افغان ابدالیان کرکټ لوبډله روانه اونۍ په سریلانکا کې د کوربه هیواد او هند له الف لوبډلو سره درې اړخیزې لوبې پیلوي.

د افغانستان کرکټ بورډ خبر ورکړ چې افغان ابدالیان لوبډله د شنبې په ورځ د کابل له هوایي ډګره سریلانکا ته ولاړه.

د افغانستان، سریلانکا او هند تر منځ یو ورځنۍ سیالۍ سه شنبه پیلیږي او د جون تر یو ویشتمې دوام کوي.

د افغان ابدالیان لمړۍ لوبه د پنجشنبې په ورځ د هند له الف لوبدلې سره ده.

د ناټو پلیو ځواکونو د سویډن او فنلنډ شاوخوا د شنبې په ورځ تمرینات پیل کړل.

د اروپا لپاره د ناټو قوماندان امریکایي جنرال الیکسس ګرینکویچ په یوه بیان کې وویل چې د سویډن او فنلنډ شاوخوا سیمه چې د ناټو د شمال ختیځې څنډې برخه ده ډیره ستراتیژیکه ده.

سویډن او فنلنډ د بالتیک سمندرګي پر غاړه پراته دي چې له دې اوبو روسیي جنګي بیړۍ د سینت پیترزبورګ او کالینګراد لور ته ځي.

فنلینډ، چې له روسیې سره ګډه پوله لري، د دوهمې نړیوالې جګړې په ترڅ کې د شوروي اتحاد له ځواکونو سره دوه ځله جګړه هم کړې ده.

د دې تمریناتو د پایته رسیدو نېټه نه ده مشخصه شوې، ناټو وایي چې دا هڅې د وار له مخه دایمي دفاعي حضور لپاره دي.

په ۲۰۲۲ کال کې پر اوکراین د روسیې له بشپړ یرغل وروسته سویډن او فنلنډ له ناټو سره یوځای شول.

هند د افغانستان په وړاندې د ټیستلوبې په لومړۍ ورځ په داسي حال کې چې درې لوبغاړي یې وسوځېدل، ۳۶۸ منډې وکړې.

د هند لپاره کې ایل راهول او کیپتان شبمن ګیل سلیزې پوره کړې.

د افغان توپ اچونکو په منځ کې محمدسلیم صافي د هند دوه او زبیرالرحمان یو لوبغاړی وسوځول.

نن ورځ د هند لوبډله برلاسي ښکاري او ګومان کېږي چې په لومړۍ پاڼۍ کې به، افغانستان ته لوړ هدف وټاکي.

د افغانستان او هند د کرکټ ملي لوبډلو ترمنځ دا ټیستلوبه نن د هند په توپ وهنه یا بیټنګ پیل شوې ده.

د دې سیالۍ، چې د هند د چاندي‌ګړ ښار په مهاراجا یاداویندراسینګ لوبغالي کې کېږي، پچه د هند لوبډلې وګټله او غوره یې وبلله چې لومړی په خپله بیټنګ وکړي.

افغانستان په ۲۰۱۷ کال کې د کرکټ د نړیوالې شورا غړیتوب او د ټیستلوبو وړتیا ترلاسه کړې خو په دې موده کې یې ډېرې کمې ټیستلوبې کړي دي.

په دې ټیستلوبه کې، د هند د لوبډلې کیپتاني شوبمن ګیل کوي چې د هند د غوره لیګ په وروستیو سیالیو کې خورا ښه ولوبېد. د افغانستان د لوبډلې کیپتاني حشمت الله شهیدي په غاړه لري.

تر دې وړاندې افغانستان او هند په ۲۰۱۸ کال کې ټیستلوبه کړې وه چې په ډېر توپیر هند ګټلې وه. له ۲۰۱۸ راوروسته هند ۶۷ ټیستلوبې کړي خو افغانستان ټولټال ۱۱ ټیست سیالۍ کړي دي.

د هند په وړاندې په ټیستلوبه کې به د افغانستان او نړۍ نامتو لوبغاړی راشد خان نه وي خو له ټیستلوبې وروسته به په درو یو ورځنیو سیالیو کې، چې بله شنبې (د جون ۱۳ مه) د هند په دهرمسالا کې پیلېږي، راشد خان ګډون ولري.

