په افغانستان کې د طالبانو حکومت د بهرنيوو چارو وزير، امير خان متقي د ترکمنستان له بهرنيوو چارو وزير رشيد مرادووف سره کتلي دي.

د طالبانو د بهرنيوو چارو وزارت په يوه خبرپاڼه کې نن وويل چې دواړو چارواکو د افغانستان په خاوره کې د تاپي ګاز پروژې د نلليکې کارونه وکتل.

په خبرپاڼه کې زیاته شوې چې دواړو غاړو د وېزو او ټرانسپورټ په برخه کې هم د اسانتیاوو برابرولو ته ژمنې تکرار کړې.

دا پروژه په ۲۰۱۵ کال کې د افغانستان کې د تېر جمهوري حکومت پر وخت پيل شوې وه چې هدف یې له ترکمنستان څخه، افغانستان، پاکستان او هندوستان ته د ګاز رسول دي.

خو تر ۲۰۲۱ کال مخکې د طالبانو او نورو وسله والو ډلو د بریدونو او ځينو نورو لاملونو يې کارونه د ځنډ سره مخامخ کړل.

خو د ۲۰۲۱ کال د اګست پر ۱۵مه په افغانستان کې تر حکومت نيولو وروسته، طالبانو ويلي چې د یادې پروژې تر څنګ به نورې سیمه ييزې پروژې هم سر ته رسوي.
افغانستان هیله من دی چې د دغې پروژې په بشپړیدو سره به په کال کې څه باندې ۴ سوه ملیون ډالره عواید ترلاسه او په زرګونو کسانو ته به د کارزمینې برابرې کړي.

د امریکا ولسمشرډونالډ ټرمپ وایي، دی چمتو دی چې د جګړې د پای ته رسولو لپاره د واشنګټن وروستي وړاندیز ته د ایران د ځواب لپاره “څو ورځې” انتظار وباسي، خو خبرداری یې ورکړ چې که تهران “سم ځوابونه” ور نه کړي، وضعیت ښايي ډېر ژر خراب شي.

نوموړي دغه څرګندونې د چهارشنبې په ورځ د امریکا د ساحلي ګارډ اکاډمۍ د محصلینوفراغت غونډې ته له وینا وروسته خبریالانوته وکړې او ویې ویل، که د ایران ځواب سم نه وي، نو شخړې به ډیرژر زیاتې شي او زیاته یې کړه: "موږ د مخکې تګ لپاره چمتو یو. موږ باید سل په سلو کې سم او ښه ځوابونه ترلاسه کړو."

په عین حال کې د ایران د بهرنیو چارو وزارت د مې په ۲۰مه وویل چې د پاکستان د کورنیو چارو وزیرمحسن نقوي بېرته تهران ته ستون شوی ترڅو د ایران او متحده ایالاتو ترمنځ د پیغامونو د تبادلې لپاره اسانتیا رامنځه کړي.

دا په داسې حال کې ده چې د ایران د سپاه پاسداران انقلاب ځواک ګواښ کړی چې که امریکا پر ایران بریدونه بیا پیل کړي، نو "سیمه ‌ییزه جګړه" به "له سیمې هاخوا" وغځوي.

طالبانو له پاکستانه د افغان بندیانو او نادرکه کسانو د وضعیت د روښانتیا غوښتنه کړې

د بلوچستان په مرکز کوټه ښار کې د د طالبانو تر کنترول لاندې د افغانستان کونسلګرۍ ویلي چې د پاکستان له چارواکو سره یې په دغه هېواد کې د افغان بندیانو او نادرکه کسانو د برخلیک په اړه خبرې کړې دي.

د کونسلګرۍ مرستیال انورشاه ملنګیار له پاکستانه غوښتي چې د دغو افغانانو د تعقیب لپاره یو منظم میکانیزم جوړ کړي او د نیول شویو کسانو معلومات له افغان کونسلګرۍ سره شریک کړي.

هغه همداراز د بلوچستان زندانونو ته د لاسرسي غوښتنه کړې، څو د افغان بندیانو وضعیت وڅېړي او ورته قونسلي خدمات وړاندې کړي.

پاکستان د ۲۰۲۳ کال له وروستیو راهیسې د بې‌اسناده افغان کډوالو د ایستلو پراخ بهیر پیل کړی، چې په ترڅ کې یې زرګونه افغانان نیول شوي او بېرته افغانستان ته ستانه کړل شوي دي.

د هلمند ولایت په خانشین ولسوالي کې د ناچاودېدلې مرمۍ د چاودنې له امله دوه ماشومان وژل شوي او مور یې ټپي شوې ده.

د طالبانو امنیه قوماندانۍ پرون (چهارشنبې) په یوه خبرپاڼه کې وویل، ماشومانو له پخوانیو جګړو پاتې د توپ مرمۍ موندلې او کور ته یې وړې وه، چې وروسته په اور کې وچاودېده.

