په افغانستان کې د رشتې خلاف کار کول نوې خبره نه ده، خو پر دغه هیواد د طالبانو تر بیا ځلې واکمنېدو وروسته د بې کارۍ او بې وزلۍ په پراخېدو سره یو شمیر ځوانانو د خپلې تحصیلي څانګې خلاف ځینو کارونو، لکه د موبایلونو ترمیم ته مخه کړې او د یوې حرفې په توګه يي تعقیبوي.

د کابل یوه اوسېدونکي عبیدالله محب چې په خبره یې له فارمسي پوهنځي فارغ شوی او مخکې یې درملتون درلود ازادي راډیو ته یې وویل، اوس یې د موبایلونو د ترمیم کار خونه جوړه کړې ده.

دی چې د خپلې ۹ کسیزې کورنۍ مشري کوي ازادي راډيو ته یې وویل د ورځې تر درې څلور سوو پورې افغانۍ ګټي چې د خپل کور لګښتونه پوره کړي :

دوه کاله مخکې ( جدي ۱۴۰۰۲ )د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام ویلي وو، چې په افغانستان کې د خلکو اقتصادي وضعیت د طالبانو تر بیا واکمنېدو ورسته بدتره شوی او د دې هیواد له ۸۵ سلنه زیات اوسېدونکي له یو ډالر نه د کم عاید په ګټلو ژوند کوي.

د ننګرهار ولایت اوسېدونکی نعیم الله چې د لغمان پوهنتون د ادبیاتو او بشري علومو پوهنځي د کتابدارۍ له برخې فارغ دی، وایي اوس د موبایلونو د ترمیم کارته مخه کړې او په دې برخه کې بوخت دی:

"ما ډېرې هڅې وکړې چې خپله رشتې اړوند د پوهنتون استادۍ او د کتابتونو امریت او مدیریت برخه کې کار پیدا کړم خو هغه برخه کې مې ونه شو موندلی، ځکه دا څانګه یوازې لغمان کې ده، بیا د بې روزګارۍ له امله د موبایل جوړنې مرکز ته لاړم، ځکه اوس خو موبایل عام دی او کارونکي یې ډېر دي چې کارونکي ډېر وي نو حتما یې موبایلونه خرابېږي، ډېر نورو ملګرو مې هم چې پوهنتونونه لوستي همدې برخې ته مخه کړې او ځینو بیا په نیمه کې پرېښودل، نو یو ځوان په درې زرو افغانیو روزنې کولای شي چې یو کسب زده کړي او خپله راتلونکی پرې جوړ کړي."

دوی وایي د موبایل ترمیم جوړولو لپاره یې په درې میاشتنۍ دوره يي روزنه کې په میاشت کې د زر افغانۍ فیس په ورکړې دا کسب او مسلک زده کړی او تر فارغېدو دوه یا دوه نیمې میاشتې وروسته یې ځانونو ته د موبایل د ترمیم کارخونې پرانیستي دي.

په ورته وخت کې د موبایل ترمیم او بریښنايي وسایلو د ترمیم د زده کړو د مرکزونو یو شمېر مسولان هم وايي، د تېر په پرتله اوس په دې برخه کې د ځوانانو مراجعه زیاته شوې ده.

له دې ډلې کابل کې د موبایلونو د ترمیم د زده کړې د یو مرکز مشر امیرالله امیر ازادي راډیو ته وویل:

"موږ په کال کې له ۱۰۰ تر ۲۰۰ ځوانان د (موبایل ترمیم) برخه کې جذبوو، سیسټم مو داسې دی چې درې تر څلور میاشتو روزنه ده، ځوانان راځي زده کړه کوي او بیا د کسب او کار څښتن کېږي، موږ سره ډېر داسې ځوانان شته چې له بېلابېلو څانګو لکه اقتصاد، طب، فارمسي او نورو فارغ دي، ځکه دا لنډ مهالې درې میاشتنۍ دوره ده چې زده کوي یې او ژر په کې کار مومي."

