د قطر امیر، د افغانستان لپاره د خپل هېواد نوی فوق‌العاده او باصلاحیته سفير ټاکلی دی.

د قطر د امير، شيخ تميم بن حمد الثاني، د رسمي اعلاميې له مخې، چې د سې‌شنبې په ورځ خپره شوه، ميردف القاشوطي، چې دا مهال په کابل کې د قطر د سفارت يو لوړپوړی ديپلومات دی، له ۱۷ کلونو څخه زياته ديپلوماتيکه تجربه لري.

نوموړي په ۲۰۰۸ کال کې د قطر له بهرنيو چارو وزارت سره خپله دنده پيل کړه او له هغه وروسته يې په باکو، اوټاوا، بروکسل، او دوحه کې مهمې دندې ترسره کړې دي، چې د دوه اړخيزو او څو اړخيزو ډيپلوماتيکو چارو په برخه کې پراخه تجربه لري.

القاشوطي د متحدو ايالتونو او طالبانو ترمنځ په هغو خبرو اترو کحې هم ښکېل و چې په پایله کې یې د دوحې تړون لاسلیک شو.

هغه د سيمه‌ييزو منځګړيتوبونو او شخړو د حل په هڅو کې هم فعاله برخه لرلې ده.

تر دې وړاندې قطر په افغانستان کې سفر نه درلود.

القاشوطي په داسې وخت کې ټاکل شوی چې قطر لا هم د افغانستان د طالبانو له حکومت سره د ديپلوماتيکو اړيکو، بشري مرستو، سياسي خبرو اترو، او سيمه‌ييز ثبات په برخه کې محوري رول لوبوي.

د طالبانو د حکومت یوې باوري سرچینې په کونړکې په یوه کورکې د چاودنې پخلۍ وکړ خو وایي چاودنه د پخوانیو چاودیدونکو موادو د چاودلو له امله رامنځ ته شوې ده. دې سرچینې چې نه یې غوښتل هویت یې په ډاګه شي ازادي راډیو ته یوازې دومره وویل چې چاودنې مرګ ژوبله اړولې خو په دې اړه یې نورجزییات ورنکړل. د کونړد عامې روغتیا ریاست یوې سرچینې هم ازادي راډیوته تایید کړه چې چاودنه د پیچ درې په کنډه ګل کلي کې رامینځته شوې او د پیښې له ځایه مړي ټپیان د کونړروغتون ته لیږدول شوي. دې سرچینې د مړو او ټپیانو دقیق شمیرونه ښود خو ویې ویل چې وروسته به په دې اړه نور جزییات له ازادي راډیو سره شریک کړي. په کونړکې د چادونې خبره داسې مهال کیږي چې د یوشمیررسنیو د راپورونو له مخې پاکستان په کونړاو غزني ولایتونو کې تازه بریدونه کړي خو د طالبانو سرچینې هغه رد کړل.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو وايي، د چین په ګټه ده چې د ایران پر حکومت فشار راوړي څو د هرمز تنګي بیرته پرانیستل یقیني کړي.

د فاکس نیوزد راپورله مخې روبیو چین ته د سفر پر مهال په څرګندونو کې وویل: "موږ دا استدلال له چینایانو سره شریک کړی او هیله لرم چې قانع کوونکی به وي. هغوی به د همدې اوونۍ په پای کې په ملګرو ملتونو کې فرصت ولري چې د دې موضوع په اړه اقدام وکړي؛ هغه مهال چې د ایران د کړنو د غندلو لپاره، د تنګیو له موضوع سره تړلی یو پرېکړه ‌لیک وړاندې کېږي."

مارکو روبیو د هرمز تنګي بحران ته په اشارې سره هم وویل چې دا وضعیت تر بل هر هېواد زیات د چین په زیان دی او پیکنګ باید پر ایران فشار راوړي څو له خپلو اقداماتو په شا نشي.

مارکو روبیو چین ته په سفرکې د امریکا د ولسمشرډونالډ ټرمپ په پلاوي کې شامل دی. ټرمپ په دغه دوه ورځني سفرکې چې ترجمعې پورې دوام کوي، د ایران په ګډون پرمختلفو مسایلو د چین له ولسمشرشي جین پینګ سره خبرې کوي.

په افغانستان کې د پولیو د واکسین نوی کمپاین پیلیږي.

