د طالبانود حکومت د ټرانسپورټ او هوایي چلند وزارت د هواپیژندنې ریاست نن چهارشنبه د افغانستان په یوشمیرولایتونو کې د درنې واورې، باران، تالنده بریښنا او تیزو بادونو د پیښیدو اټکل کوي.

دې ریاست په یوه خبرپاڼه کې چې پرون یې په خپله ایکسپاڼه کې خپره کړې، ویلي چې په بلخ، فاریاب، سرپل، بادغیس، فراه، غور، هلمند کندهار، رزګان، دایکندي، بامیان، زابل، غزني، میدان وردګ، لوګر، پروان، پنجشیراو بغلان ولایتونوکې د سالنګونو په ګډن د باران کچه په بیلابیلو سیمو کې له لسو څخه تر۲۵ ملي مترو پورې او د واورې کچه له لسو څخه تر۴۵ سانتي میترو پورې اټکل کیږي. د دې ادارې په خبره په مرکزي، شمال لویدیځو او جنوبي ولایتونو کې د سالنګونو په ګډون د تیزو بادونو د پیښیدو امکانات شته چې سرعت به یې په بیلابیلو سیمو کې له پنځوسو نه تر۹۵ کیلومتره په ساعت کې وي.

د هواپیژندنې ادارې همدارنګه په ګرمسیرو ولایتونو کې د سیلابونو وړاندوینه کړې ده.

د اسپانیا په جنوب کې د دوو چټکو اورګاډو د ټکر له امله د مړیو شمېر ۴۲ ته ورسید.

د اندالوسین سیمې چارواکو په یوه بیان کې وویل چې د سې شنبې په ورځ ماسپښین مهال د الوییا اورګاډي په یوه واګون کې د یوه بل تن جسد وموندل شو، چې له دې سره د مړو شمېر ۴۲ ته لوړ شو. د اورګاډي له دغې خونړۍ پیښې وروسته په اسپانیا کې د مادرید او بارسیلونا ترمنځ د اورګاډي سرعت محدود شوی.

د دوو ګړندویو مسافروړونکو اورګاډو د ټکر دا پیښه د تیرې یکشنبې په ورځ له مادرید څخه د جنوب په ۳۶۰ کیلومترۍ کې د کوردوبا ولایت ادموز ښارته نژدې رامینځته شوه. کارپوهان وایي، پرپټلۍ د یوې نښلیدونکې وسیلې د خرابوالي له امله ښایي یو اورګاډی له پټلۍ وتلی او له بل سره یې ټکر کړی وي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د سویس په داووس ښار کې د نړیوال اقتصادي فورم په څنډه کې د ګرینلنډ په اړه له یوې ناستې او خبرو اترو سره مواقفه کړې ده.

ټرمپ پرون دوشنبې د (جنوري۱۹مه) پر خپل ټروټ اکونټ ولیکل،"له ټولو خواوو سره مو په داووس کې د ګرینلنډ په اړه د خبرو اترو پر سر مواقفه وکړه".

هغه په دې اړه نور جزیات ورکړې نه دي.

د ګرینلڼد پر سره جنجال د امریکا او اروپا ترمنځ اړیکې ترینګلې کړي دي.

دغه خودمختاره سیمه چې د ډنمارک خاروه دی، امریکا يې په ځلونو د نیولو ګواښ کړی دی.

ټرمپ وايي، ګرینلنډ د امریکا او د نړۍ د ملي امنیت لپاره مهمه سیمه ده او ډنمارک يې د ساتنې وړتیا نه لري.

د داووس اقتصادي فورم د جنوري په ۱۹مه پیل شوی او د همدې میاشتې په ۲۳مه پای ته رسیږي.

ټرمپ په همدې روانه اونۍ کې په دې اقتصادي فورم کې ګډون کوي.

د ملګرو ملتونه د بشري حقونو شورا د راروانې جمعې په ورځ په ایران کې د "معترضینو پر وړاندې د شوي تاواتریخوالي" په اړه اضطراري ناسته جوړوي.

رویترز خبري اژانس لیکي،"هغه لیک يې ترلاسه کړی چې په ملګرو ملتونو کې د ایسلنډ سفیر اینارګونارسون یو شمیر هېوادونو له هغې ډلې بریټانیا او جرمني ته استولی او د ایران په اړه د دغه ناستې غوښتنه په کې شوي ده".