ښاغلی امیر وایي چې نه یوازې ځوانان بلکې ان د پاخه عمر لرونکي کسان چې یا له خپلو پخوانیو دندو لرې شوي او یا مختلفو برخو کار نه شي موندلی، دوی ته مراجعه کوي او له درې تر څلور میاشتنې روزنې وروسته د موبایلونو د ترمیم ورکشاپ پرانیزي.

دا په داسې حال کې ده چې مخکې یو شمیر ځوانانو چې په بیلابیلو برخو کې یې لوړې زده کړې کړي له ازادي راډيو سره په خبرو کې ادعا کړې چې په دولتي ادارو کې د دندو د ترلاسه کولو لپاره اړیکې پالل کیږي هغه ادعا چې د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد یې په اړه د ازادي راډیو پوښتنې نه وې ځواب کړې.

د تخنیک او ټکنالوژۍ برخې یو شمېر پوهان او فعالان وايي، د تکنالوژۍ چټک پرمختګ او ورځ بلې ته د برېښنايي وسایلو د ترمیم د خدمتونو اړتیا ته په پام، دا برخه د ګټې ده او ځوانان کولای شي په چټکۍ سره په کې د کار بازار ته ننوځي.

له ډلې د تکنالوژۍ څانګې افغان متخصص او د سافټ ویر انجنیر اغا ملوک سهار ازادي راډیو ته وویل:

"دا چې ولې باید ټکنالوژۍ ته ډېره پاملرنه وشي دلیل دا دی چې په دې برخه کې پرمختګ دوه نیم برابر زیات دی، اوس په نړۍ کې ډېر زیات ځوانان په همدې برخه کې کار او تکیه کوي او ان ورته له غیر دې کار موندل سخت وي، په افغانستان کې هم ځوانان کولای شي په خپله او هره بله ژبه انلاین کورسونه، ورکشاپونه زده کړي، کورونو کې ځان ته تکنالوژیکي وسایل لکه یو لپټاپ برابر کړي، په ورځ کې دې لږ تر لږه دوه، درې ساعته د دې مهارتونو زده کولو ته وخت ورکړي، دا چې هېواد کې اوس بېلابېلې ستونزې دي دا په دې معنا نه ده چې موږ تم شو او څه زده نه کړو، نړۍ موږ ته نه تمېږي او باید پرمختګونه زده کړو."

تر دې وړاندې هم د افغانانو پر دې وضعیت بېلابېلو نړیوالو سازمانونو او د ملګرو ملتونو ادارو اندېښنې ښودلي او له دې ډلې د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ ادارې (اوچا) د تېرې زېږدیز کال ( ۲۰۲۵ ) د دسمبر میاشتې په ۳۰ مه ویلي وو چې په ۲۰۲۶ کال کې به شاوخوا ۲۲ میلیونه کسان په افغانستان کې بشري مرستو ته اړتیا ولري.

په خوست ولایت کې ناچاوده مهماتو د چاودنې له امله دوه ماشومان وژل شوي او یو بل ماشوم ټپي شوی دی.

دا مهمات د افغانستان د اوږدو جګړو له کلونو پاتې و.

د طالبانو د خوست د پولیسو ویاند طاهر احرار د سې شنبې په ورځ ویلي چې دا پېښه د دغه ولایت په علیشېر او تریزیو ولسوالیو کې شوې ده. نوموړي ویلي، د پېښې د څرنګوالي او علت په اړه پلټنې پیل شوې دي.

په افغانستان کې د لسیزو جګړو پاتې ماینونه او ناچاوده مهمات لا هم د ملکي وګړو، په ځانګړي ډول ماشومانو، لپاره له جدي ګواښونو څخه دي.