د معلوماتو له مخې، وژل شوي ماشومان ۳ او ۱۰ کلن وو، او مور یې د درملنې لپاره روغتون ته لېږدول شوې ده.

افغانستان لا هم د ماینونو او ناچاودېدلو مهماتو له جدي ګواښ سره مخامخ دی، چې ماشومان یې تر ټولو ډېر قربانیان بلل کېږي.

د خوړو او کرنې نړیوال سازمان او نړیوال بانک ویلي چې پنځو افغان کرنیزو شرکتونو ته مالي مرستې ورکوي.

دغه مرستې، چې پرون (چهارشنبې) اعلان شوې، د هرات، کاپیسا، کندوز، لوګر او تخار ولایتونو هغو شرکتونو ته ورکول کېږي چې د تخمونو د تولید، زعفرانو، لبنیاتو، سویابینو، پروسس او خوراکي توکو په برخو کې فعالیت کوي.

د راپور له مخې، له دغو پنځو شرکتونو څخه درې د ښځو له‌خوا اداره کېږي، او تمه ده چې دا پروژې په کلیوالو سیمو کې د کارموندنې، کرنیزو بازارونو او اقتصادي ودې سبب شي.

روسیې او چین په یوه ګډه اعلامیه کې ترهګري د افغانستان، سیمې او نړۍ د امنیت لپاره جدي ګواښ بللی او له هېوادونو یې غوښتي چې له افغانستان سره د ترهګرۍ ضد همکارۍ پیاوړې کړي.

دا اعلامیه په بیجینګ کې د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین او د چین ولسمشر شي جین‌پینګ تر لیدنې وروسته خپره شوې ده.

په اعلامیه کې راغلي چې دواړه هېوادونه د افغانستان د هغو هڅو ملاتړ کوي چې غواړي ترهګري له منځه یوسي او د افغانستان خاوره د ګاونډیو او سیمې د امنیت پر ضد ونه کارول شي.

روسیې او چین همداراز ویلي چې د افغانستان په اړه به خپلې دوه‌اړخیزې او څو اړخیزې همکارۍ پراخې کړي او په دغه هېواد کې د دوامدار امنیت او ثبات ملاتړ کوي.

قرغیزستان د هغو شرکتونو پر ضد پراخ اقدامات پیل کړي چې ګومان کېږي د روسیې پر ضد د لوېدیځ له بندیزونو څخه د خلاصون په هلوځلو کې ښکېل دي.

د راپورونو له مخې، د قرغیزستان د عدلیې وزارت ویلي چې د ۵۰ شرکتونو فعالیتونه به وځنډول شي. د قرغیزستان د عدلیې وزارت دا اعلان وروسته له هغه وکړ چې د لوېدیځو شریکانو له خوا پر دغو شرکتونو شک څرګند شو.

د قرغیزستان د صدراعظم مرستیال دانیار امانګلدییف ویلي، متحده ایالات او بریتانیا د ۵۱ شرکتونو په اړه اندېښنې شریکې کړې وې، او حکومت تر پلټنو وروسته د ۵۰ شرکتونو جوازونه ځنډولي دي.

هغه زیاته کړې چې ښايي د دغو شرکتونو په فعالیتونو کې مشکوکې چارې موجودې وي، او حکومت به یې په محکمه کې د ثابتولو هڅه وکړي.

قرغیزستان له اوږدې مودې راهیسې د روسیې پر ضد د لوېدیځو بندیزونو د مخنیوي له مهمو لارو ګڼل کېږي. له ۲۰۲۲ کال راهیسې، چې پر روسیې بندیزونه ولګېدل، قرغیزستان ته د ځینو توکو صادرات په بې‌ساري ډول زیات شوي او وروسته بېرته روسیې ته لېږدول شوي دي.

ټاکل شوې چې پنځه افغان کرنیز تجارتي شرکتونه د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې سازمان (FAO) له خوا د نړیوال بانک په تمویل د یوې نوښتګرې پروژې لومړنۍ ګډې مالي مرستې ترلاسه کړي.

دغه پروژه د افغانستان د کرنې اقتصاد د بیا راژوندي کولو، د خصوصي سکتور په مشرۍ ودې، د کارموندنې دزیاتوالي او د کرنیزو تولیداتو د پیاوړتیا په هدف ترسره کیږي.

دغه شرکتونه چې درې یې د ښځو په مشري دی ، هرات، کاپیسا، کندوز، لوګر او تخار ولایتونو کې د تخمونو تولید، زعفرانو، لبنیاتو، د سویابین پروسس او دخوراکي توکو په تولید کې فعالیت کوي.