له "پولیو پاک افغانستان بنسټ" نن پنجشنبې پرخپله ایکسپاڼه لیکلي چې د پولیود واکسین دغه نوی کمپاین به د راتلونکې دوشنبې په ورځ د می په اتلسمه د افغانستان په یوشمیر سیمو کې پیل شي. په دې اړه چې له پنځو کلونو کم عمره ماشومانو ته د ګوزڼ یا پولیوناروغۍ په وړاندې دغه کمپاین په څو ولایتونو کې پیلیږي څه ندي ویل شوي خو هغه داسې مهال پیلږي چې افغانستان تراوسه د پولیو د مثبتو پیښو د زیاتیدو له خطره ندی بج شوی. تردې مخکې د روان میلادي کال د اپریل په دیارلسمه د پولیو د واکسین کمپاین د افغانستان په اتلسو ولایتونو کې ترسره شو. د دغه کمپاین په ترڅ کې په ملیونونو ماشومانو ته د پولیو د واکسین څاڅکې ورکړل شول.

پولیو یوه ساري ناروغي ده چې یوازې واکسین یې مخه نیولی شي.

یوه هندۍ کمپنۍ په کابل او د افغانستان په څو مهمو سرحدي بندرونو کې د څه باندې ۴۶ میلیون ډالرو په لګښت د پرمختلليو لابراتواري کمپلیکسونو د جوړولو موافقه لاسلیک کړه.

د دې موافقې پر اساس، چې د طالبانو تر کنټرول لاندې د افغانستان د سټنډرد او کیفیت ادارې د هند له «TCRC» شرکت سره لاسلیک کړ، په کابل او د هېواد په نهو سرحدي بندرونو کې به لابراتوارونه جوړ او تجهیز شي.

د سټنډرډ ادارې مشر فیض‌الله تمیم ویلي چې په دې پروژه کې به د ساختماني موادو، برېښنايي وسایلو، ټوکر، څرمن او کاغذي محصولاتو د ازموینې لپاره ځانګړي لابراتوارونه شامل وي.

د پاکستان د صدراعظم سیاسي سلاکار رانا ثناالله د چهارشنبې په ورځ ادعا وکړه چې په پاکستان کې د بریدونو لپاره په افغانستان کې تر اووه زره ډېر وسله‌وال روزل کېږي.

رانا ثناالله د پاکستان په سنا جرګه کې وویل چې دا وسله‌وال د هند او اسرائیل له خوا مالي ملاتړ ترلاسه کوي.

د پاکستاني رسنیو د راپورونو له مخې، هغه وویل چې پاکستان به په افغانستان کې د وسله‌والو د روزنیزو مرکزونو او پټنځایونو پر ضد خپلو عملیاتو ته دوام ورکړي.

ده زیاته کړه: «پاکستان به د ترهګرۍ د له منځه وړلو په برخه کې هېڅ ډول جوړجاړی ونه کړي.»

نوموړي وویل چې صدراعظم شهباز شریف طالبانو ته څرګنده کړې چې له پاکستان سره د اړیکو او د وسله والو ډلو د ملاتړ ترمنځ یو انتخاب کړي.

د کابل چارواکو تر اوسه د رانا ثناالله د دغو تازه تورونو په اړه څه نه دي ویلي.

د افغانستان لپاره د چین ځانګړي استازي یو شیاؤ یونګ د چهارشنبې په ورځ، د مې په ۱۳مه، ویلي چې د طالبانو حکومت او پاکستان د سیمه‌ییزې سولې او ثبات لپاره ګډ کار ته چمتو دي.

هغه دا څرګندونې په ایکسپاڼه کې د چین په ملاتړ د ارومچي خبرو له بهیر وروسته کړې دي.

یونګ ویلي چې دواړو خواوو د ارومچي د خبرو بهیر مثبت ارزولی او د امنیتي او اقتصادي همکاریو د پراخولو لپاره یې چمتووالی ښودلی دی. چین د کابل او اسلام‌اباد ترمنځ د منځګړي رول لوبوي او هڅه کوي د دواړو هېوادونو ترمنځ تاوتریخوالی کم کړي.

دا څرګندونې څو اوونۍ وروسته له هغې کېږي چې د پاکستان او طالبانو استازو د چین په ارومچي ښار کې د دوو هیوادونو ترمنځ د نښتو د مخنیوي لپاره خبرې کړې وې.

پاکستان بیا هم ادعا کوي چې په افغانستان کې مېشت وسله‌وال په خېبر پښتونخوا او بلوچستان کې بریدونه کوي، خو کابل دا تورونه ردوي.

د طالبانو تر کنټرول لاندې د ترانسپورت او هوایي چلند وزارت د هواپېژندنې ریاست نن د افغانستان په ۱۶ ولایتونو کې د شدید ورښت او سېلونو اټکل کړی دی.