د جرمني د کورنیو چارو وزارت پرون (چهارشنبې) وویل، دغه هېواد ۱۳ افغان نارینه په چارټر الوتکه کې کابل ته لېږلي دي.

د وزارت د ویاند په وینا، دې کسانو په جرمني کې جنايي سابقه لرله. د هغوی په جرمونو کې جنسي جرمونه، تاوتریخوالی او د نشه‌يي توکو قاچاق شامل وو.

د جرمني د کورنیو چارو وزارت وايي، له هغې وروسته چې اوسنۍ ائتلافي حکومت واک ته رسېدلی، ټولټال ۲۶۳ افغان اتباع له جرمني څخه افغانستان ته ستانه شوي دي. د وزارت په وینا، د دغو کسانو نژدې ټولو جنایي سابقه لرله.

رویټرز خبري اژانس د چهارشنبې په ورځ راپور ورکړ چې په افغانستان کې د ایچ‌آی‌وي ویروس نوې مثبتې پېښې زیاتې شوې دي.

د راپور له مخې، د ۲۰۲۵ کال له مارچ څخه د ۲۰۲۶ کال تر سپټمبر پورې لږ تر لږه ۲۸۶ نوې پېښې ثبت شوې دي چې ۸۶ یې یوازې په تېرو پنځو میاشتو کې تشخیص شوې دي.

روغتیايي چارواکي وايي، د درملنې د مرکزونو کمښت او ټولنیزه بدنامي د دې ناروغۍ د کنټرول پر وړاندې له مهمو ننګونو څخه دي.

د ملګرو ملتونو د پراختیايي پروګرام د تېر کال د معلوماتو له مخې، په افغانستان کې شاوخوا ۱۳ زره کسان په ایچ‌آی‌وي اخته دي.

د پاکستان د اسلام‌اباد لوړې محکمې د افغان طبي محصلانو او روزنیزو ډاکټرانو د ایستلو د مخنیوي موقت حکم صادر کړ.

پاکستاني رسنیو پرون (چهارشنبې) راپور ورکړ چې دا حکم د پاکستان د طبي او غاښونو شورا (PMDC) د هغې پرېکړې په وړاندې د ثبت شوې عریضې په تړاو صادر شوی دی.

د اسلام‌اباد لوړې محکمې یو کسیزه قضايي پلاوي، چې قاضي خادم حسین سومرو یې مشري کوله، د یوه افغان ډاکټر د پاکستانۍ مېرمنې له لوري د ثبت شوې عریضې پر بنسټ له پاکستان څخه د طب په پوهنځیو کې د شاملو افغان محصلانو د ایستلو د مخنیوي حکم صادر کړ. عریضه له پاکستان څخه د افغان ډاکتر عمادالدین د ایستلو په اړه شوې وه.

د عریضه کوونکې مدافع وکیل، قاسم نواز عباسي، محکمې ته وویل چې د پاکستان د طبي شورا PMDC د ۲۰۲۶ کال د جولای د ۳۱مې نېټې مکتوب باید پر هغو ډاکترانو تطبیق نه شي چې لا له وړاندې یې تخصصي روزنه پیل کړې او روانه ده.

تر دې مخکې د لاهور او کراچۍ محکمو هم ورته پرېکړه کړې وه. خو د بلوچستان لوړې محکمې د طب په څانګه کې د افغان محصلانو د زده کړو د دوام غوښتنه رد کړې ده.

د طالبانو چارواکو او د ترکیې دولتي خبري اژانس انادولو ویلي چې د ترکیې د ملي استخباراتو د ادارې مشر ابراهیم کالین د چهارشنبې په ورځ د «وږې په ۲۵مه» له لوړپوړو طالب چارواکو سره د امنیتي خبرو لپاره افغانستان ته تللی دی.

دا د هغه یو نادر سفر بلل کېږي.

د انادولو خبري اژانس د راپور له مخې، کالین د دې سفر پر مهال په کابل کې له خپل افغان سیال، د طالبانو د حکومت د استخباراتو له عمومي رئیس عبدالحق وثیق سره کتلي دي.