په ملګروملتو کې د کاناډا استازولۍ اعلان کړی چې د افغانستان د ملګرو ډلې غونډه یې د جمعې په ورځ د ملګروملتو د افغانستان د مرستندوی ماموریت او د سره صلیب د نړیوالې کمېټې د استازو په ګډون جوړه کړې ده.

په دې غونډه کې د افغانستان سیاسي، اقتصادي او بشري وضعیت او همداراز د بشري حقونو حالت وارزول شو.

د کاناډا استازولۍ ویلي چې نړیوالو استازو د افغانستان د روان اقتصادي بحران، د ښځو او نجونو پر حقونو د محدودیتونو او د بشري مرستو د اړتیاوو په اړه بحثونه وکړل.

د افغانستان د ملګرو ډله یو مهم ډیپلوماتیک چوکاټ بلل کېږي چې هدف یې د افغانستان د ثبات او پرمختګ لپاره د بېلابېلو هېوادونو د دریځونو او اقداماتو همغږي کول دي.

کاناډا، چې د دې ډلې له فعالو غړو څخه ده، د افغانستان د بشري وضعیت په اړه د نړیوالې ټولنې د پاملرنې په رااړولو کې مهم رول لوبوي.

د خوړو نړیوال پروګرام (WFP) خبرداری ورکړی چې په ۲۰۲۶ کال کې به شاوخوا ۱۷.۴ میلیونه افغانان د خوړو له شدید کمښت سره مخامخ شي او نژدې ۴.۹ میلیونه میندې او ماشومان به په خوارځواکۍ اخته وي.

د دې ادارې د راپور له مخې، افغانان لا هم د نړۍ له تر ټولو سخت بشري او غذایي بحران سره لاس و ګرېوان دي. څلوېښت کلنې جګړې، اقتصادي ستونزو، پراخې بېوزلۍ، وچکالیو او طبیعي پېښو د افغانستان د خلکو د ژوند شرایط لا پسې خراب کړي دي.

د خوړو نړیوال پروګرام ویلي چې ښځې او نجونې د دې بحران تر ټولو زیاتې زیانمنې دلې دي او د بودجې کمښت د مرستو رسولو وړتیا محدوده کړې ده.

دا اداره ټینګار کوي چې که نړیوالې مرستې زیاتې نه شي، د خوړو او بشري مرستو پروګرامونه به لا ډېر کم شي.

ازبکستان ویلي چې د ټرانس‌افغان دهلېز د اقتصادي او تخنیکي امکان‌سنجۍ د چمتو کولو چارې فعال پړاو ته داخلې شوې او تمه ده چې دا بهیر د روان میلادي کال تر پایه بشپړ شي.

د ازبکستان د پانګونې، صنعت او سوداګرۍ وزارت مرستیال شوکرت ګولیاموف دا خبره پرون په تاشکند کې د ترمذ د دوهمې غونډې په ترڅ کې وکړه.

د هغه په وینا، د پروژې لپاره ساحوي سروې او تخنیکي ارزونې هم پیل شوې دي. نوموړي ټرانس‌افغان دهلېز د سیمې له مهمو ستراتیژیکو پروژو څخه وباله او ویې ویل چې دا به د افغانستان له لارې د منځنۍ او جنوبي اسیا ترمنځ اقتصادي او ترانزیټي اړیکې پیاوړې کړي.

ازبک چارواکي باور لري چې دا پروژه به نه یوازې د ترانسپورټ یوه لاره وي، بلکې په راتلونکي کې د افغانستان دننه د پراخې او عمومي ترانسپورټي شبکې بنسټ هم کېدای شي.

ټرانس‌افغان دهلېز د هغو سیمه‌ییزو پروژو له ډلې ګڼل کېږي چې هدف یې د سوداګرۍ پراختیا، د ترانسپورټ اسانتیا او د افغانستان د ترانزیتي رول پیاوړتیا ده.

پاکستان او روسیې د غیرقانوني کډوالو د مخنیوي لپاره د همکارۍ هوکړه لاسلیک کړه

پاکستان او روسیې د ناقانونه کډوالۍ د مخنیوي او د امنیتي همکاریو د پراخولو لپاره یوه نوې هوکړه لاسلیک کړې ده.

دا موافقه د پاکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي او د روسیې د کورنیو چارو وزیر ولادیمیر کولوکولڅیف ترمنځ د شانګهای همکارۍ سازمان د سرمشریزې په څنډه کې، چې په قرغیرستان کې جوړه شوې وه، لاسلیک شوه.