د لیک له مخې،"د یوې ځانګړې ناستې جوړول ضرور دي، ځکه په ایران کې معترضین ځپل شوي او نړیوال قوانین نقض شوي دي".

ملګرو ملتونو تایید کړې چې دغه ناسته د جمعه په ورځ ده او تراوسه ۲۱هېوادونو د ایران په اړه د دې ناستې سره موافقه کړې ده.

بل پلو، د بشري حقونو د څار سازمان په ایران کې "ټوله وژنه غیرقانوني" بللې او په يې د څیړنې غوښتنه کړې ده.

په ملګرو ملتونو کې د ایران استازي د دغې ناستې په اړه څه ویلي نه دي.

په کابل کې یوې سرچینې ازادي راډيو ته وویل چې د دوشنبې د ورځې په برید کې د دوو چینایانو په ګډون اووه تنه وژل شوي او شاوخوا دیارلس نور ټپيان شوې دي.

د چین د بهرنیو چارو وزارت تر دې مخکې د یوه چینایي د وژلو او د بل د ټپي کیدو خبر و رکړی و.

د کابل په ګلفروشي کوڅه کې د چینایانو پر یوه رستورانت د ( جنوري په ۱۹ مه) له یوې چاودنې وروسته دا مرګ ژوبله اوښتې ده. داعش خراسان څانګې د دې برید مسوولیت منلی دی.

چین د طالبانو له حکومته غوښتي چې په افغانستان کې د چینايانو امنیت تامین کړي.

د چین د بهرنیو چارو وزارت نن سه شنبې د (جنوري۲۰مه) ویلي،"بجینګ په فوري توګه له افغان چارواکو غواړي چې د دوشنبې د ورځې د برید د ټپیانو د درملنې لپاره د پام وړ هڅې وکړي او د چینايي وګړو د امنیت د تامین لپاره ځانګړي تدابیر ونیسي".

بل پلو، چین خپلو اتباع ته خبرداری ورکړی چې افغانستان ته له سفر کولو ډډه وکړي.

د فوټسال ملي لوبډلې نن سه شنبې په خپله دویمه لوبه کې ویتنام ته ماتې ورکړه.

دا لوبه چې د ویتنام په کوربتوب ترسره شوه، افغان لوبډله وتوانیده پنځه د دوو پر وړاندې ویتنامي لوبډلې ته ماتي ورکړي.

وړمه ورځ افغان لوبډلې په تمریناني لوبه کې ویتنام ته پنځه د درې پر وړاندې ماتې ورکړې وه.

تمه ده د فوټسال ملي لوبډله له دې بریا وروسته نن شپه په دوو لوبو کې چې د تایلنډ په وړاندې دي دغه هېواد ته سفر وکړي.

دا لوبې د۲۰۲۶کال په اسیا جام سیالیو کې د چمتوالي په موخه ترسره کیږي.

چین د طالبانو له حکومته غوښتي چې په افغانستان کې د چینايي وګړو امنیت تامین کړي.

د چین د بهرنیو چارو وزارت نن سه شنبې د (جنوري۲۰مه) ویلي،"بجینګ په فوري توګه له افغان چارواکو غواړي چې د پرونۍ برید ټپیانو د درملنې لپاره لازم اقدامات وکړي او د چینايي وګړو د امنیت د تامین په موخه ځانګړي تدابیر ونیسي".

بل پلو، چین خپلو اتباع ته خبرداری ورکړی چې افغانستان له سفر کولو ډډه وکړي.

پرون دوشنبې د کابل د شهرنو په ګلفروشۍ کوڅه کې د چینایانو پر یوه رستورانت برید وشو چې ۷ کسان په کې وژل شوي او شاوخوا شل نور په کې ټپیان شول.

داعش وسله والې ډلې د برید مسولیت منلی دی.

د ناروې په پلازمینه اسلو کې میشت د ایران د بشري حقونو سازمان ادعا کړې چې د ایران په وروستیو مظاهرو کې د وژل شویو کسانو ارقام له هغه څه ډير لوړ دی چې په رسنیو کې خپاره شوي دي.

د دغه سازمان مدیر محمود امیري مقدم وايي،"له عیني شاهدانو، کورنیو او نور شواهد داسې ښکاري چې د وژل شویو کسانو شمیر لوړ دی".

