د لاسرسۍ وړ لېنکونه

تازه خبر
سه شنبه ۳۱ وری ۱۴۰۰ کابل ۰۶:۳۹

سیګار افغانستان کې ۸ برخې یادې کړي چې له لوړ ګواښ سره مخ دي


د افغانستان نقشه

د ناامنۍ زیاتېدل، د سولې وروسته د جوړ جاړي لپاره نامعلومه ملاتړ، د وسله‌والو ادغام، پراخ اداري فساد، د اقتصادي او ټولنیزې ودې کموالی، د نشه‌يي توکو قاچاق، د ښځو حقونو ته ور پېښ ګواښ او نا سمه څارنه، هغه اته برخې دي چې سیګار په خپل تازه راپور کې له خطر سره مخ بللي.

د افغانستان د بیارغونې لپاره د امریکا څارونکې ادارې دې راپور کې چې نن د مارچ په لسمه خپور شو، نا امني د افغانستان لپاره تر ټولو لوی ګواښ یاد کړی او زیاتوي، طالبانو د جګړې تکتیک بدل کړی، تاوتریخوالی زیات شوی او ترڅنګ یې د داعش او القاعده اندېښنه هم پر خپل ځای پاتې ده.

د سیګار په راپور کې، د نشه‌يي توکو قاچاق د وسله‌والو د تمویل او د هغوی له‌خوا د تاوتریخوالي د زیاتېدو یو لوی دلیل بلل شوی شوی چې ان په ۲۰۲۰ میلادي کال کې د کرونا وبا پرمهال هم روان و.

دې راپور کې د افغانستان د سولې بهیر ته هم اشاره شوې او لیکي:

له یوې تل‌پاتې هوکړې او ټولیز اوربند پرته به تاوتریخوالی دغه شان روان وي او د دې امکان هم شته چې یو شمېر وسله‌وال د یوې بلې ډلې په نوم سر راپورته کړي.

اته برخې دي چې سیګار خپل تازه راپور کې له خطر سره مخ بللي
اته برخې دي چې سیګار خپل تازه راپور کې له خطر سره مخ بللي

راپور کې دا هم راغلي چې د ملګرو ملتونو د شمېرو له مخې، طالبان له ۵۵ تر ۸۵ زره وسله‌وال لري چې باید د سولې وروسته یې لویه برخه کې د امنیتي او دفاعي ځواکونو په لیکو کې دننه شي او نور باید عادي ژوند ته دوام ورکړي، خو راپور کې اندېښنه ښودل شوې چې د کمزوري اقتصادي او ټولنیزې ودې او سیاسي حالت بې‌باورۍ له کبله شاید دا کار له خطر سره مخ شي.

خو د سولې خبرو او یا هم هوکړې ماتېدل بیا د افغان ښځو لپاره تر ټولو لوی ګواښ بلل شوی چې دوی به له سخت ناورین او تاوتریخوالي سره مخ کړي.

د سیګار راپور کې افغانستان بهرنیو مرستو پورې تړلی هېواد بلل شوی چې په کلني ډول په ملکي او نظامي برخه کې ۸۰ سلنه یا ۱۱ میلیارډ مرسته اخلي، خو د بهرنیو عسکرو د نشتون پر مهال شاید دا مرستې په دې شکل پاتې نه‌شي.

په دې راپور کې د افغانستان راتلونکې بودجه هم له دوه ډوله خطر سره مخ بلل شوې چې ایا د سولې هوکړې د ساتنې لپاره به شرایط برابر شي او ترڅنګ به یې دا مرستې د حکومت د ړنګېدو مخه ونیسي او که نه.

سیګار په خپل راپور کې د افغان حکومت له‌خوا اداري فساد سره مبارزه د کاغذ تر مخه محدوده بللې او زیاتوي، سیسټماټیک فساد د دې لامل شوی چې متحده ایالات د بیارغونې لپاره پروګرامونه په ښه ډول پیل، ولې په بد ډول پای ته ورسوي.

سیګار زیاتوي، دا ګواښونه به د افغانستان د بیارغونې په برخه کې د امریکا ۱۴۳ میلیارډ ډالر چې له ۲۰۰۱ تر ۲۰۲۱ کال پورې یې دې هېواد کې لګولي، له خطر سره مخ کړي.

د جمهور رئیس د ویاند مرستیال دواخان مینه‌پال
د جمهور رئیس د ویاند مرستیال دواخان مینه‌پال

خو د افغانستان حکومت بیا د دې راپور په غبرګون کې وايي، دوی توانېدلي خپل بنسټونه پیاوړي او د هر ډول ګواښ څخه لېرې وساتي.

د جمهور رئیس د ویاند مرستیال دواخان مینه‌پال وايي: "د افغانستان حکومت په هره برخه کې اوږد‌مهاله پلانونه لري، څو هغه څه چې زیانمن دي، لا قوي شي. موږ د نړیوالو مرستې او د دې مرستو د اغېزمنتوب لپاره جامع پلان لرو. د دې پلان له مخې، هره مرسته به په اغېزمنه توګه مصرف شي."

یو شمېر شنونکي بیا وايي، د سولې بهیر په بریا سره به، دا ګواښونه ټېټې کچې ته راښکته شي.

افغان شنونکی عبدالباري عارض
افغان شنونکی عبدالباري عارض

عبدالباري عارض په همدې اند دی. ده ازادي راډیو ته وویل: "که د نړیوالو اجماع واقعاً جوړه شوې وي، امکان د دې شته چې افغانستان وروسته له ډېر وخته له یوې تل‌پاتې سولې برخمن شي."

له دې وړاندې د امریکا حکومت او تر خوا یې د افغانستان نړیوالو متحدانو پر همدې ټینګار کړی چې په افغانستان کې باید ټولې هغې لاس‌ته راوړنې وساتل شي چې په تېرو شل کلونو کې تر لاسه شوي دي.

XS
SM
MD
LG