‌دېش او زېمبابوې په ګډون په درې‌اړخیزو یو ورځنیو سیالیو کې ولوبېږي او بیا به له زېمبابوې سره درې شل‌اوریزې او دوه ټېسټ لوبې ترسره کړي.

رحمت شاه به د افغانستان د ټېسټ او یو ورځنیو لوبو لوبډل‌مشري پر غاړه ولري.

د افغانستان او زېمبابوې ټولې پنځه لوبې به د شارجه په لوبغالي کې ترسره شي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندوی ماموریت (یوناما) وایي له ایران او پاکستانه ستنېدونکي کسان دوامداره ملاتړ ته اړتیا لري.

د یوناما سرپرستې جورجېت ګانیون اسلام کلا ته د سفر پر مهال دغه څرګندونې کړي.

له ایران او پاکستانه د افغان کډوالو ایستل او ستنېدل ګړندي شوي او د کډوالو اړوندو ادارو ویلي چې د همدې کال ترپایه به افغانستان ته د ستنو شویو شمېر ۸ میلیونو ته ورسیږي.

تر دې وړاندې خپله یوشمېر ستنو شویو کورنیو هم ازادي راډیو ته ویلي و چې د دوامداره لاسنیوي لپاره یې کوم سیستم نشته او دوی په بیا میشتیدو کې له ګڼو ستونزو سره مخامخ دي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت یوناما د پنجشنبې په ورځ په خپله ایکس پاڼه په یوه اعلامیه کې تایید کړه چې په کونړ او هلمند ولایتونو باندې په هوايي بریدونو سره لږ تر لږه ۱۰ ملکیان چې اکثر یې ماشومان وو وژل شوي او نهه تنه نور ټپیان دي.

یوناما په دې اعلامیه کې ویلي چې ملکیان لا هم د سرحدي نښتو په نتیجه کې اغېزمنیږي.

ملګرو ملتونو د کړکېچ په کمېدو، د ملکیانو د لا زیاتې مرګژوبلې د مخنیوي، خبرو او نړیوالو حقوقو ته په درناوي ټینګار کړی دی.

تر دې مخکې د طالبانو د حکومت ویاند ذبیح‌الله مجاهد ادعا کړې چې پاکستاني الوتکو د کونړ شلتن ولسوالۍ چوګام او د هلمند ګرمسیر ولسوالۍ په صفار سیمو کې بمبار کړی چې لږ تر لږه ۹ ملکیان یې وژلي او ۱۱ نور یې ټپیان کړي دي.

د پاکستان د اطلاعاتو وزارت بیا دغه بریدونه تأیید کړي او ادعا یې کړې چې "د دغه هېواد ځواکونو د «غضب للحق» عملیاتو په دوام، په افغانستان کې د وسله‌والو ډلو پر پټنځایونو هوايي بریدونه کړي او په دغو بریدونو کې ۲۲ وسله‌وال وژل شوي دي".

د امریکا په تینیسي ایالت کې په اعدام محکومه ښځه کریستا پایک وروسته له هغه روغتون ته یوړل شوه چې د اعدام د اجرا پر مهال تر دوو وژونکو پیچکاریو وروسته هم ژوندۍ پاتې شوه.

کریستا پایک دېرش کاله مخکې د خپلې یوې ټولګیوالې کولین سلیمیر د شکنجې او وژنې په جرم په اعدام محکوم شوې وه.

په تینسي ایالت کې تېر ۲۰۰ کاله په کومې ښځې د اعدام حکم نه و اجرا شوی.

په امریکا کې د ښځو اعدام ډېره سابقه نه لري.

له ۱۹۷۶ کال راهیسې چې د امریکا سترې محکمې اعدامونه پيل کړي په څه باندې ۱۶۰۰ اعدامونو کې یواځې ۱۸ ښځې شاملې دي.

د افغان نجونو د تعلیم د حقونو فعاله شبانه بسیج راسخ د ټایم مجلې د ۱۰۰ نویو اغېزناکو څېرو په ډله کې راغلې ده.

ټایم مجلې پرون په خپله ویب پاڼه کې لیکلي چې شبانې په ۲۰۲۱ کال کې د طالبانو په بیا واکمنېدو د «افغانستان د رهبرۍ ښوونځي» ټول شاګردان روانډا ته انتقال کړل.

د مجلې په لیکنه د شبانې بسیج راسخ په نوښت دا یواځینی ښوونځی دی چې افغان نجونو ته د خپلې انلاین اکاډمۍ تر څنګ څه باندې ۴۳زرو زده کوونکو ته د تعلیم زمینه برابره کړې او د افغانستان د راتلونکې لپاره ښوونکې، ډاکترانې او مشرانې روزي.

هغې ته د درې لکو ډالرو په ارزښت د ایلیوېټ معتبره جایزه هم د بودیجې په شکل ورکړل شوې ده.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې له افغانستانه د راوتلو برخلاف امریکایي ځواکونه په منظمه توګه له عراق څخه ووتل.

سپینې ماڼۍ تېره شپه د ولسمشر ټرمپ بیان خپور کړی دی.

ولسمشر ټرمپ یاده کړې چې له عراق څخه راوتل داسې نه و لکه افغانستان چې ګڼ پوځي تجهیزات او وسایل شاته پرېښودل شول او ۱۳ امریکایي سرتیري هم ووژل شول.

امریکا په افغانستان کې خپل شل کلن پوځي حضور د ۲۰۲۱ کال په اګست کې پای ته ورساوه خو ولسمشر ټرمپ له هغه ځایه د راوتلو په بڼې او رامنځته شویو ګډوډیو باندې له اول سره نیوکې کړي دي.

هغه بیا په خپل تازه بیان کې له عراقه د امریکایي ځواکونو وتل بریالي او منظم بللي چې ورسره د ده په خبره په سیمه کې د امریکایي ځواکونو د څه باندې دوو لسیزو حضور پای ته ورسېد.

امریکا په ۲۰۰۳ کال کې د پخواني ولسمشر جورج ډبلیو بوش په دوره کې په عراق باندې پوځي عملیات پیل کړل.

دا عملیات د دوو نورو پخوانیو ولسمشرانو بارک اوباما او جوبایډن په دوره کې هم تمدید او باالاخره په ۲۰۲۶ کال کې د ولسمشر ټرمپ له خوا په رسمي توګه پای ته ورسېدل.