دغه سازمان په خپل وروستي راپور کې د وژل شویو کسانو شمیر ۳۴۲۸ اعلان کړ و.

دمقدم په ټکو،" بې له شکه چې د ایران اسلامي حکومت د مظاهره کوونکو ټول وژنه کړې ده، شواهد ښيۍ چې دغه ټوله وژنه د یو پلان او منظمې برنامې له مخې شوې".

هغه ادعا کړې چې د ایران حکومت دغه ټول وژنه د ایران د سپاه پاسدارانو ځواکونو په مرسته کړې ده.

په ایران کې د همدې رواني جنوري میاشتې د پیل راهیسې د ایراني ریالو د ښکته کیدو په غبرګون کې مظاهرې پیل شوې وې د زرهاوو کسانو په مرګژوبلې پای ته ورسیدې.

د جنوبي وزیرستان د سوداګرۍ خوني چارواکي وايي، له افغانستان سره د انګور اډې لار دې د سوداګرو پر مخ خلاصه شي.

د دغې خونې عمومي منشي عین الدین وزیر پرون دوشنبې د ازادي راډیو مشال برخې سره خبرو کې دا غوښتنه کړې او ویلي دي چې تراوسه د دوی خوا سوداګرو ته په کروړونو پاکستاني روپیو تاوان رسیدلی دی.

بل پلو، په جنوبي وزیرستان کې یو شمیر نورو لوړپوړو چارواکو د پاکستان له حکومته غوښتي چې افغانستان سره تړلې سوداګریزې لارې پرانیږي.

د تیر کال په اکټوبر میاشت کې د طالبانو او پاکستاني سرحدي ځواکونو ترمنځ له نښتې وروسته د تورخم او چمن په ګډون د دواړو هېوادونو ترمنځ ټولې د تګ راتګ او سوداګرۍ لارې وتړل شوې.

افغان سوداګر چې مالونه يې د تورخم او کراچۍ بندرونو سربیره له پاکستان سره په نورو سوداګریزو لارو کې بند پاتي دي وايي، په میلیونو ډالرو تاوان يې کړی دی.

افغان او پاکستاني لوري څو ځلې د لارو د خلاصون په موخه خبرې اترې هم کړې خو پایله يې ورکړې نه ده.

جاپان اعلان وکړ چې له افغانستان سره نولس نیم ملیون ډالره نوې مرسته کوي.

دا خبره په کابل کې د جاپان سفیر کینیچي ماساموتو د طالبانو د حکومت د کډوالو او بیرته راستنېدونکو چارو له وزیر مولوي عبدالکبیر سره د کتنې په مهال کړې.

د طالبانو تر کنټرول لاندې باختر خبري اژانس د جاپان د سفیر له قوله راپور ورکړی چې ویلي یې دي، دا مرسته د افغانستان له خلکو سره د جاپان د مرستو د لړۍ یوه برخه ده۔

په همدې حال کې، ایټالیا هم له افغانستان سره د ۲،۵ میلیونه یورو چې څه کم درې ملیونه ډالر کیږي، د نوې مرستې اعلان کړی.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ دفتر (اوچا) د دوشنبې په ورځ په خپله ایکسپاڼه کې له ایټالیا څخه د افغانستان له بشري صندوق سره د دې مرستې له امله مننه کړې او ویلي یې دي چې د دې صندوق دوامداره ملاتړ د بیړنیو حالاتو پر وړاندې د غبرګون او د هغو کسانو د ساتنې توان پیاوړی کوي چې له تر ټولوزیات له خطر سره مخ دي۔

دا په داسې حال کې ده چې اوچا مخکې ویلي وو، روان میلادي کال کې به شاوخوا ۲۱،۹ میلیونه کسان په افغانستان کې بشري مرستو ته اړتیا ولري۔

اوچا د ۲۰۲۵ کال د دسمبر په وروستیو کې هم اعلان کړی و چې افغانستان به په ۲۰۲۶ کال کې د نړۍ له سترو بشري بحرانونو سره مخ شي، داسې بحراني وضعیت چې د دې هېواد خلک له ساړه ژمي، پراخې بې ‌وزلۍ او د اسانتیاوو له کمښت سره مخامخ کوي۔