د لاسرسۍ وړ لېنکونه

تازه خبر
جمعه ۱۶ غبرګولی ۱۳۹۹ کابل ۰۸:۱۱

ځانګړی راپور

جمعه ۱۶ غبرګولی ۱۳۹۹

د مهالوېش پر اساس مشخص کول
غبرګولی, ۱۳۹۹
شنبه یکشنبه دوشنبه سه شنبه چهارشنبه پنجشنبه جمعه
۲۷ ۲۸ ۲۹ ۳۰ ۳۱ ۱ ۲
۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹
۱۰ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶
۱۷ ۱۸ ۱۹ ۲۰ ۲۱ ۲۲ ۲۳
۲۴ ۲۵ ۲۶ ۲۷ ۲۸ ۲۹ ۳۰
۳۱ ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶
د ولسمشر غني او عبدالله ترمنځ د سیاسي موافقې د لاسلیک د مراسمو یو انځور

ایا د ولسمشر اشرف غني او عبدالله عبدالله ترمنځ د سیاسي موافقې لاسلیک له طالبانو سره د سولې د خبرو د پيل لاره پرانیستی شي؟

دواړو سیاسي مشرانو د مې په اووه لسمه سیاسي موافقه لاسلیک کړه.

مخکې داسې ویل کېدل چې په کابل کې د قدرت د وېش او د داسې حکومت د جوړېدو پر سر ناندریو، چې د ټولو سیاسي اړخونو استازي په کې شامل وي، د حکومت او طالبان د خبرو پيل ځنډولی دی.

  • خو ایا دا خنډ لرې شو؟

د افغانستان د سیاسي چارو او د سیمې پېژندل شوي څارونکي په دې اړه متفاوت نظرونه لري.

د امریکا د پخواني ولسمشر سلاکار او د افغانستان او پاکستان د چارو څارونکی بارنت روبین په دې باور دی چې د خبرو پیل ته لا ډېر وخت شته.

بارنت روبین له هغو کسانو دی چې په قطر کې یې د طالبانو د سیاسي دفتر په پرانیستل کېدو کې هم رول درلود.

دی د طالبانو له سرچینو هم باخبره سړی دی.

روبین ازادي راډیو ته په ځانګړې مرکه کې ویلي چې حتی که د حکومت او طالبانو خبرې پیل شي، په نږدې وخت کې به یې پایلې څرګندې نه شي.

دی په امریکا کې د جمهوري ریاست راروانو ټاکنو ته، چې د نومبر په میاشت کې کېږي، اشاره کوي او وايي چې د افغانانو ترمنځ د خبرو پایلې لږترلږه د امریکا تر انتخاباتو مخکې نه څرګندېږي.

د امریکا اوسني ولسمشر ډونالد ټرمپ چې د جمهوري ریاست بلې دورې ته هم ولاړ دی، په مخکنیو انتخاباتي مبارزو کې له خپل ولس سره د افغانستان د جګړې د پای ته رسولو او خپل هیواد ته د امریکايي عسکرو د راستنولو ژمنه کړې ده.

د امریکا اوسني ولسمشر ډونالد ټرمپ
د امریکا اوسني ولسمشر ډونالد ټرمپ

د ټرمپ ادارې د فبرورۍ په ۲۹مه له طالبانو سره د سولې موافقه وکړه چې پر اساس به یې په ۱۴ میاشتو کې د امریکايیانو په ګډون ټول بهرني عسکر له دې هېواده وځي.

په بدل کې یې له طالبانو دا تعهد اخیستل شوی چې هغوی به د القاعده او داسې نورو تروریستي شبکو سره علایق شلوي او اجازه به نه ورکوي چې له افغانستانه بیا امریکا ته ګواښ پېښ شي.

د موافقې له مخې، باید د افغانانو ترمنځ د سولې خبرې د مارچ په میاشت کې لا پيل شوې وای خو طالبانو د خپلو ۵۰۰۰ بندیانو د خوشې کېدو شرط کېښود.

دا هم د خبرو د پیل لپاره یو خنډ بلل شوی دی.

البته، د افغانستان حکومت تر اوسه یو شمېر بندیان د هغوی د عمر او په بند کې تېرې کړې مودې، روغتیايي وضعیت او د کرونا ویروس د خپرېدو ګواښونو ته په پام خوشي کړې دي.

خو د بارنت روبین په نظر، که چېرې ټول ۵۰۰۰ طالبان خوشې نه شي، د حکومت او طالبانو د سولې خبرې اصلاً نه شي پيل کېدلای.

ورته خبره په قطر کې د طالبانو د سیاسي دفتر ویاند سهیل شاهین ازادي راډیو ته کړې ده.

شاهین ویلي چې په کابل کې د عبدالله عبدالله او محمد اشرف غني ترمنځ د سیاسي موافقې لاسلیک د پخوانیو ناکامو تجربو تکرار دی او له وضعیت سره مرسته نه شي کولای ځکه د شاهین په وینا، ولس باور نه ورباندې لري.