د راپور له مخې، هغه د طالبانو د حکومت له یو شمېر مهمو څېرو، د ریاست‌الوزرا له اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر، دفاع وزیر ملا محمد یعقوب مجاهد او د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج‌الدین حقاني سره هم خبرې کړې دي.

دواړو لورو ټینګار کړی چې د دغو خبرو اصلي محور د دوه اړخیزو اړیکو پر پیاوړتیا او د ترهګرۍ، انساني قاچاق او نشه‌يي توکو د قاچاق پر وړاندې د مبارزې په برخه کې د استخباراتي همکاریو پر پراختیا راڅرخېده.

انادولو زیاته کړې چې ابراهیم کالین کندهار ته هم تللی، هغه ولایت چې د طالبانو د مشر هبت‌الله اخندزاده د اوسېدو ځای دی.

په ورته وخت کې، د طالبانو د حکومت دفاع وزارت د چهارشنبې په ورځ پر خپله اېکس‌پاڼه ولیکل چې دفاع وزیر ملا محمد یعقوب مجاهد په کابل کې د قطر د ملي امنیت شورا له مرستیال حمد بن خمیس الکبیسي سره کتلي او دواړو لورو د دوه اړخیزو اړیکو د پراختیا او امنیتي همکاریو په اړه خبرې کړې دي.

قطر او ترکیه له کلونو راهیسې د طالبانو او نړیوالې ټولنې ترمنځ د اړیکو د اصلي پلونو په توګه رول لوبوي، خو تر اوسه له روسیې پرته هېڅ کوم بل هېواد د طالبانو حکومت په رسمیت نه‌دی پېژندلی.

د ملګرو ملتونو امنیت شورا نن د افغانستان په اړه یوه غونډه جوړوي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت، یوناما نن چهارشنبې د وږي په ۲۵ په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې په دې غونډه کې به چې د کابل په وخت د ماښام ۶ نیمې بجې پلان شوې، د یوناما سرپرسته او د ملګرو ملتونو د سرمنشي د ځانګړي استازي مرستیاله، جورجیت ګانیون، د امنیت شورا غړو ته د افغانستان د روان وضعیت په اړه معلومات وړاندې کړي.

دا په داسې حال کې ده چې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو لوی کمېشنر ولکر ترک د دوشنبې په ورځ، د وږي په ۱۷ په جینوا کې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا ته په خپل تازه راپور کې له طالبانو وغوښتل چې هغه فرمانونه او پالیسۍ لغوه کړي چې د ده په وینا، په عامه ژوند کې د ښځو او نجونو حضور عملاً جرم ګڼي.

د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنټ هم په خپلو تازه څرګندونو کې ویلي چې د طالبانو د محدودیتونو او پالیسیو دوام نه یوازې د افغانانو بشري حقونه نقضوي، بلکې د هېواد ټولنیز جوړښت هم بدلوي.

د افغانستان او ازبکستان د سپکو صنایعو لومړنی ګډ نندارتون په ازبکستان کې پرانستل شوی دی.

د طالبانو د حکومت د سوداګرۍ او صنعت وزارت نن چهارشنبې په خپله ایکسپاڼه کې لیکلي چې په دغه نندارتون کې چې د سې شنبې په ورځ افغانستان پولې ته څیرمه د ازبکستان د ترمز ښار د نړیوالې سوداګرۍ په مرکز کې پرانستل شوی او درې ورځې به خلاص وي، په څه باندې سلو غرفو کې د ازبکستان د محصولاتو ترڅنګ د افغانستان محصولات لکه غالۍ، زعفران، قیمتي او نیمه قیمتي ډبرې، لاسي صنایع، پنبه، وچې او تازه میوې نندارې ته وړاندې شوې دي.

