په تهران کې د تیلو څو لویو چاڼځایونو او زیرمو اور اخیستی دی (ژوندی بلاګ)

امریکایي پوځي چارواکو وویل چې درې جنګي الوتکې په کویټ کې وروسته له هغې ولوېدې چې د کویټ د هوايي مدافعې ځواکونو له خوا په اشتباهي ډزو وویشتل شوې. دا د ایران په وړاندې د امریکا او اسرائیل د جګړې له پیل راهیسې، چې د شنبې په ورځ پیل شوه، د امریکایي الوتکو د نسکورېدو لومړۍ پېښه ده.

د امریکا مرکزي قوماندانۍ سینټکام نن دوشنبې د مارچ په ۲مه په یوه اعلامیه کې وویل چې د درېیوایف - ۱۵الوتکو ټول شپږ تنه عمله له الوتکو څخه ژوندي وتلي او د پراشوټونو په وسیله ځمکې ته راکوز شول چې وروسته د ژغورنې ټیمونو هغوی وموندل.

د ازادي راډیو د خبر د مرکزي څانګې د راپورله مخې پېښه په سیمه ییزوخت د سهار شاوخوا اته بجې هغه مهال رامنځته شوه، چې الوتکې په "فعالې جګړې" چې پکې د ایراني الوتکو، بالستیک توغندیو او بې ‌پیلوټه الوتکو بریدونه شامل وو، بوختې وې.

د کویټ دفاع وزارت هم تردې مخکې په یوه اعلامیه کې د څو الوتکو د لوېدو راپور ورکړی او ویلي و چې عمله یې ژغورل شوې او روغتونونو ته لېږدول شوې. خو په دغې اعلامیه کې د پېښې د لامل په توګه د خپلمنځي ډزو یادونه نه وه شوې.

په ټولنیزو رسنیو کې په خپرو شویو ویډیوګانو کې ښکاري چې لږ تر لږه یوه الوتکه له اسمانه را لویږي او یو کس د کویټ د الجهراء ښار پر سر د پراشوټ په وسیله ښکته کېږي.

په داسې حال کې چې جګړه خپلې درېیمې ورځې ته داخله شوې، پرایران د امریکا او اسرائیل په ګډو بریدونو کې چې واشنګټن ورته د "اپرېشن اپیک فیوري" نوم ورکړی تر اوسه د امریکا د پوځ د لږ تر لږه څلورو سرتېرو د وژل کېدو راپورونه ورکړل شوي دي. امریکایي رسنیو ویلي چې د وژل شویو درې سرتېري یې د لوژستیکي ملاتړد ډلې غړي وو چې کویټ ته استول شوي وو.

په همدې پېښه کې د امریکا د پوځ لږ تر لږه شپږ نور سرتېري هم ټپیان شوي دي.

ایران د هوايي بریدونو په ځواب کې د فارس خلیج شاوخوا د امریکا پر پوځي تاسیساتو او ښارونو د ډرونونو او توغندیو پراخ بریدونه کړي دي.

چارواکو وویل چې څلورم امریکایی د مارچ په ۲مه وروسته له هغې ساه ورکړه چې د ایران د لومړنیو بریدونو پر مهال سخت ټپي شوی و. دا روښانه نه وه چې نوموړی په کویټ کې ټپي شوی و او که په بل ځای کې. ایران د فبرورۍ په ۲۸ په توغندویي بریدونو کې د بحرین په مانامه ښارکې دیره د امریکا د سمندري ځواک د پنځمې قومندانۍ قرارګاه په نښه کړې وه.

د جرمني صدراعظم فریدریخ میرڅ وایي، پرایران د اسراییل او امریکا له خوا بریدونه ځینې خطرونه هم له ځان سره لري.

میرڅ د یکشنبې په ورځ په برلین کې وویل: "د دغو پوځي بریدونو هدف دادی چې د یوه کمزوري رژیم ویجاړوونکې لوبه پای ته ورسوي، خو دا کار له خطره خالي هم نه دی."