بامیان، میدان‌وردګ، هرات، فراه، بادغیس، غور، روزګان، دایکنډي، غزني، پروان، بغلان، ننګرهار، لوګر، پکتیا، خوست او پکتیکا هغه ولایتونه دي چې د ورښت او ورسره سېلونو وړاندوینه شوې ده.

د هواپېژندنې ریاست پرون په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې د یادو ولایتونو په بېلابېلو سیمو کې د ورښت اندازه له ۱۰ څخه تر ۲۵ ملي‌مترو پورې اټکل کړې ده.

دا خبرداری داسې مهال ورکول کېږي چې له تېرو شاوخوا دوو میاشتو راهیسې د هېواد په ډېرو سیمو کې د ورښتونو او سېلونو له امله سلګونو کسانو ته د سرومال تاوانونه اوښتي دي.

بلومبرګ خبري اژانس د چهارشنبې په ورځ راپور ورکړی چې ناټو پلان لري د فارس خلیج د څلورو هېوادونو استازي د انقرې غونډې وروبولي.

د سرچینو په وینا، تمه ده چې د ایران جګړه او د اروپا او امریکا ترمنځ زیاتېدونکی اختلاف به د دې غونډې پر خبرو اترو سیوری وغوړوي.

په دغو څلورو هېوادونو کې بحرین، کویټ، قطر او متحده عربي امارات شامل دي، چې ټول د «استانبول د همکارۍ نوښت» غړي دي. دا یو داسې چوکاټ دی چې د ناټو او له ناټو دباندې د منځني ختیځ د هېوادونو ترمنځ د همکاریو لپاره جوړ شوی دی.

بلومبرګ د خبرو سرچینو له قوله ویلي چې د دغو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیران به د جولای میاشتې د اوومې او اتمې نېټې د غونډې لپاره، چې د ترکیې په پلازمېنه انقره کې ترسره کېږي، دعوت شي.

د ناټو مطبوعاتي دفتر په دې اړه له تبصرې کولو ډډه کړې ده.

د افغانستان کرکټ بورډ وايي کابل کې یې دنړیوال کرکټ کمپلکس د جوړولو کار پیل کړی دی.

دغه مجمع چې د ۴۰ زرو نندارچیانو ظرفیت به ولري د ۴۵ ملیونو ډالرو په لګښت په ۸۶ جریبه ځمکه دکابل په ۱۶مه ناحیه کې جوړیږي.

خبر زیاتوي چې دغه ستر کمپلکس یا مجمع به یو عمومي او دوه فرعی لوبغالي ، ستر میلمستون، لوی جومات او نورې د اړتیا وړ اسانتیاوې ولري.

د چارواکو په وینا ټاکل شوې چې ددغې مجمع د جوړیدو کار په ۶ کلونو کې تکمیل شي.

دایران حکومت د احسان افرشته په نامه یو بل زنداني اسراییلو ته د «جاسوسي» په تور اعدام کړ.

دازادې اروپا راډیو ایراني څانګه، راډیو فردا رپوټ ورکوي چې میزان نیوز چې دایران قضايي قوې ته نږدې رسنۍ ده ویلي دي چې افرشته «په نیپال کې د موساد لخوا روزل شوی و او د ایران حساس معلومات ی اسراییلو ته پلورل»، او نن چهارشنبې د غویي په ۲۳ مه اعدام شو.

په راپور کې پرته له جزییاتو ویل شوي چې افرشته «د یوه نظامي بنسټ اړوند شرکت کې د سایبري کارپوه په توګه کار کاوه».

«میزان‌نیوز» د دغه زنداني په اړه خپل رپوټ کې دا نه دي ویلي چې هغه څه وخت نیول شوی او محاکمه شوی و، او نه هم د هغه د محاکمې د جزیاتو په اړه معلومات ورکړل شوي دي.

دایران حکومت دوه اونۍ مخکې هم د مهدي فرید په نوم یو بل زنداني اسراییلو ته د جاسوسي په تور اعدام کړی و.

ملګرو ملتونو په دې وروستیو کې ویلي چې د جګړې له پیل راهیسې، د ایران حکومت لږ تر لږه ۲۱ کسان اعدام کړي او تر ۴۰۰۰ زیات نور یې نیولي دي.

د بښنې نړیوال سازمان او د بشري حقوقو د نورو بنسټونو د معلوماتو له مخې، ایران له چین وروسته په نړۍ کې د اعدامونو تر ټولو لوړه کچه لري.