د پاکستان صدراعظم شهباز شریف د جمعې په ورځ له نړیوالې ټولنې وغوښتل چې د افغانستان د طالبانو پر واکمنې ادارې فشار زیات کړي څو خپلې نړیوالې دندې، مکلفیتونه او ژمنې عملي کړي.

هغه ټینګار وکړ چې له افغانستان څخه د ترهګرۍ نوې څپه راټوکېدلې چې ټولې نړۍ ته ګواښ پېښوي.

شهباز شریف « ۲۰۲۵ د سولې او باور نړیوال کال، د بې‌طرفۍ نړیوالې ورځې او په ترکمنستان کې د دایمي بې‌طرفۍ د ۳۰مې کلیزې» په اړه په جوړ شوي نړیوال فورم کې وویل چې د شخړو سوله‌ییز حل د پاکستان د بهرنۍ تګلارې اصلي ستنه جوړوي.

پاکستان تور پورې کوي چې د ټي ټي پي په شمول د دغه هیواد وسله والې مخالفې ډلې د افغانستان له خاورې پاکستان ته اوړي خو د افغانستان د طالبانو حکومت د پاکستان تورونه ردوي او وايي چې پاکستان دې خپلې کورنۍ ستونزې په خپله خاوره کې حل کړي.

د پاکستان او افغانستان په اړیکو کې هغه وخت لوی درز رامنځته شو کله چې د دواړو هېوادونو پوځونه د اکتوبر په میاشت کې د یوې اونۍ لپاره په سرحدي نښتو کې ښکېل شول.

د پاریس لوور موزیم اعلان کړی چې د اوبو د یوه پایپ له چاودېدو وروسته د موزیم هغې برخې ته چې ډېر خلک یې لیدو ته ورځي اوبه ورغلي دي. دا په تېرو دریو میاشتو کې دې موزیم ته د اوبو د ننوتو دوهمه پېښه ده.

د لوور موزیم مسوولانو پرون (د سلواغې ۲۴مه) وویل چې د اطفایې پولیسو ژر مداخله وکړه او د موزیم مهم آثار له هغې ډلې د مونالیزا په نوم مهم انځور له زیان څخه خوندي پاتې شوي دي.

دا پېښه په ۷۰۷ نمبر خونه کې، په هغه ځای کې شوې ده چې د نولسمې پېړۍ د فرانسوي هنرمند شارل مینیه او د شپاړسمې پېړۍ د ایټالوي انځورګر برناردینو لوییني آثار پکې نندارې ته ایښودل شوي دي.

دا پېښه داسې مهال کېږي چې د فرانسې دا مشهور موزیم په وروستیو میاشتو کې د غلا، اعتصابونو او د جعلي او تاریخ تېر شویو ټکټونو د خرڅلاو په ګډون له ګڼو ننګونو سره مخامخ شوی دی.

د هند دولت اعلان کړی چې د مصنوعي ذهانت د اغېزو په اړه به د نړۍ د لږترلږه ۱۷ هېوادو د مشرانو، د ملګروملتو د سرمنشي او د ټکنالوژۍ د لویو شرکتونو د مدیرانو په ګډون راتلونکې اونۍ په نوې ډېلي کې یوه غونډه جوړه شي.

د هند د بهرنیوچارو وزارت وايي، په دې غونډه کې به د مصنوعي ذهانت د چټک پرمختګ پر وړاندې د ننګونو او په دې برخه کې د فرصتونو په اړه بحث وشي.

تمه ده چې د دې غونډې لپاره تخصصي پروګرامونه د دوشنبې په ورځ پیل شي او د هند صدراعظم نریندرامودي به د پنجشنې په ورځ غونډه رسما پرانیزي.

په برتانیا کې دوه کسان چې ویل کېږي له داعش ډلې څخه په الهام اخیستو سره یې په مانچسټر کې پر یهودانو د برید پلان درلود په دایمي حبس محکوم شول.

د انګلستان یوې محکمې پرون جمعه (د سلواغې ۲۴مه) اعلان وکړ چې ۳۸ کلن ولید سعداوي او ۵۲ کلن عمار حسین غوښتل په مانچسټر کې پر هغه لاریون برید وکړي چې له یهودانو د کرکې پرضد جوړېده او وروسته بیا د دې ښار په شمال کې ګڼ شمېر نور یهودان ووژني.