د امریکا د مرکزي قوماندانۍ (سنتکام) په تازه اعلامیه کې ویل شوي چې د ایران له لوري اووه بالستیک توغندي توغول شوي وو؛ له دې ډلې شپږ توغندي شنډ شوي او اووم هم خپل ټاکلي هدف ته نه دی رسېدلی.

سنتکام ویلي چې تر اوسه د امریکايي ځواکونو د زیانمنېدو هېڅ راپور نه دی ترلاسه شوی او هغه ادعاوې یې رد کړې چې ګواکې د امریکا د پنځم سمندري ځواک مرکز په بحرین کې زیانمن شوی دی.

د خبرپاڼې له مخې، امریکايي ځواکونو د جون په ۵مه د ایران له خوا د هرمز تنګي او د خلیج سیمې پر لور توغول شوي څو بالستیک توغندي او بې‌پیلوټه الوتکې شنډې کړې. سنتکام زیاتوي چې تر دې څو ساعته مخکې یې څلور ایراني ځانمرګي ډرونونه هم نسکور کړي وو.

بیان وایي، دغو ډرونونو د سیمې سمندري تګ‌راتګ ته ګواښ رامنځته کړی و. وروسته امریکايي ځواکونو د نورو احتمالي سمندري بریدونو د مخنیوي لپاره د ایران د ساحلي څار رادارونه په قشم ټاپو او ګروک کې په نخښه کړل.

سنتکام ټینګار کړی چې ځواکونه یې لا هم چمتو او په بشپړه توګه بیدار دي او د ایران د هر ډول برید پر وړاندې به د ځان د دفاع لپاره مناسب غبرګون وښيي.

د جرمني د ډي پي اې خبري اژانس د راپور له مخې، طالبانو له جرمني څخه کابل ته د هغو افغان کډوالو د لېږدوونکې الوتکې مخه نیولې چې ټاکل شوې وه له جرمني ]حخ وایستل شي.

راپور وايي، طالبانو د الوتنې د لغوه کېدو لامل په جرمني کې د خپلو دیپلوماتانو کمښت ښودلی او ویلي یې دي چې د افغان کډوالو د منظم اخراج د بهیر د همغږۍ لپاره نورو استازو ته اړتیا لري.

دا مهال په جرمني کې د طالبانو یوازې دوه استازي رسمي اعتبار لري.

له بلې خوا، د جرمني د بهرنیو چارو او کورنیو چارو وزارتونو ترمنځ له طالبانو سره د تعامل پر څرنګوالي اختلاف موجود دی. د بهرنیو چارو وزارت د سخت دریځ پلوی دی، خو د کورنیو چارو وزیر الکساندر دوبرینت اندېښنه لري چې زیات فشار به د افغان کډوالو د اخراج بهیر له ستونزو سره مخ کړي.

د لبنان ولسمشر جوزیف عون له ایران څخه غوښتي چې د لبنان په کورنیو چارو کې لاسوهنه ونه کړي. ده ټینګار کړی چې د حزب الله او اسرائیل ترمنځ د شخړې د حل یوازینۍ لار دیپلوماسي او خبرې اترې دي.

عون پرون (جمعه) په یوه مرکه کې ویلي: «دا ستاسو هېواد نه دی، دا زموږ هېواد دی؛ زموږ په چارو کې لاسوهنه ستاسو دنده نه ده.»

هغه زیاته کړې چې ایران له امریکا سره په خپلو مذاکراتو کې لبنان د فشار د وسیلې په توګه کاروي، چې د ده په وینا د منلو نه ده.

د لبنان ولسمشر همداراز حزب‌الله ته په اشارې ویلي چې باید درک کړي چې د ستونزو د حل او د هېواد د ژغورلو لپاره له خبرو اترو او دیپلوماسۍ پرته بله لار نشته.

دا څرګندونې یوه ورځ وروسته له هغه شوې چې ایران یو ځل بیا د حزب‌الله ملاتړ اعلان کړ او د لبنان له جنوب څخه یې د اسراییلي ځواکونو د وتلو غوښتنه وکړه.

امریکا حزب الله د ترهګرې ډلې په توګه پېژني، خو اروپايي اتحادیه یوازې د دې ډلې پوځي څانګه ترهګره ګڼي.