د اسپانیا په جنوب کې د دوو چټکو اورګاډو د ټکر له امله د مړیو شمېر ۴۲ ته ورسید.

د اندالوسین سیمې چارواکو په یوه بیان کې وویل چې د سې شنبې په ورځ ماسپښین مهال د الوییا اورګاډي په یوه واګون کې د یوه بل تن جسد وموندل شو، چې له دې سره د مړو شمېر ۴۲ ته لوړ شو. د اورګاډي له دغې خونړۍ پیښې وروسته په اسپانیا کې د مادرید او بارسیلونا ترمنځ د اورګاډي سرعت محدود شوی.

د دوو ګړندویو مسافروړونکو اورګاډو د ټکر دا پیښه د تیرې یکشنبې په ورځ له مادرید څخه د جنوب په ۳۶۰ کیلومترۍ کې د کوردوبا ولایت ادموز ښارته نژدې رامینځته شوه. کارپوهان وایي، پرپټلۍ د یوې نښلیدونکې وسیلې د خرابوالي له امله ښایي یو اورګاډی له پټلۍ وتلی او له بل سره یې ټکر کړی وي.

د طالبانو د حکومت د بهرنیو چارو وزارت وایي چې په کابل کې د روسیې له سفیردیمیتري ژیرنوف سره د بهرنیو چارو د وزیرامیرخان متقي په کتنه کې د دوه اړخیزو اړیکو په لا پیاوړتیا ټینګاروشو.

د طالبانو ترکنټرول لاندې باخترخبري آژانس د راپورله مخې په دې کتنه کې دواړو لورو د سیمې د وضعیت په اړه نظرونه تبادله کړل او ټینګار وشو چې د سیمې وضعیت ته په کتو د افغانستان او روسیې ترمنځ دوامداره اړیکې د دواړو هیوادونو په ګټه دي.

روسیه یوازینی هیواد دی چې د طالبانو حکومت یې په رسمیت پیژندلی دي. د ۲۰۲۱ کال په اګسټ کې چې طالبان بیا پرافغانستان واکمن شول، روسیه له څو محدودو هیوادونه څخه وه چې په کابل کې یې خپل سفارت بند نکړ. روسیه د طالبانو له حکومت سره د سیاسي او اقتصادي اړیکو سربیره په امنیتي او د ترهګرۍ په وړاندې مبارزه کې هم همکاري کوي. په ځانګړې توګه روسیه د اسلامي دولت ډلې د خراسان څانګې له پلوه چې په افغانستان کې په بریدونو سربیره په ۲۰۲۴ کال کې یې مسکو ته نژدې د موسیقۍ پریوه سالون هم د خونړي برید مسولیت ومانه، ګواښونو ته اندیښمنه ده.

د طالبانو د حکومت د ټرانسپورټ او هوايي چلند وزارت د هوا پېژندنې ریاست د یکشنبې په ورځ د هیواد په ۱۱ ولایتونو کې د بارانونو، تالندې او برېښنا او سېلابونو راوتلو اټکل کړی دی. د دې ادارې له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې ویل شوي چې په نورستان، کونړ، لغمان، کاپیسا، پنجشېر، پروان، کابل، ننګرهار، لوګر، پکتیا او خوست ولایتونو کې د سختو ورښتونو او سېلابونو راوتلو احتمال شته دی. د دغو ولایتونو په بېلابېلو سیمو کې د باران کچه له ۱۰ څخه تر ۳۵ ملي‌ مترو پورې اټکل شوې او همدارنګه په لوېدیځو، جنوب ‌ختیځو، ختيځو او مرکزي ولایتونو کې د تېزو بادونو، خاورو او دوړو خبرداری ورکړل شوی دی. په ځینو سیمو کې به د باد سرعت په ساعت کې له ۵۰ تر ۹۰ کیلومترو پورې وي.

په دې وروستیو کې شدیدو بارانونو او سیلونو د نورستان په ګډون په ختیځو ولایتونو کې خلکو ته پراخ ځاني او مالي زیان رسولی وو.

د راپورونو له مخې یو بهرنی سیلاني به بدخشان مړشوی دی.