دا پلان وروسته له هغه ناکام شو چې دوی دا طرح له یوه پټ استخباراتي مامور سره شریکه کړه.

نن د فبروري ۱۴مه والنټاین یا د مینانو نړیواله ورځ ده. دا ورځ د نړۍ په ډېری هېوادونو کې لمانځل کېږي خو د طالبانو تر واکمنۍ لاندې افغانستان کې د دې ورځې پر لمانځلو ممنوعیت لګېدلی دی.

د طالبانو حکومت له دې مخکې اعلان کړی دی چې والنټاین د لویدیځوالو دود دی او دا او ځینې نورې ورځې د افغاني ټولنې له اصولو سره سمون نه لري.

خو په عین حال کې په افغانستان کې یوشمېر خلک دا ورځ یوبل ته د ګلانو او نورو ډالیو په ورکولو سره په پټه لمانځي او په دې توګه د ژوند شریکانو او نورو عزیزانو ته خپله مینه څرګندوي.

د افغانستان د خبریالانو مرکز خبرداری ورکړی چې په افغانستان کې پر راډیو ګانو د طالبانو له خوا لګېدلي محدودیتونه په بېساري ډول زیات شوي دي.

دې بنسټ د راډیو د نړیوالې ورځې په مناسبت د یوه بیان په خپرولو سره ویلي دي چې په افغانستان کې په تېر یوه کال کې یوشمېر راډیوګانې یا ګواښل شوې یا بندې شوې دي او د راډیوګانو یوشمېر خبریالان هم احضار شوي، نیول شوي او یا په بند کې اچول شوي دي.

د افغانستان د خبریالانو مرکز زیاتوي چې پر افغانستان واکمنو طالبانو د ډله ایزو رسنیو د قانون پرځای د فرمانونو او اجرایي قوانینو له لارې پر رسنیو محدودیتونه لګولي دي.

د دې مرکز د موندنو له مخې په تېرو څه باندې ۴ کلونو کې لږترلږه ۲۴ فرمانونه چې د رسنیو فعالیت محدودوي صادر شوي چې دې کار د راډیوګانو پر فعالیت هم مستقیم اغېز کړی او د ښځو پر کار ممنوعیت، د ښځو د غږونو خپرولو ته اجازه نه ورکول او د راډیوګانو د فعالیت د جوازونو د تمدید لپاره د خنډونو رامنځ ته کول په دې ډله کې شامل دي.

د افغانستان د خبریالانو مرکز له واکمنو طالبانو غواړي چې د ډله ایزو رسنیو قانون ته درناوی وکړي، له قانون څخه لوړ اقدامات بند کړي او راډیوګانو ته اجازه ورکړي چې د ژورنالیزم د اصولو په اساس آزاد فعالیت وکړي. د دې مرکز د ارقامو له مخې په افغانستان کې شاوخوا ۲۲ راډیوګانې فعالې دي.

د طالبانو د حکومت د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت ویاند خبیب غفران د جمعې په ورځ وویل چې رسنۍ باید له اسلامي او فرهنګي ارزښتونو سره سمې فعالیت وکړي او زیاته یې کړه چې د طالبانو له بیاواکمنېدو وروسته ۴۰ راډیوګانو ته د فعالیت جوازونه ورکړل شوي او د فعالو راډیو ګانو ټول شمېر ۲۲۸ ته رسېږي.

امنیت شورا پر افغان طالبانو بندیزونه تمدید کړل.

دغې شورا د رایو په اکثریت سره د افغانستان د بندیزونو د څارنې د ټیم ماموریت وغځاوه.

امنیت شورا د ۲۰۱۱ کال په جون کې د ۱۹۸۸ بندیزونو لړۍ پيل کړه.

په اساس یې له طالبانو سره تړلي خلک، ډلې، شرکتونه او بنسټونه د شتمنیو له کنګلتیا، سفري بندیزونو او د وسلو له ممنوعیت سره مخ دي.

په افغانستان کې د ښځو له حقونو څخه سرغړونه په ځانګړي ډول له شپږم ټولګي ورپورته د نجونو د ښوونځیو بندیدل د دغو بندیزونو د ادامې یو اساسي دلیل یادیږي.

په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د دایمي استازولۍ سرپرست نصیراحمد فایق د امنیت شورا له پرېکړې هرکلی کړی دی.

