په تهران کې د تیلو څو لویو چاڼځایونو او زیرمو اور اخیستی دی (ژوندی بلاګ)

د ایران د ستر مشر آیت ‌الله علي خامنه ‌اي مړینه د ایران د مذهبي واکمنانو لپاره لویه ضربه بلل کېږي، خو کارپوهان وايي هېڅ تضمین نشته چې د هغه مړینه به د اسلامي جمهوریت د سقوط لامل شي.

که څه هم خامنه ‌اي نږدې څلور لسیزې د ایران روحاني مشر او تر ټولو لوړ واکمن و، خو د دې هیواد مذهبي نظام داسې جوړ شوی چې د ستر مشر د مړینې په صورت کې د واک دوام یقیني کوي.

۸۶ کلن خامنه یي د فبرورۍ په ۲۸مه په پلازمېنه تهران کې پر خپل استوګنځي هغه مهال د هوايي برید په نتیجه کې ووژل شو، چې متحده ایالاتو او اسرائیل د ایران د پوځي او سیاسي مشرانو پر ضد هوايي بریدونه پیل کړي و.

اسرائیل مېشتي د ملي امنیت د مطالعاتو انسټیټیوټ د څېړنې غړی، ډني سیترینوویچ وایي: "که څه هم خامنه ‌اي له څه باندې درې لسیزو د ایران سیاسي لوری ټاکلی، خو اسلامي جمهوریت یوازې پر یوه شخصیت ولاړ نظام نه دی."

کارپوهان وايي د ایران مذهبي واکمني، چې په ۱۹۷۹ کال د اسلامي انقلاب راهیسې د چارو واګې په لاس کې لري، د سیاسي، پوځي او دیني بنسټونو له خوا ټینګه ساتل کېږي. دا هغه بنسټونه دي چې ریښې یې ژورې او د مشرتابه د بدلونونو پر وړاندې د مقاومت لپاره جوړ شوي دي.

د مذهبي مشرانو تر مشرۍ لاندې د سیاسي جوړښت په دغو بنسټونو کې ځواکمن سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ګارډIRGC چې د هېواد په سیاست، پوځ او اقتصاد کې مهم رول لري او شورای نګهبان چې یو پیاوړی اساسي قانوني ارګان دی، شامل دي.

سیترینوویچ زیاته کړه: "تاریخ ښيي چې انقلابي نظامونه د بهرنیو بریدونو پر مهال د ټوټې کېدو پر ځای لا زیات متحد کېږي. دا انګېرنه چې د ستر مشر له منځه وړل به د نظام د سقوط لامل شي، تر ډېره یوازې اټکل دی. ښايي برعکس، د واکمنو ترمنځ لا زیات یووالی او سخت دریځ رامنځته کړي."

لنډمهاله مشرتابه

تمه ده چې د ایران پاتې مشران ژر تر ژره نوی ستر مشر وټاکي، ځکه دوی وېره لري چې د واک تشه به ټول مذهبي نظام بې‌ ثباته کړي.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د مارچ په لومړۍ نېټه الجزیرې ته وویل چې د خبرګانو شورا، چې د ستر مشر د ټاکلو او نظارت مسؤلیت لري، ښايي په راتلونکو څو ورځو کې نوی ستر مشر وټاکي.

تر هغې پورې به یوه لنډمهاله واکمنه شورا په رسمي ډول هېواد اداره کوي. په دې شورا کې ولسمشر مسعود پزشکیان، د قضایې قوې مشر غلامحسین محسني اژه‌اي، او د دیني بنسټونو لوړپوړی شخصیت علیرضا اعرافي شامل دي.

خو کارپوهان وايي چې په عملي توګه ایران دا مهال د ملي امنیت د سترې شورا (SNSC) له خوا اداره کېږي، چې د هېواد د پالیسۍ مهمه پرېکړه کوونکې اداره ده.

د IRGC پخوانی قوماندان او تجربه لرونکی سیاستوال علي لاریجاني د دې شورا مشري کوي. نوموړی چې د نظام دننه یو مهم کس او د خامنه ‌اي وفادار بلل کېږي، د ۲۰۲۵ کال په جون میاشت کې له اسراییل سره له ۱۲ ورځنۍ جګړې وروسته د واک د یوه مهم منځګړي په توګه راڅرګند شوی دی.

کارپوهان وايي بله څېره چې ښايي مخ پر زیاتېدونکی رول ولري، د پارلمان رئیس محمد باقر قالیباف دی. د دغو کارپوهانو په وینا هغه هم یو تجربه لرونکی سیاستوال او له IRGC سره تړاو لري.

د خامنه ‌اي له وژلو وروسته، اوس تر ټولو مهمه پوښتنه دا ده چې د هغه ځای ناستی به څوک وي.

د سترمشرد ټاکنې رسمي صلاحیت د خبرګانو شورا لري خو په حقیقت کې، په ځانګړي ډول د امریکا او اسرائیل د روانو بریدونو له امله رامنځته شوي ګواښ ته په کتو احتمال شته چې د ځای ناستي چارې به د لوړپوړو چارواکو د یوې کوچنۍ کړۍ له خوا اداره شي.