د طالبانو حکومت ته نژدې د حریت راډیو د خبر له مخې د افغان توردولتي شرکت د مسولینو په خبره د چارلز په نوم دغه بهرنی سیلاني چې د اسټرالیا تبعه و، د زړه د دریدو له امله مړ شوی دی. د خبر له مخې مسولینو ویلي چې دغه سیلاني د واخان او پامیرڅخه د لیدو نیت درلود، خو دوه ورځې وړاندې پرې واخان کې د زړه حمله راغله او مړشو. په دې وروستیو کې افغانستان ته د بهرنیو سیلانیانو ورتګ زیات شوی او د بدخشان غرني ولایت چې لیرې پرتو ولسوالیو ته یې تراوسه سم سړکونه ندي غځیدلي، سفرکول هم له ډیرو کړاوونو سره مل دی.

د هند پخواني لوبډلمشر کرېس سریکانټ د افغانستان پر وړاندې د هند د درې شل‌اوریزو لوبو لپاره د پیاوړې لوبډلې پرغوره کولو نیوکه کړې او ویلي یې دي چې هند باید د ځوانو لوبغاړو د ازمېښت لپاره له دې لړۍ ګټه اخیستې وای.

سریکانټ وايي، هند د ایرلنډ او انګلستان په وړاندې له وروستیو پرله ‌پسې ماتو وروسته د بلې ناکامۍ له وېرې خپل تر ټولو پیاوړي لوبغاړي بللي او پیاوړه لوبډله یې غوره کړې ده. هغه دا پرېکړه «تېروتنه» بللې ده.

د افغانستان او هند ترمنځ درې شل‌ اوریزې لوبې د سپټمبر له ۱۳مې تر ۱۷مې په نوي ډیلي کې ترسره کېږي. د هند په لوبډله کې جسپرېت بومرا، سنجو سمسون، ایشان کیشن او نور مخکښ لوبغاړي شامل دي. د افغانستان په کوربتوب دې لوبو لپاره د کرکټ بورډ له لوري له مخکې د رحمت شاه په مشرۍ لوبډله غوره شوې ده.

د ایران د بشري حقونو سازمان وایي چې په تیره اګسټ میاشت کې په ایران کې لږترلږه ۸۲ کسان اعدام شوي دي.

دې سازمان د شنبې په ورځ د سپټمبر په ۵ په خپله ویبپاڼه کې په یوه بیان کې ویلي چې په دغو اعدام شویو کې ۴۰ کسان د وژنو، ۳۴ کسان د نشه ‌يي توکو اړوند جرمونو او اته کسان د امنیتي قضیو په جرم اعدام شوي دي. په اعدام شویو کسانو کې شپږ ښځې هم شاملې وې، چې د دې سازمان په خبره دا په ۲۰۲۶ کال کې په یوه میاشت کې د ښځینه وو د اعدام تر ټولو لوړه شمېره بلل کېږي. همدارنګه درې هغه معترضان چې د جنورۍ په میاشت کې د هېواد په کچه د ترسره شویو لاریونونو په تړاو نیول شوي وو، د اعدام شویو کسانو په ډله کې شامل وو. دې سازمان ویلي چې د ۲۰۲۶ کال په لومړیو اتو میاشتو کې په دې هیواد کې ۵۲۸ اعدامونه ثبت شوي چې اتلس ښځې، شل بهرني اتباع او ۹۱ قومي لږکیو اړوند کسان پکې شامل وو. که څه هم د اعدام شویو بهرنیانو په اړه څه ندي ویل شوي خو تردې مخکې په ایران کې یو زیات شمیرافغانان اعدام شوي دي.

د ملګرو ملتونو عمومي اسامبلۍ"د نوامبر۲۷مه د کم عمره ماشومانو د اجباري ودونو پر وړاندې د مبارزې د نړیوالې ورځې په توګه تصویب کړه".

دا پریکړه لیک پرون جمعه په دې اسامبلۍ کې تصویب شو.

د ملګروملتونو اسامبلې د دې پریکړه د تصویب موخه د کم عمره ماشومانو د اجباري ودونو مخینوی یاد کړی دی.

افغانستان یو له هغو هېوادونو دی چې د جبري او کم عمره ودونو قضیې پکې راپور شوي دي.

پنځه اروپايي هېوادونه غواړي بې اسناده کډوال له اروپايي ټولنې بهر د کډوالو مرکزونو ته وباسي.

جرمني، اتریش، یونان، ډنمارک او هالنډ هڅه کوي د روان ۲۰۲۶کال تر پایه له اروپايي ټولنې د باندې د بې اسنادو او غیرقانوني کډوالو د اخراج لپاره په یو شمیر هېوادونو کې د کډوالو د مرکزونو د جوړولو لپاره هوکړه وکړي.