هغه په خپله ایکس پاڼه کې ویلي دا اقدام ښکاروي چې نړۍ افغانستان نه دی هیر کړی او باید د ترهګرۍ ضد ژمنې عملي شي، د ښځو حقونه بېرته تامین شي.

د هغه په خبره ټولګډونه حکومت یو انتخاب نه دی بلکې د سولې یواځینۍ لار ده.

اخوا بیا د طالبانو د حکومت ویاند ذبیح الله ویلي چې د بندیزونو تمدید ناکامه تګلاره ده او باید په داسې پالیسیو بیا کتنه وشي څو د مثبت او رغنده تعامل لپاره لار هواره کړي.

له ۱۵۰ څخه زیاتو افغان هنرمندانو د پیښور عالي محکمې ته عریضه کړې، چې له پاکستانه د دوی د ایستلو مخه ونیسي.
دوی په خپله عریضه کې، استدلال کړی چې افغانستان ته ستنیدل به د دوی ژوند او معیشت دواړه له خطر سره مخ کړي.
دوی وايي چې په افغانستان کې د موسیقۍ اړوند فعالیتونه منع دي او که دوی بیرته ستنیدو ته اړ شي نو دوی له زیاتو خطرونو سره مخ کیږي.
دوی ټینګار لري چې شرایط یې د نورو خلکو څخه توپیر لري.

نن د فبروري ۱۳ مه، د راډیو نړیواله ورځ ده.

دا ورځ د ملګرو ملتونو د ښوونېز، علمي او کلتوري سازمان (یونسکو) له خوا په ۲۰۱۱ کال کې نومول شوې ده.

د ګڼو افغانانو لپاره راډیو لا هم د خبرونو او معلوماتو اساسي سرچینه ده.

افغانستان کې لا هم ۲۰۰ راډیوګانې فعالیت کوي.

د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته لسګونې راډیوګانې د محدودیتونو او اقتصادي ستونزو له امله بندې شوي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر وایي چې د دوی حکومت له تاجکستان سره پراخو او ښو اړیکو ته ژمن دی.

امیرخان متقي دا خبره د پنجشنبې په ورځ په کابل کې د تاجکستان له سفیر سعدي شریفې سره د کتنې پرمهال وکړه.

د طالبانو د بهرنیو چارو د وزارت د بیان له مخې د تاجکستان سفیر ښاغلي شریفي وویل چې هیواد یې د دواړو هیوادونو پر ګډه پوله د یوشمیر اقتصادي پروژو د پلي کیدو پروګرامونه لري او غواړي چې اقتصادي اړیکي پراخ شي.

د افغانستان په شمال کې د طالبانو اړیکي له ترکمنستان او ازبکستان سره ښې دي او له تاجکستان سره هغسې نه دي، ځکه چې د دوه زره یو ویشتم کال د اګست له پنځلسمې راوروسته چې طالبانو کابل نیولی دی، له تاجکستان سره پر پوله څو ځله وسله والې نښتې شوې دي چې وروستۍ یوه یې دوې اونۍ مخکې وشوه چې په ترڅ کې یې د تاجکستان د چارواکو په وینا درې افغانان چې قاچاق یې لیږداوه ووژل شول.

د امریکا د متحد ایالتونو ولسمشر یو ځل بیا ایران ته ګواښ وکړ.

کله چې له ډونالډ ټرمپ څخه د پنجشنبې په ورځ خبریالانو د ده او د اسراییل د صدراعظم د خبرو په اړه پوښتنه وکړه ده وویل، که تهران د خپل اټومي پروګرام په اړه کومه موافقه ونه کړي نو ډیرې بدې پایلې به ولري، خورا بدې پایلي.

ټرمپ بیا وویل چې دی هیلمن دی چې له ایران سره به خبرې راتلونکې میاشت یوه نتیجه ورکړي.

د اسراییل صدراعظم بنیامین نتنیاهو بیا د پنجشنبې په ورځ، له امریکا څخه تر ستنیدو مخکې وویل چې ډونالډ ټرمپ داسې شرایط رامنځته کوي چې کولی شي له ایران سره "ښه تړون" ته لاره هواره کړي، خو نتنیاهو زیاته کړه چې دی له ایران سره هر راز توافق ته بدبینه دی.