دا راپور د طالبانو له بیا واک ته رسېدو پنځه کاله وروسته د ښځو د لا زیاتې انزوا انځور وړاندې کوي.
د ملګرو ملتونو د ښځو د چارو ادارې په دې راپور کې، چې د چهارشنبې په ورځ یې خپور کړی، ویلي، اوس مهال د افغانستان نیمايي ښځې یوازې په میاشت کې یو یا دوه ځله له خپلو کورونو څخه وځي؛ ځکه چې د طالبانو له خوا لګول شوو محدودیتونو د ښځو د تګ راتګ ازادي او په عامه ژوند کې د هغوی ګډون محدود کړی دی.
په داسې حال کې چې طالبان په همدې اوونۍ کې واک ته د بېرته ستنېدو پنځمه کلیزه لمانځي، افغانستان لا هم په نړۍ کې یوازینی هېواد دی چې نجونې له ثانوي زدهکړو او ښځې له پوهنتوني زدهکړو منع کوي. دا څرګندونې د ملګرو ملتونو د ښځو ادارې کړې دي، چې د ښځو د حقونو او جنسیتي برابرۍ لپاره کار کوي.
د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې، د ملګرو ملتونو د ښځو ادارې په یوه بیان کې ویلي: « د ۲۰۲۱ په اګست کې د طالبانو له واک ته رسېدو پنځه کاله وروسته، د افغانستان د نفوس د نیمایي برخې حقونه په سیستماتیک ډول له منځه وړل شوي او افغانستان په معاصرې نړۍ کې له داسې بېل حالت سره مخامخ دی چې ورته بل مثال نه لیدل کېږي.»
د طالبانو د امر بالمعروف او نهی عن المنکر وزارت، چې د ښځو په اړه د حکومت ګڼ قوانین او محدودیتونه عملي کوي، د دغو څرګندونو په اړه سمدستي د نظر ورکولو غوښتنې ته ځواب نه دی ورکړی. د طالبانو ویاند ذبیحالله مجاهد هم تر اوسه په دې اړه څرګندونې نه دي کړې.
د ملګرو ملتونو علمي، فرهنګي او ښوونیزې ادارې(UNESCO) د سېشنبې په ورځ ویلي و چې له ۲۰۲۱ کال راهیسې شاوخوا ۲.۴ میلیونه افغان نجونې له ثانوي زدهکړو محرومې شوې دي.
د یونیسکو د معلوماتو له مخې، د طالبانو له بیا واکمنېدو پنځه کاله وروسته شاوخوا ۲.۴ میلیونه نجونې له منځنیو زدهکړو بېبرخې دي او له ۲ میلیونو ډېر د لومړنیو ښوونځیو ماشومان هم ښوونځیو ته نه ځي.
ښځې د ۲۰۲۲ کال له دسمبر راهیسې پوهنتونونو ته له تګ منع شوې دي. یونیسکو وايي، دا بندیز د نجونو د زدهکړو په برخه کې نژدې دوه لسیزې پرمختګ شاته غورځولی دی. ښځینه ښوونکې هم د هلکانو له تدریس څخه منع دي.
د ملګرو ملتونو د ښځو ادارې ویلي، طالبانو له واک ته رسېدو راهیسې د ښځو او نجونو پر وړاندې تر ۱۰۰ زیات فرمانونه او حکمونه صادر کړي چې د دوی په وینا، تبعیض یې په رسمي او بنسټیز ډول رامنځته کړی او د ښځو د حقونو په برخه کې یې د نړۍ تر ټولو سخت بحران لا ژور کړی دی.
طالبان بیا وايي چې د ښځو حقونه د اسلامي شریعت د خپل تفسیر او د افغان کلتور له مخې رعایتوي.
دې ادارې خبرداری ورکړی چې د طالبانو وروستیو فرمانونو د ښځو قانوني خوندیتوب لا کمزوری کړی دی. د راپور له مخې، سږ کال معرفي شوو اقداماتو د قانون پر وړاندې د ښځو او نارینهوو قانوني برابري له منځه وړې، په واده کې یې د نارینهوو واک زیات کړی او د ښځو لپاره یې د طلاق اخیستل لا ستونزمن کړي دي.
ښځې لا هم تر ډېره له اقتصادي فعالیتونو څخه محرومې دي. د ملګرو ملتونو د ښځو د ادارې د راپور له مخې، یوازې ۷ سلنه ښځې کار کوي، په داسې حال کې چې د نارینهوو د کار کچه ۸۴ سلنه ده.
د دې ادارې په وینا، دغه راپور د ۲۰۲۵ کال د فبرورۍ او مارچ ترمنځ له ۲۱۹۰ کسانو سره د کور په کور شوې سروې او د ۲۰۲۶ کال د اپرېل او مې په میاشتو کې له ۲۸۱۱ کسانو سره د ټیلیفوني سروې پر بنسټ جوړ شوی دی.
د ۲۰۲۵ کال په سروې کې شاوخوا ۴۰ سلنه ښځو د راتلونکي لپاره د خپلو درېیو مهمو موخو په منځ کې د ښځو او نجونو لپاره د مساوي حقونو غوښتنه شامله کړې وه، چې تر ټولو ډېره ټاکل شوې موخه وه.
همدارنګه، ۳۳ سلنه ښځو د خپلواک عاید ترلاسه کول، ۲۵ سلنه د خپلو کورنیو ملاتړ، ۲۴ سلنه د کور د مالکیت او ۲۲ سلنه د مسلکي زده کړو ترلاسه کول خپلې مهمې موخې بللې دي.