د قرغزستان يوې محکمې پخوانى صدراعظم سفر اسحاقوف د اداري فساد د تورونو له کبله په ١٥ کلونو بند محکوم کړ.

ويل شوي ده په ٢٠١٣ میلادي کال کې د بشکيک د حرارتي برېښناکوټ د عصري کولو په پروژه کې د خپل دخالت پر مهال اداري فساد کړى دى.

د محکمې قاضۍ اناره ګليازيت-دينووا پرون د حکم د تشريح پر مهال وويل، اسحاقوف ته د جايدادونو د قبضه کولو له کبله هم دا جزا ورکول کېږي نور له خپل ډيپلوماتيک حيثيت محرومه کېږي.

د اداري فساد په تړاو د قرغزستان ګڼ پخواني چارواکي محاکمه شوي، چې ادعا کېږي د پخواني ولسمشر الماس بېګ اتمبايف نږدې همکاران دي.

قاضي د بل پخواني صدراعظم جان تورو ساتې بالديف ته هم د اووه نيم کلن بند سزا واورله.

خو د انرژۍ ادارې پخواني مشر ايب کاليف ته د ١٥ کلونو بند سزا واورل شوه.

ګڼو نورو پخوانيو چارواکو ته هم د اداري فساد په تور د دوه نيمو کلونو بند سزا واورول شوه، ځينې نور پخواني چارواکي يوازې جريمه شول.

د ایران په جګړه کې ۳۴۰۰ کسان وژل شوي دي.

په ایران کې د شهیدانو او پخوانیو سرتیرو دولتي بنسټ نن یکشنبې وویل،"د ایران، امریکا او اسراییلو ترمنځ جګړه کې درې زره او۴۶۸ کسان وژل شوي دي".

دغه بنسټ دا ویل نه دي چې وژل شوي کسان ملکیان دي او که پوځیان.

همدارنګه د ښځو او ماشومانو د وژل کیدو په اړه هم څه ویل شوي نه دي.

بل پلو، د ایران عدلې طب تیره اونۍ د امریکا او اسراییلو سره په جګړه کې د درې زرو او ۳۷۵ ایرانیانو وژل کیدو خبر تایید کړې و.

د دغې ادارې په ټکو، په وژل شویو کې دوه زره ۸۷۵ نارینه او ۴۹۶ نور يې ښځې دي.

په امریکا کې د ایران د بشري حقونو میشت د "هرانا" په نوم یو سازمان بیا په دې جګړه کې د درې زرو او ۶۳۶کسانو وژل کیدو خبر ورکړی و.

د هرانا د شمیرو له مخې، په وژل شویو کې ۱۷۰۱ تنه چې ۲۵۲ماشومان دي، ملکیان وګړي وو.

د ایران د پارلمان مشر او د مذاکراتي ټيم غړی محمد باقر قالیباف وايي،"له واشنګټن سره په خبرو اترو کې پرمختګ شوی خو په اساسي موضوعاتو کې لا هم اختلاف شته".

هغه نن یکشنبې د ایران حکومتي ټلویزیون سره په مرکه کې ویلي،" موږ لاتراوسه له وروستیو خبرو اترو لیرې یو".

د ایران د ملي امنیت عالي شورا پرون شنبې وویل،"د امریکا پر هغو وړاندیزونو غور کوي چې د پاکستان پوځ عاصم منیر ایران ته سپارلي دي".

د دغه شورا په خبره،"تراوسه دغو وړاندیزنو ته ځواب ویل شوی نه دی".

قالیباف د مرکې په یوه برخه کې ویلي چې د هرمز تنګي کنټرول به د ایران په لاس کې وي او که چیرته امریکا سمندري محاصره ختمه نه کړي نو دوی به دغه تنګي ته لاسرسی محدود کړي.

له دې وړاندې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ خبرداری ورکړی چې ایران د هرمز تنګي په تړلو له موږ باج نه شي غوښتلی.

د اوکراین په پلازمینه کیف کې په ډزو دوه کسان وژل شوي.

ډزې د یوه سوپرمارکېټ دننه یوه کس کړي چې پنځه نور خلک یې ټپيان کړي هم دي.

د بریدګر د نیولو لپاره پولیسو هڅې کړي دي.

د امریکا د متحد ایالتونو ولسمشر وایي، که چیرته تر چهارشنبې له ایران سره موافقې ته ونه رسیږي، نو اوربند به تمدید نه کړي. ډونالډ ټرمپ د شنبې سهار وختي دا هم وویل چې د ایران د بندرونو محاصره به هم روانه وي.