دا ټاکنه به وښيي چې ایران پرکوم لوري روان دی. د خامنه ‌اي تر مشرتابه لاندې، ایران په نړیواله کچه پر یوه منزوي هېواد بدل شوی چې د خپلو خلکو پر ضد د زور د کارولو او له لوېدیځ سره د ژورې دښمنۍ نوم یې ګټلی دی.

په نیویارک کې مېشت د یورېشیا ګروپ د ایران شنونکی ګرېګوري برو وایي: "که د خامنه ‌اي د نسل یو زوړ او سخت دریځه روحاني مشر راڅرګند شي، دا به څرګنده نښه وي چې نظام ځپنه دوه برابره او د رژیم اساس پیاوړی کیږي."

هغه زیاته کړه: "خو دا امکان هم شته چې داسې څوک وټاکل شي چې د منلو وړ بڼه ولري، یو ځوان کس، ښايي د اصلاح غوښتنې سابقه ولري تر څو دا پیغام ورکړل شي چې نوې پاڼه اړول کېږي."

د خامنه يي له مړینې څو ساعته وروسته، طالبانو په ایران باندې د امریکا او اسراییلو د بریدونو په اړه غبرګون وښود.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت ویاند عبدالقهار بلخي وویل چې په سیمه کې وروستي سیاسي او امنیتي پرمختګونه بې ساري کړکیچونه رامینځته کړي چې د ټولې سیمې د ثبات لپاره به اوږدمهاله منفي پایلې ولري.

هغه د یکشنبې په ورځ په خپل ایکس پاڼه کې په یوه بیان کې وویل چې د طالبانو حکومت د اسراییلو او متحده ایالاتو لخوا په ایران د بریدونو او په دوام یې د ایران له خوا په خلیج هېوادونو د بریدونو په اړه "ژوره خواشیني" څرګنده کړه.

بلخي دا هم لیکلي چې د ملي حاکمیت، ځمکنۍ بشپړتیا او د هیوادونو ملي حریم سرغړونه او د ملکي وګړو وژنه د غندلو وړ عملونه دي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت هم په ټولو خواوو غږ کړی چې د یو بل د ملي حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا درناوی وکړي او سمدلاسه پوځي عمل بند او د کړکیچ د خپریدو د مخنیوي لپاره د ډیپلوماتیکو چینلونو له لارې خپل اختلافات حل کړي.

د طالبانو د حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد دوه اونۍ وړاندې د ایران راډیو پښتو څانګې ته ویلي وو چې "افغان ولس چمتو دی په ایران باندې د برید په صورت کې "تر هغه چې امکان ولري خواخوږي او همکاري وکړي".

د ایران په پلازمېنه تهران کې نن یکشنبې د څو چاودنو غږونه واورېدل شول.

د ازادۍ راډیو د ایران د څانګې راډیو فردا د راپور له مخې د جماران په نوم خبري ویبپاڼې خبر ورکړی چې دا چاودنې د تهران په شمال او ختیځ کې شوې دي.

خبر زیاتوي چې د تهران په نورو برخو کې هم د چاودنو غږونه اورېدل شوي.

د ایران سپاه پاسداران ځواک ته نژدې فارس خبري آژانس هم خبر ورکړی چې د تهران ښار د سیدخندان او قصر څلور لارې په سیمو کې د توغنديو او هوايي حملو غږونه اورېدل شوي دي.

همداراز د اسراییلو پوځ پر خپله ټویټر پاڼه لیکلي چې د دې هېواد هوايي ځواک (همدا شېبه) د پلازمېنې تهران په زړه کې د ایران د تروریستي رژیم پر اهدافو د پراخو حملو څپه پیل کړې ده.

پر تهران د حملو خبر داسې مهال ورکول کېږي چې د ایران وسله وال ځواکونو د عراق په کردستان او همداراز د خلیج په څو هېوادونو کې د امریکا اهداف د توغندیو او هوايي حملو په وسیله ویشتلي دي.

د ایران حکومت نن یکشنبې تایید کړه چې د وسله والو ځواکونو لوی درستیز او د دفاع وزیر د امریکا او اسراییلو د حملې په لومړۍ څپه کې وژل شوي دي.

راډیو فردا خبر ورکوي چې لوی درستیز عبدالرحیم موسوي او دفاع وزیر عزیز نصیرزاده د هغو جګپوړو ایراني چارواکو پر اوږد لیست ورزیات شول چې د شنبې په ورځ وژل شوي دي.

ایراني چارواکو مخکې د سپاه پاسداران انقلاب ځواک د لوی مشر محمد پاکپور او د لوی مذهبي مشر د سلاکار او د دفاع د شورا د منشي علي شمخاني د وژل کېدو خبرونه هم تایید کړی وو.

سپاه پاسداران ته د نژدې تسنیم خبري آژانس د راپور له مخې دا چارواکي ټول د دفاع د شورا په غونډه کې وژل شوي دي.

پخوا څو نورو سرچینو خبر ورکړی و، چې د شنبې ورځې په ناڅاپي حملو کې د ایران د حکومت څلویښت چارواکي وژل شوي دي، خو دا ارقام تراوسه رسمي چارواکو نه دي تایید کړي.