دغو پنځو هېوادونو پرون جمعه په کوپنهاګ کې په یوه ناسته کې د کډوالو په اخراج هوکړه کړې خو د هغو هېوادونو نومونه يې نه دي یاد کړي چې د کډوالو د ساتنې مرکزونه به په کې وي.

د اروپا ټولنې شورا او د بشري حقونو یو شمیر نورو سازمانونو خبرداری ورکړی چې دغو مرکزونو ته د کډوالو اخراج د کډوالۍ قوانیو خلاف کار دی.

په اسلام اباد کې د افغانستان سفارت وايي، د پنجاب ایالت د چکوال په سیمه کې یې د افغان کډوالو د مالونو د لیلام موضوع له پاکستاني چارواکو سره شریکه کړې ده.

دغه سفارت پرون جمعه پر خپلې ایکسپاڼې لیکلي چې یو پلاوی سیمې ته د ارزونې په موخه تللی دی.

په اسلام اباد کې د افغانستان سفارت چې چارې يې طالبان سمبالوي وايي، له پاکستاني چارواکو سره د دې مسلې لپاره پر قانوني حللارې کار کوي.

سفارت د دې موضوع په تړاو نورو جزییات نه دي خپاره کړي.

خو له دې مخکې له پاکستانه یو شمیر راستنو شویو افغان کډوالو ازادي راډیو سره په خبرو کې ویلي وو چې د کورونو سامانونه او مالونه يې په پاکستان کې پاتي دي او دوی په زور اخراج شوي.

پاکستان له ۲۰۲۳کال راهیسې د افغان کډوالو د اخراج لړۍ پیل کړې چې لا هم دوام لري.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ پرون جعمه د (سپټمبر۴مه) خبرداری ورکړی ښايي ډير ژر په ایران کې د کلنګ ګزلا پر غره برید وکړي.

دغه غر د نطنز سیمې ته څیر واقع دی، چیرته چې د ایران د اټومي پروګرام د بټو تاسیسات جوړ شوي دي.

لویدیزې استخباراتي ادارې وايي، د دې احتمال شته چې ایران په دې غره کې د یورانیم د غني کولو پروسه مخته یوسي.

خو کارپوهان بیا وايي، دا کمپلیکس د امریکا د خورا قوي سنګر ماتونکو بمونو له لاسرسي وتلې سیمه ده.

ولسمشر ډونالډ ټرمپ تیره میاشت ویلي و،" لا مو له ایران سره کار نه دی خلاص شوی".

هغه خبرداری ورکړی و چې د امریکا بله موخه په "کلنګ ګزلا" غره د تاسیساتو په نښه کول دي.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر اوچا وايي، د بشري مرستو د وېش په برخه کې د لاس‌وهنې ۳۰ قضیې يې ثبت کړي.

اوچا د پنجشنبې په ورځ (د سپټمبر ۳مه) پر خپلې وېب‌پاڼې په یو راپور کې ویلي چې "د روان کال له جولای میاشت راهیسې د بشري مرستو په وېش کې د لاس‌وهنې ۳۰ قضیې ثبت شوي چې ۱۶ مورده‌يې د دې ادارې د کارکوونکو پر وړاندې د تاوتریخوالي قضیې دي".

د اوچا په خبره، تر ټولو ډېرې قضیې د افغانستان په جنوبي ولایتونو کې ثبت شوې دي.

په راپور کې وړاندې راغلي چې "د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې د کارکوونکو په ګمارنه کې د لاسوهنې، د ښځینه کارکوونکو لپاره د محرم اړتیا او کاري محدودیتونه او د مرستو ځایونو ته د خلکو د لاسرسي اړوند قضیې هم ثبت شوې دي".

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو دې ادارې په هرات ولایت کې د خپلو دوو کارکوونکو د نیول کېدو یادونه کړې او ویلي چې دغه کسان ډېر وخت په توقیف کې پاتې شوي دي.

د دې ادارې په ټکو "له کارکوونکو سره‌يې د توقیف پر مهال تاوتریخوالی شوی دی".

اوچا په خپل راپور کې دا نه‌ده روښانه کړې چې کومو کسانو یا ډلو د بشري مرستو په وېش کې لاس‌وهنه کړې ده.