ولسمشر ټرمپ بیا وویل چې په دې حالت کې بیا له بده مرغه مجبوریږو چې بیرته بمبارۍ پیل کړو.

د اسراییل، امریکا او ایران ترمنځ د دوو اونیو اوربند د چهارشنبې په ورځ پای ته رسیږي.

د امریکا دفاع وزارت ویلي چې له افغانستانه د راوتلو د ارزونې په لړ کې یې له لوړپوړو پوځي او ملکي چارواکو سره د مرکو اصلي بهیر بشپړ کړی دی.

د دغه وزارت ویاند شان پرنیل چې دا ارزونې مخته وړي ویلي دا څېړنې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ په امر پيل شوي او تمه کېږي چې په معاصر تاریخ کې د امریکا د پوځي عملیاتو نه وروسته تر ټولو جامع ارزونې وي.

ولسمشر ډونالډ ټرمپ او اداره یې د ۲۰۲۱ کال په اګست کې له افغانستانه د امریکا د راوتلو په بهیر چې په نتیجه کې یې د افغانستان جمهوري نظام سقوط وکړ کلکه نیوکې کوي او دا بهیر یو شرموونکی او ګډوډ راوتل بولي.

د ۲۰۲۱ کال د اګست په ۲۶مه په کابل هوايي ډګر کې خونړۍ چاودنې ۱۳ امریکايي عسکر او ۱۶۹ افغان ملکیان ووژل.

دا پېښه د دې لامل شوه چې د امریکا حکومت د دې پېښې او په ټولو کې د راوتلو د ماموریت په اړه پراخې ارزونې پیل کړي.

د امریکا د دفاع وزارت ویاند شان پرنیل په خپله ایکس پاڼه په یوه مفصل بیان کې ویلي چې تمه ده د ارزونو وړاندیزونه په راتلونکو میاشتو کې دفاع وزیر پیټ هګسټ او ولسمشر ډونالډ ټرمپ ته وړاندې شي.
د هغه په خبره د دغو ارزونو هدف دا دی چې په پریکړو کې ناکامۍ په ګوته شي او په دې برلاسي شو چې امریکا بیا د داسې غمیزې له تکراره بچ کړو.

په لبنان کې د جګړو له کبله یو شمېر بې‌ځایه شوي نن جمعه ( د حمل ۲۸مه) بیرته خپلو کورونو ته ستنېږي.

دا په داسې حال کې ده چې نن د لبنان او اسراییل ترمنځ لس ورځنی اوربند نافذ شوی او ډېر خلک د ویرې له کبله خپلو مېنو ته زړه نه ښه کوي.

د امریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ پرون د لبنان او اسراییل ترمنځ د اوربند د هوکړې خبر ورکړ.

ټرمپ وویل چې د " معنا لرونکو خبرو" لپاره به د اسراییل صدر اعظم بنیامین نتنیاهو او د لبنان ولسمشر جوزف عون سپینې ماڼۍ ته وغواړي.

لبنان په ۱۹۴۸ کال کې د اسراییل له جوړښته را په دې خوا له اسراییل سره په جګړه کې ښکېل دی.

د امریکا ولسمشر دونالد ټرمپ د پنجشنبې په ورځ اعلان وکړ چې د لبنان د ولسمشر او د اسراییل صدراعظم سره په ټیلیفوني خبرو کې موافقه شوې چې دواړه هېوادونه د پنجشنبې له ماښامه ۱۰ ورځنی اوربند پیلوي.

ټرمپ په خپلې ټولنیزې شبکې کې لیکلي چې د خبرو په نتیجه کې «دې دواړو مشرانو موافقه کړې چې د خپلو هېوادونو ترمنځ د سولې لپاره، د امریکا د ختیځ ساحل په وخت د پنجشنبې د ماښام له ۵ بجو څخه یو رسمي ۱۰ ورځنی اوربند پیلوي. »

د امریکا ولسشمر زیاته کړه چې خپل مرستیال جي. ډي. ونس، د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو او د ګډو ځواکونو لوی درستیز ته یې لارښوونه کړې چې «له اسراییل او لبنان سره د یوې دوامداره سولې لپاره همکاري وکړي.»

د متحدو ایالاتو د دفاع وزیر خبرداری ورکړی چې که ایران یوه هوکړه ونه کړي، له محاصرې او د بنسټیزو تاسیساتو له بمبارد سره به مخ شي.

