د مایکروسافټ او اوپن‌اې‌آی ترمنځ یوه مهمه هوکړه شوې چې له مخې یې د "ChatGPT" د مصنوعي ځیرکتیا جوړوونکې کمپنۍ کولای شي عامه سهامي شرکت ته خپل جوړښت واړوي او د اوپن‌اې‌آی ارزښت شاوخوا ۵۰۰ میلیارد ډالره اټکل کړي.

د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې، دغه هوکړه هغه اساسي محدودیت پای ته رسوي چې له ۲۰۱۹ کال راهیسې د اوپن‌اې‌آی د پانګونې په جذب کې خنډ و. دا محدودیت د مایکروسافټ د هغه تړون له کبله و چې له مخې یې د ټکنالوژۍ دې لوی شرکت ته اجازه ورکول شوې وه چې د اوپن‌اې‌آی له ډېرو محصولاتو او څېړنو څخه د استعمال حق ولري، په بدل کې یې د کلوډ(Cloud) ګرانه خدمات ورکول.

د چټ جي پي ټي د شهرت له زیاتوالي سره، دغه محدودیتونه د دواړو شرکتونو ترمنځ د اصلي شخړې سبب شوي وو.

د دواړو لورو د اعلامیې له مخې، مایکروسافټ به د «اوپن‌اې‌آی ګروپ» شاوخوا ۲۷ سلنه ونډه په خپل ملکیت کې ولري، چې ارزښت یې نژدې ۱۳۵ میلیارد ډالره اټکل شوی. د شرکت کنټرول به لا هم د اوپن‌اې‌آی د غیرانتفاعي بنسټ په لاس کې وي.

مایکروسافټ تر دې دمه ۱۳.۸ میلیارد ډالره په اوپن‌اې‌آی کې پانګونه کړې، او د دې نوې هوکړې له مخې یې نژدې ۱۰ چنده ګټه ترلاسه کړې ده. د مایکروسافټ د ونډو بیه هم ۲.۵ سلنه لوړه شوې، چې د دې شرکت د بازار ټول ارزښت یې یو ځل بیا تر څلور ټریلیونه ډالرو پورته رسولی دی.

د روغتیا نړیوال سازمان وايي، په افغانستان کې د پولیو د وحشي ویروس د (ډبلیو پي وي۱) دوه تازه پېښې ثبت شوې دي.

دې سازمان پرون پنجشنبه وویل، د پولیو دغه مثبتې پېښې د هلمند او نورستان ولایتونو په دیشو او کامدېش ولسوالیو کې ثبت شوې دي.

د روغتیا نړیوال سازمان وايي، دا پېښې د روان کال د اګسټ په ۴مه او ۶مه راپور شوي.

د ۲۰۲۶ کال له پیل راهیسې تر اوسه په ټول افغانستان کې د پولیو ناروغۍ ۲۵ مثبتې پېښې ثبت شوې دي.

بل پلو، له پولیو پاک افغانستان اعلان کړی چې د راروانې دوشنبې په ورځ د افغانستان په یو شمېر ولایتونو کې د پولیو واکسین کمپیاین پیلېږي.

دې ادارې ویلي، د افغانستان په جنوبي ولایتونو کې به دغه کمپاین د سې شنبې په ورځ پیل شي.

لا معلومه نه‌ده چې په دې کمپاین کې به څومره ماشومانو ته د پولیو څاڅکي ورکړل شي.

پولیو یوه ساري ناروغي ده چې درملنه نه‌لري او یوازې واکسین‌يې مخه نیولی شي.

د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزارت مکې ښار ته نږدې د بې‌پیلوټه الوتکې د برید هڅه غندلې ده.

دغه وزارت د چهارشنبې په ورځ وویل، د حرمینو شریفین خلاف هر ډول اقدام چې د دې مقدسې سیمې امنیت تهدید کړي "نه‌بخښل کېدونکی جنایت" دی.

د وزارت په ټکو، مکه د اسلامي امت ګډه مقدسه سیمه ده او باید له هر ډول تاوتریخوالي او پوځي اقداماتو په امن کې وي.

د سې شنبې په ورځ سعودي چارواکو د مکې پر ښار د حوثي یاغیانو له‌خوا د یوې بې‌پیلوټه الوتکې د برید د هڅې خبر ورکړ.

د ایران له ملاتړه برخه‌منې د یمن حوثي یاغیانو ډلې پر مکې ښار د برید هڅه رد کړه او ویې‌ویل چې د سعودي پوځي او د تېلو تأسیسات د دوی اهداف دي.

د ترکیې د استخباراتي ادارې مشر ابراهیم کالین اسلام‌اباد ته سفر کړی.

د ترکیې د دولتي خبري اژانس انادولو د راپور له مخې، کالین افغانستان ته له سفر وروسته د پاکستان پلازمېنې اسلام‌اباد ته تللی او د دې هېواد له صدراعظم شهباز شریف، د پوځ مشر عاصم منیر او د استخباراتي ادارې مشر محمد عاصم ملک سره‌يې کتلي دي.