سهیل شاهین
سهیل شاهین

سهیل شاهین ویلي چې د سولې د خبرو د پیل لپاره باید هغه موافقه چې په دوحه کې شوې په بشپړ ډول عملي او د دوي بندیان باید خوشې شي.

د امریکا په ودرو ولسن تحقیقاتي مرکز کې د جنوبي اسیا د چارو څارونکی، مایکل کوګلمن هم په دې باور دی چې سره له دې چې د غني او عبدالله سیاسي موافقې د سولې لپاره فرصت یو څه ښه کړی خو دی هم ګومان نه کوي چې د خبرو د پیل لپاره ټول خنډونه به لرې شوي وي.

کوګلمن ازادي راډیوته ویلي: "دلته نورې ستونزې شته چې د افغانستان حکومت ته یې له طالبانو سره د خبرو پیل ګران کړی دی، د بېلګې په ډول په افغانستان کې د تشدد او وسله والو حملو دوام."

خو د کابل پوهنتون د سیاسي علومو استاد نصرالله ستانکزی بل ډول فکر کوي.

ستانکزي ازادي راډیو ته وویل، باور لري چې مذاکرې پیلېږي خو غوره به وي چې ژر پیل شي او د نورو انسانانو د قتل او د وینې بهېدو مخنیوی وشي.

هغه زیاه کړه: "زه فکر کوم چې خبرې پيلېږي خو متاسفانه که ځنډ وشي تلفات به زیات شي او ډیر انسانان به ووژل شي."

د کابل پوهنتون د سیاسي علومو استاد نصرالله ستانکزی
د کابل پوهنتون د سیاسي علومو استاد نصرالله ستانکزی

ستانکزي نه دي ویلي چې ولې ګومان کوي چې د سولې د خبرو پیل حتمي دی.

د افغانستان د سولې لپاره دامریکا د حکومت ځانګړی استازي زلمی خلیلزاد د سیمې د سفر په لړ کې د مې په ۱۵ مه خبریالانو ته وویل چې د افغانستان د حکومت او طالبانو د خبرو د پیل لپاره پر یوه نېټه بحث روان دی.

خلیلزاد ونه ویل چې څه وخت به دا خبرې پيل شي.

هغه همدا راز وویل چې د بندیانو د خوشې کېدو د بهیر د چټکولو لپاره به هم هڅه وکړي.

د افغانستان د سولې لپاره دامریکا د حکومت ځانګړی استازي زلمی خلیلزاد
د افغانستان د سولې لپاره دامریکا د حکومت ځانګړی استازي زلمی خلیلزاد

خلیلزاد په کابل کې د ولسمشر غني او پخواني اجراییه رييس عبدالله ترمنځ د موافقې له لاسلیکه وروسته په قطر کې له طالب استازو او په کابل کې د افغانستان له مشرانو سره د سولې د پروسې پر پیلولو خبرې وکړې.

ارشیف، په کرونا ویروس اخته کسان

۱. د 'کووایډ-۱۹' نښې څه دي؟

د (کووایډ-۱۹) په مثبته پېښه کې دغه ستونزې دخیلې دي، تبه (۸۸ ٪)، وچ ټوخی (۶۸ ٪)، ستړیا (۳۸٪)، بلغم (۳۳ ٪)، تنفسي ستونزه (۱۹ ٪)، د ستوني درد (۱۴ ٪)، د عضلاتو درد (۱۵٪).

د (کووایډ-۱۹) ځینې خفیه نښې نس‌ناستی (۴٪) او خوا ګرځېدل (۵٪) دي.

د تازه اټکلونو له مخې په یوه انسان کې (کووایډ-۱۹) له پنځو تر شپږو ورځو پورې راڅرګندېږي. بدن ته د یوه ویروس له ننوتلو او د لومړنیو نښو تر څرګندېدو پورې دورې ته د تفرېخ دوره وايي. دا دوره تر ۱۴ ورځو هم وخت نیسي.

د یوې تازه څېړنې له مخې، غوره به وي که د (کووایډ-۱۹) د تفرېخ دورې ته لږترلږه ۱۴ ورځې په پام کې ونیول شي.

د کرونا ویروس لابراتواري ازموینه
د کرونا ویروس لابراتواري ازموینه

۲. ایا ځیني کسان تر نورو ډېر په خطر کې دي؟

په ټوله کې د پاخه عمر لرونکي او هغه کسان چې ځینې نورې ناروغۍ لري لکه د وینې لوړ فشار، شکر، د زړه ناروغي، سخته تنفسي ناروغي او یا سرطان، د نورو سختو نښو له خطر سره مخامخ دي.