د افغانستان او ازبکستان د سپکو صنایعو دغه ګډ نندارتون داسې مهال پرانستل شوی چې په مزارشریف کې د ازبکستان قونسلګرۍ د روانې اونۍ په پیل کې ویلي و چې ازبکستان په پام کې لري چې له افغانستان سره د سوداګرې د راکړې ورکړې کلنۍ کچه تر۲۰۲۷ کال پورې پنځه ملیارډ ډالرو ته ورسوي. د راپورونو له مخې په ۲۰۲۵ کال کې د دواړو هیوادونو ترمنځ د سوداګرۍ کچه شاوخوا یو ملیارډ او اوه سوه ملیون ډالرو ته رسیدلې وه.

د خوړو نړیوال پروګرام وایي، د افغانستان اقتصاد که څه هم سږ کال لږه وده کړې، خو دا وده د نفوس د زیاتوالي پرتله کافي نده. په هغه راپورکې چې د نن چهارشنبې په ریلییف ویب پاڼه کې خپورشوی، ویل شوي چې کرنه، صنعت او خدمات د اقتصادي فعالیتونو مهمې برخې دي، خو بې‌ وزلي، د کار محدود فرصتونه او د خلکو کم عاید لا هم د کورنیو اقتصادي وضعیت اغېزمنوي.

د راپورله مخې دې ته په پام چې افغانستان ترډیره د خوراکي او نورو اړینو توکو په برخه کې پر وارداتو متکي دی، د نړیوالو بیو لوړېدل او د سیمې د سوداګریزو لارو ګډوډي کولی شي په دې هیواد کې د توکو بیې لوړې کړي. د خوړو د نړیوال پروګرام په خبره دغه فشار پر ټیټ عاید لرونکو کورنیو ډېر اغېز کوي.

د راتلونکې دوشنبې په ورځ د وږي په ۳۰ له جنوبي حوزې پرته د افغانستان په نورو ټولو ولایتونو کې د ګوزڼ یا پولیو د واکسین نوی کمپاین پیلیږي. له پولیو پاک افغانستان بنسټ د چهارشنبې په ورځ د وږي په ۲۵ پر خپله ایکسپاڼه د دې کمپاین د پیلیدو خبر ورکړی او ویلي یې دي چې په جنوبي حوزه کې به له پنځو کلونو کم عمره ماشومانو ته د پولیو دغه کمپاین د سې شنبې په ورځ پیل شي. دغه بنسټ ندي ویلي چې د دغه کمپاین په ترڅ کې به څومره ماشومان واکسین شي خو په مخکینیو دا ډول عمومي کمپاینونو کې یې شمیرشاوخوا لس ملیونه ښودل شوی. د پولیو دغه کمپاین داسې مهال پیلیږي چې تیره اونۍ په افغانستان کې د پولیو د څلورو نویو مثبتو پیښو د ثبتیدو خبر ورکړل شو. په دغو نویو پیښو سره په افغانستان کې د روان کال له پیل راهیسې د پولیو د مثبتو پیښو شمیر ۲۳ ته ورسید. پولیو یا ګوزڼ درملنه نه لري او یوازې په واکسین یې مخنیوی کیدای شي.

افغانستان تیرماښام د شل اوریزو لوبلړۍ دوهمه لوبه هم هند ته وبایلله.

افغانستان د اتو لوبغاړو په سوځیدو سره هند ته د ۱۶۰ منډو هدف ټاکلی وچې هندي لوبډلې هغه په ۱۵ اورکې د درې لوبغاړو په سوځیدو پوره کړ. تردې مخکې هم په لومړۍ لوبه کې هند افغانستان ته په اوو ویکټو ماته ورکړې وه.

ټاکل شوې د دواړو لوبډلو ترمنځ د دې لړۍ وروستۍ لوبه سبا پنجشنبې ترسره شي. افغانستان په هند کې د دغو لوبو کوربتوب کوي.