د جرمني ډي پي اې خبري آژانس د راپورله مخې میرڅ وویل هېڅوک نه پوهېږي چې "د ایران سخت غچ اخیستونکي بریدونه به سیمه د څه ډول کړکېچ پرلور بوځي" او یا دا چې "ایا له بهره د پوځي بریدونو له لارې په دننه کې د سیاسي بدلون د رامنځته کولو پلان به بریالی شي که نه."

میرڅ زیاته کړه چې د ایران د کورني سیاسي وضعیت درک کول ستونزمن دي او د لویدیځ هغه مداخلې چې په افغانستان، عراق او لیبیا کې یې کړي، ښایي یوازې تریوه حده د دې هیواد له شرایطو سره سمون ولري. نوموړي د لنډ مهاله ریښتیني خطرونو یادونه وکړه او ویې ویل چې له پایلو به یې موږ په جرمني او نوره اروپاکې هم اغیزمن شو.

د جرمني صدراعظم په ایران کې د ملايانو رژیم یو ترهګریز رژیم وباله چې د ده په خبره له لسیزو راهیسې د خپلو وګړو د ځپلو مسؤل دی."

پرایران د امریکا او اسراییل له بریدونو وروسته او په سیمه کې د جګړې له پراخیدو سره د تیلو بیه لس سلنه زیاته شوې.

د یکشنبې په ورځ د برینټ اومه تیلو د یوه بیرل بیه شاوخوا اتیا ډالرو ته پورته شوه. د رویترز په وینا کارپوهان اټکل کوي چې په منځني ختيځ کې د روانې جګړې له امله به ښایي د یوه بیرل تیلو بیه ترسل ډالرو پورې اوچته شي. د رویترز د راپورله مخې په داسې حال کې چې پوځي بریدونه په خپله د تیلو د بیو د زیاتوالي سبب شوي، د هرمز تنګي بندول یې یو مهم فاکتوربلل کیږي. د نړۍ څه باندې شل سلنه تیل د هرمز تنګي له لارې لیږدول کیږي. یوشمیرسرچینو ویلي، وروسته له هغې چې تهران کشتیو ته خبرداری ورکړچې له هرمز تنګي څخه دې له تیریدو ډډه وکړي، د اومه او نورو تیلو او اوبلن ګازو لیږدونکو کشتیو خپل فعالیتونه درولي دي.

نن پر ایران د اسراییلو او امریکا د بریدونو دریمه ورځ ده. دوشنبه سهار وختي د اسراییلو پوځ تایید کړه چې پر تهران یې د بریدونو تازه لړۍ پیل کړې.

د ایران تسنیم خبري اژانس منلې چې تهران کې درنې چاودنې شوې دي.

په ځواب کې یې ایران بیا په اسراییلو او خلیج هېوادونو ډرون او توغندیز بریدونه کړي.

د قطر پلازمینه دوحه او د بحرین پلازمینه منامه کې له سهاره د خطر زنګونه لګېدلي او د چاودنو غږونه اورېدل شوي.

د اماراتو ګڼمېشتی او تجارتي ښار دوبی او د عراق د کردستان اقلیم اربیل کې هم چاودنې شوې دي.

په خلیج هېوادونو کې لسګونه کسان د ایران په بریدونو کې ټپیان شوي او لږ تر لږه پنځه کسان وژل شوي.

اخوا د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې د دریو امریکايي عسکرو په وژل کېدو سخت خواشینی دی. هغه دا خبره بېګا پر ایران د بریدونو په اړه د جزییاتو د بیان په وخت وکړه.

ټرمپ وویل چې د امریکا د مرکزي قومندانۍ سنټکام په حواله دری امریکايي سرتیري یکشنبه وژل شوي. د راپورونو له مخې لږ تر لږه ۵ امریکايي عسکر سخت ژوبل دي.

ایران په سیمه کې د امریکا پوځي اډې تر ډرون او توغندیزو بریدونو لاندې راوستي.