د انادولو د راپور له مخې، د ترکیې او پاکستان ترمنځ اړیکې او په سیمه کې امنیتي وضعیت د خبرو اترو اجنډا وه.

کالین د چهارشنبې په ورځ افغانستان ته سفر کړی و.

هغه په کابل او کندهار کې له یو شمېر لوړپوړو طالب چارواکو سره وکتل.

ترکیې او طالب سرچینو تأیید کړې وه چې په دغو کتنو کې د امنیتي او استخباراتي همکاریو، سیمه‌ییز ثبات، د ترهګرۍ او قاچاق پر وړاندې د مبارزې او په سیمه کې د وروستیو تحولاتو په اړه خبرې شوې وې.

په ایران د ټرافیکو پولیس وايي، په ورځني ډول د ټرافیکي پېښو له کبله لږترلږه ۵۰ کسان مړه کېږي.

د ایران د ټرافیکو پولیسو مرستیال احمد کرامي اسد وايي "په روانه سنبلې میاشت کې له ښاري سیمو بهر پر سړکونو په ټرافیکي پېښو کې ۱،۶۱۰ کسانو ژوند بایللی دی".

د ایران روغتیايي ادارې وايي، په روان کال کې د ټرافیکي پېښو له کبله ۱۹ زره ۵۴۰ کسان مړه شوي دي.

د ایراني چارواکو په خبره، د سړکونو غیر معیاري جوړښت او د موټر چلولو ناسم فرهنګ د ټرافیکي پېښو د زیاتېدو عمده لاملونه دي.

د امریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ وايي، کاناډا ته د اروپايي ټولنې اړونده غړیتوب ورکول د خندا وړ اقدام دی.

هغه د چهارشنبې په ورځ وویل "که چېرته دا اقدام له امریکا سره د دښمنۍ له امله شوی وي، پر اروپايي ټولنې به لوړې تعرفې وضعه کړي".

د ټرمپ په ټکو، "خو که دا اقدام د ښه نیت له مخې شوی ورسره ستونزه نه‌لري".

اروپايي ټولنې د ټرمپ څرګندونو ته په غبرګون کې ویلي چې دا وړاندیز کاناډا سره د ښو اړیکو په نیت ترسره شوی او د هېڅ هېواد خلاف نه‌دی.

د چهارشنبې په ورځ د اروپا د کمېسیون رئیسې اورزلا ون درلاین یوه طرحه وړاندې کړه چې له مخې يې په اروپايي ټولنه کې کاناډا ته د دې ټولنې اړونده غړیتوب ورکړل شي.

د دې وړاندیز پلي کېدل د اروپايي ټولنې د غړو هېوادونو تأیید ته اړتیا لري.

د کاناډا صدراعظم مارک کارني له امریکا سره د اړیکو له ترینګتیا وروسته هڅه کوي له اروپايي ټولنې سره خپلې اړیکې پراخه کړي.

د امریکا عدلیې وزارت خبر ورکړی چې د داعش خراسان ډلې غړی محمد شریف الله په شلو کلونو بند محکوم شو.

محمد شریف الله د ۲۰۲۱ کال د اګست په ۲۶مه د کابل د هوايي ډګر د ابې دروازې د خونړۍ بمي چاودنې په تړاو نیول شوی.

دی امریکا ته انتقال او هلته یې د محاکمې پروسه روانه وه.

په شلو کلونو حبس باندې د هغه د محکومېدو پرېکړه پرون محکمې کړې او د امریکا عدلیې وزارت یې په اړه اعلامیه خپره کړې ده.

د امریکا د عدلیې وزارت په اعلامیه کې د ملي امنیت په چارو کې د لوی څارنوال مرستیال جان اې. ایزنبرګ په حواله راغلي چې: «شریف الله نږدې یوه لسیزه د ترهګرۍ د یوې وحشتناکې لړۍ په مرکز کې تېره کړه؛ هغه په ټوله نړۍ کې پر ملکي وګړو د بریدونو لپاره مهم ملاتړ چمتو کاوه او په پای کې یې د 'ابي ګېټ' (Abbey Gate) په پېښه کې د امریکا د پوځ د ۱۳ سرتېرو او لسګونو نورو کسانو په وژنه کې همکاري وکړه.»
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ کله چې کانګرس ته د داعش خراسان ډلې د دغه غړي د نیولو اعلان کاوه هغه یې د ابې ګېټ د بمي برید یو طراح یاد کړ.

د امریکا د استازو جرګې پرون پر روسیې د بندیزونو د زیاتېدو او د ایران د بندیزونو د تمدید طرحه تصویب کړه.

دا طرحه د لاسلیک لپاره ولسمشر ډونالډ ټرمپ ته استول شوې ده.