د فاو خبرپاڼه زیاتوي چې په دغو پانګونو کې په کاپیسا کې د سویابینو د تېلو د تصفیې کرښه، په تخار کې د لمریزې برېښنا پر بنسټ د لبنیاتو چارې، او په کندوز کې د زعفرانو د پروسس وسایل شامل دي.

تمه کېږي چې دا پانګونې به د تولید، پروسس، انتقال او بازارموندنې په برخو کې مستقیم او غیرمستقیم کاري فرصتونه رامنځته کړي.

د همراز ورشید شیخ په نامه د هند د مهاراشترا ایالت یو اوسیدونکی دهند د تحقیقاتو دملي ادارې (NIA) دځانګړې محکمې لخوا د تحریک طالبان پاکستان او طالبانو له تندلارو ډلو سره د ارتباط په تور په ۷ کال حبس ، بیګار او نقدي جریمه محکوم شو.

دهند دملي تحقیقاتو ادارې د چارشنبې په ورځ وویل چې همراز شیخ د زیانګالو ځوانانو د جلب او جذب چې ۲۰۲۳ کال کې یې پیل کړی وو په تور کې مجرم وپیژندل شو.

دغې دوسیې کې د محمد عارف په نوم یو بل کس هم شامل دی چې د محاکمې بهیر یې روان دی.

ویل کیږي چې همراز شیخ له ۲۰۱۹ کال تر ۲۰۲۲ کال پورې سعودي عربستان کې وو او هلته د تندلارو ډلو ترتاثیر لاندې راغلی دی او هند ته په ستنیدو سره یې محمد عارف سره په ګډه د ټولنیزو شبکو له لارې د ځوانانو د جذبولو فعالیت کاوه .

اعلامیه زیاتوي چې دغو دوکسانو افغانستان کې تحریک طالبان پاکستان سره دیوځای کیدو او دهند په وړاندې جګړې لپاره یوه تروریستي ډله تاسیس کړې وه.

دهند دتحقیقاتو ملي ادارې څو اونۍ مخکې هم د لشکر طیبه ، داعش او انصارغزوت الهند تندلارو ډلو سره د ارتباط په تور د څوکسانو دنیولو خبر ورکړی وو.

افغانستان کې چارواکي د شاتو د مچیو دنړیوالې ورځې په مناسبت وايي په دغه هیواد کې د شاتو دمچیو د ساتنې زرګونه فارمونه فعال دي او هرکال زرګونه ټنه عسل تولیدوي.

افغانستان کې د طالبانو د حکومت د کرنې،اوبو لګولو او مالدارۍ وزارت ویاند مولوي شیرمحمد حاتمي وايي په افغانستان کې د شاتو د مچیو څه د پاسه ۳ زره فارمونه شته چې هرکال ۲ زره او ۲ سوه مټریک ټنه شات تولیدوي.

د مې شلمه په ۲۰۱۷ کال کې د شاتو مچیو د ساتنې او تکاثر په برخه کې د عامه پوهاوي لپاره نړیواله ورځ ونومول شوه او هرکال لمانځل کیږي.

د شاتو مچۍ د چاپیریال په ساتنه او د انسانانو په اقتصاد کې مهم رول لوبوي.

د افغان پناه غوښتونکو د ملاتړ بنسټ ، افغان ایواک د امریکا له حکومته غوښتي چې افغان متحدینو سره په خپلو ژمنو عمل وکړي او له پامه یې ونه غورځوي.

یاد بنسټ د سه شنبې په ورځ خپله ایکسپاڼه کې هغو رپوټونو ته په غبرګون چې وايي امریکا به د جنوبي افریقا د کډ‌والو منل پراخ کړي وویل چې "افغان متحدین یوځل بیا له پامه غورځول کیږي. "

افغان ایواک لیکي چې دغه افغانان هغه کسان دي چې دامریکايي ځواکونو ترڅنګ جنګیدلي اوددوی زیات شمیر قطر،پاکستان او د نړۍ په نورو ځایونو کې امریکا ته د لیږد په انتظار شپې ورځې سبا کوي.

یاد بنسټ له کانګرس غوښتي چې ۵ زره افغان پناه غوښتونکي د کډوالو د منلو پروګرام کې شامل کړي.

تردې مخکې هم د سنا مجلس ۲۲ غړو هغو رپوټونو ته په غبرګون کې چې وویل امکان لري څه د پاسه زرکسه افغان پناه غوښتکي له قطرڅخه د کانګو دموکراتیک جمهوریت ته انتقال شي له حکومت غوښتي وو چې دغه پلان ودروي.

دغو سناتورانو د غويي په اتمه بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو ته لیکلي وو چې دغه ډول اقدام کولای شي د افغان متحدینو ژوند له خطر سره مخ کړي.