۳. ایا ماشومان په خطر کې دي؟

داسې ښکاري چې (کووایډ-۱۹) په ماشومانو کې لږ راڅرګندېږي او نښې یې خفیفې دي. په چین کې یوه بشپړه څېړنه ښيي چې تر ۱۸ کلنۍ کم عمر لرونکي یوازې ۲٪ ماشومان په دې ناروغۍ اخته شوي چې له دې جملې یوازې په ۳ ٪ کې د دې ناروغۍ شدیدې نښې ښکاره شوې دي.

۴. له هغو کسانو سره څه وکړو چې په (کووایډ-۱۹) اخته کسانو ته ورنږدې دي؟

په خپله سیمه کې روغتيايي مسؤلانو ته خبر ورکړئ چې تاسو ته د نورو اقداماتو لارښوونه وکړي. که د (کووایډ-۱۹) نښې لرئ، سم د لاسه تر ټولو نږدې روغتیايي مرکز ته زنګ ووهئ او ووایاست چې په کرونا ویروس له یوه اخته کس سره په تماس کې وئ.

په کرونا ویروس یو شمېر اخته کسان
په کرونا ویروس یو شمېر اخته کسان

۵. ایا د (کووایډ-۱۹) ضد واکسین شته؟

د (کووایډ-۱۹) په ګډون د کرونا ویروس په وړاندې تر اوسه کوم واکسین نه‌دی جوړ شوی.

ځکه نو د ویروس وقایه او مخنیوی خورا مهم دی. د دې ویروس په وړاندې د واکسین جوړېدل وخت نیسي.

د درمل جوړولو څو شرکتونه پر دې موضوع کار کوي، خو تر هغو چې واکسین جوړېږي او د استفادې وړ کېږي، څو میاشتې او یا کال وخت نیسي. ځکه هر واکسین باید د خوندیتوب او اغېز له‌مخې په پراخه پیمانه وازمویل شي.

۶. که سږ کال مو د انفلونزا یا والګي ضد واکسین کړی وي، ایا له (کووایډ-۱۹) څخه په امان کې یو؟

انفلونزا او هغه ویروس چې د (کووایډ-۱۹) سبب کېږي، سره توپیر لري، د فصلي والګي ضد واکسین نه‌شي کولای څوک له (کووایډ-۱۹) په امان کې وساتي.

هغه توکي چې د وقایوي تدابیرو لپاره کارول کېږي.
هغه توکي چې د وقایوي تدابیرو لپاره کارول کېږي.

۷. ایا له کورنیو حیواناتو او نورو حیواناتو سره تماس، د (کووایډ-۱۹) سبب کېږي؟

د کرونا ویروس څو ډولونه کولای شي حیوانات هم ناروغ کړي او دا ناروغي بیا نورو حیواناتو او انسانانو ته ولېږدول شي. داسې شواهد نه‌شته چې وښيي کورني حیوانات لکه سپي او پیشي یا پیشکه دې په انسانانو کې د مکروبي ناروغۍ خطر پیدا کړي. د لازم احتیاط لپاره، په کار ده له حیواناتو سره د فزیکي تماس په صورت کې، د روغتیا ساتنې اساسي ټکي په پام کې وساتل شي.

۸. د کرونا ویروس خپرېدل به څومره وخت روان وي؟

له بده مرغه، دا اټکل ګران دی چې د کرونا ویروس خپرېدل به څومره وخت روان وي. نړۍ له یوه نوي ویروس سره لاس او ګرېوان شوې، ځکه نو ډېر مسایل څرګند نه‌دي.

د سارې په ډول، مشخصه نه‌ده چې ایا د ځمکې د کرې په شمالي برخه کې به د هوا له تودېدو سره د دې ویروس انتقال کم شي که څنګه؟ د فصلي والګي په برخه کې، خو موضوع دغسې ده.

د کرونا ویروس خپرېدل.
د کرونا ویروس خپرېدل.

۹. په (کووایډ-۱۹) له اخته کېدو ځان څنګه وساتو؟

کرونا ویروس چې د (کووایډ-۱۹) سبب کېږي، د سترګو، پزې او خولې له لارې ستاسو بدن ته داخلېږي. ځکه نو مهمه ده تر هغو چې لاسونه مو ښه مینځلي نه‌وي، خپل مخ ته لاس مه‌وروړئ.

تاسو ته لارښوونه کېږي چې لږترلږه د ۲۰ ثانیو لپاره لاسونه په صابون پرمینځئ، لاسونه په الکهول لرونکو یا مکروب ضد مایعاتو یا نمجنو دستمالونو پاک کړئ.

دغه‌راز لارښوونه درته کېږي چې له هغو کسانو چې په (کووایډ-۱۹) اخته دي یا د دې ناروغۍ نښې په‌کې لیدل کېږي، یو متر یا تر دې زیاته فاصله ولرئ چې د تنفسي ذرو په واسطه دا ویروس تاسو ته انتقال نه‌شي.

نور راوښيه

XS
SM
MD
LG