په دغو بندیزونو کې یو شمېر روسي چارواکي، بانکونه او بنسټونه، او همدارنګه هغه بهرني اشخاص او شرکتونه شامل دي چې د دغه هېواد د دفاعي سکتور ملاتړ کوي.

د استازو جرګې همدارنګه پر ایران لګول شوي بندیزونه تر ۲۰۳۱ کال پورې وغځول.

پر ایران بندیزونه د "ایران د بندیزونو د قانون" له مخې وغځول شول؛ دغه بندیزونه د ایران د انرژۍ سکتور په نښه کوي او پر هغو بهرنیو شرکتونو او اشخاصو د بندیزونو د لګولو اجازه ورکوي چې د ایران د تېلو او ګازو له صنعت سره په پانګونو او راکړو ورکړو کې ښکېل وي.

ټاکل شوې ده چې د افغانستان اوهند د کرکټ ملي لوبډلې نن (پنجشنبه) په وروستۍ شل اوره سیالۍ کې مخامخ شي.

د دې لوبلړۍ لومړۍ دوې د هند لوبډلې ګټلي او لوبلړۍ یې هم ګټلې ده او هڅه کوي چې افغانستان ته په صفر کې ماتې ورکړي.

تراوسه څرګنده نه ده چې دواړه خواوې به د نننۍ مسابقې لپاره په خپلو لوبډلو کې څه بدلون راولي خو ګومان کېږي چې دواړه به د خپلو لوبډلو په ترکیب کې څه نا څه بدلون راوړي.

دا سیالي د افغانستان په کوربه توب د نوي ډیلي په لوبغالي کې د افغانستان په وخت د ماښام په شپږ نیمې بجې پیلېږي.

د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د غونډې په څنډه کې ۴۳ هېوادونو د طالبانو له حکومت غوښتي چې سمدستي د افغان ښځو او نجونو په حقونو باندې ټول بندیزونه لرې کړي.

د دغو هېوادونو په ګډه اعلامیه کې تېر ماښام راغلي چې: « موږ د طالبانو لخوا د جنسیت پر بنسټ دوامداره او سیستماتیک تبعیض او ځپنه په کلکو ټکو غندو»

په ملګرو ملتونو کې د فرانسې استازي ژروم بونافون د اعلامیې د لوستلو پر مهال وویل چې طالبانو د ۲۰۲۱ کال په اګست کې له بیا واکمنېدو راهیسې د جنسیت په اساس تبعیض ته مخه کړې او عملاً یې زده کړو، صحي خدماتو او کار ته د ښځو او نجونو لاسرسی تر ډېره محدود کړی.

دا ګډه اعلامیه په ملګرو ملتونو کې د فرانسې د استازولۍ له خوا ترتیب او د اکثرو اروپايي هېوادونو، اسټرالیا، بریټانیا، کاناډا،جاپان، متحده عرب اماراتو او ځینو نورو له خوا خوا لاسلیک شوې ده.

تېر ماښام د ملګرو ملتونو امنیت شورا کې د افغانستان د وضعیت په اړه بحث وشو او پکې د یوناما مرستیالې جورجیت ګانیون هم وویل چې د طالبانو حکومت د ښځو او نجونو د کار او زده کړو په تړاو د افغانانو او نړیوالې ټولنې اندېښنې نه دي ځواب کړي.

د پاکستان د اسلام‌اباد لوړې محکمې د افغان طبي محصلانو او روزنیزو ډاکټرانو د ایستلو د مخنیوي موقت حکم صادر کړ.

پاکستاني رسنیو پرون (چهارشنبې) راپور ورکړ چې دا حکم د پاکستان د طبي او غاښونو شورا (PMDC) د هغې پرېکړې په وړاندې د ثبت شوې عریضې په تړاو صادر شوی دی.

د اسلام‌اباد لوړې محکمې یو کسیزه قضايي پلاوي، چې قاضي خادم حسین سومرو یې مشري کوله، د یوه افغان ډاکټر د پاکستانۍ مېرمنې له لوري د ثبت شوې عریضې پر بنسټ له پاکستان څخه د طب په پوهنځیو کې د شاملو افغان محصلانو د ایستلو د مخنیوي حکم صادر کړ. عریضه له پاکستان څخه د افغان ډاکتر عمادالدین د ایستلو په اړه شوې وه.

د عریضه کوونکې مدافع وکیل، قاسم نواز عباسي، محکمې ته وویل چې د پاکستان د طبي شورا PMDC د ۲۰۲۶ کال د جولای د ۳۱مې نېټې مکتوب باید پر هغو ډاکترانو تطبیق نه شي چې لا له وړاندې یې تخصصي روزنه پیل کړې او روانه ده.

تر دې مخکې د لاهور او کراچۍ محکمو هم ورته پرېکړه کړې وه. خو د بلوچستان لوړې محکمې د طب په څانګه کې د افغان محصلانو د زده کړو د دوام غوښتنه رد کړې ده.