پیت هگست د پنجشنبې په ورځ (۲۷ حمل) په دفاع وزارت پنتاګون کې په یوه خبري ناسته کې وویل چې په منځني ختیځ کې امریکایي ځواکونه په داسې موقعیت کې دي چې که ایران د سولې تړون ونه کړي، نو پوځي عملیات به بیا پیل کړي.

هغه ایراني چارواکوته په خطاب کې وویل: «لکه څنګه چې زموږ مرکچیانو ویلي، تاسو کولی شئ یوه روښانه راتلونکې او یو طلایي پل انتخاب کړئ، او موږ هیله لرو چې دا به د ایران د خلکو لپاره ترسره کړئ.»

هغه همدارنګه ټینګار وکړ چې د ایران سمندري محاصره، چې د حمل په ۲۴ مه پیل شوې، تر هغه وخته به دوام وکړي چې اړتیا وي.

هغه خبرداری ورکړ: «که ایران ناسم انتخاب وکړي، نو له محاصرې او د برېښنا او انرژۍ د بنسټونو له بمبار سره به مخ شي.»

په اسلام اباد کې د واشنګټن او تهران ترمنځ د خبرو لومړی پړاو د حمل په ۲۲مه ترسره شو، خو کومې پایلې ته ونه رسېد. پاکستان هڅه کوي چې دواړه لوري د راتلونکو خبرو لپاره قانع کړي. دا په داسې حال کې ده چې د ایران او امریکا ترمنځ اعلان شوی اوربند به تر شپږو نورو ورځو پورې دوام لري.

د امریکا ولسمشر، ډونالډ ټرمپ ویلي چې د لبنان او اسرائیل ترمنځ به نن پنجشنبه مخامخ او د لوړې کچې خبرې وشي.

ټرمپ په خپله خواله رسنۍ ټروت سوشل کې په یوه لنډ پیغام کې لیکلي: «هڅه کوي چې د لبنان او اسرائیل ترمنځ د ارامۍ فضا رامنځته کړي. له هغه وخته چې د دواړو هېوادونو مشرانو وروستی ځل خبرې کړي، ۳۴ کاله وتلي دي.

تر دې مخکې، د سې‌شنبې په ورځ د لبنان او اسرائیل سفیرانو د امریکا د بهرنیو چارو وزیر، مارکو روبیو، په کوربه‌توب او د امریکا د سفیر په حضور کې خبرې کړې وې. سپینې ماڼۍ له هغې کتنې وروسته ویلي و چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د مستقیمو خبرو پلان شته، خو وخت او ځای یې لا نه و ټاکل شوی.

وروسته له هغه چې حزب الله ډلې، د ایران، امریکا او اسرائیل ترمنځ د جګړې په درېیمه ورځ، د اسرائیلو په شمالي سیمو بریدونه وکړل، لبنان په جګړه کې ښکېل شوی دی.

امریکا او اسراییل حزب الله یوه ترهګره ډله ګڼي خو اروپايي اتحادیه د هغې پوځي څانګه په تروریستي لیست کې شامله کړې ده.

د راپورونو له مخې په وروستیو ورځو کې ۲ زره لبنانیان د اسرائیلو په بریدونو کې وژل شوي او اسرائیلي ځواکونه د لبنان په ځینو برخو کې مخکې تللي دي.

د چین د بهرنیو چارو وزیر، وانګ‌یي، د ایران له باندنیو چارو وزیر عباس عراقچي سره په ټیلیفوني خبرو کې په هرمز تنګي کې عادي حالت ته د کښتۍ چلولو د بېرته راګرځېدو غوښتنه کړې ده.

د چین د بهرنیو چارو وزارت د خبرپاڼې له مخې، وانګ‌یي ټینګار کړی چې په هرمز تنګي کې باید د ایران ملي حاکمیت او امنیت ته درناوی وشي، خو په عین حال کې باید په دې مهمه اوبلاره کې د کښتۍ چلولو ازادي او امنیت هم تضمین شي.

هغه زیاته کړې چې نړیواله ټولنه په دې موافقه ده چې په هرمز تنګي کې باید حالت بېرته عادي شي.

د چین د بهرنیو چارو وزارت په وینا، وانګ‌یي خپل ایراني سیال ته ویلي چې اوسنی وضعیت «د بدلون او تحول په یوه حساس پړاو کې دی» او «د سولې پر لور یوه کړکۍ پرانیستل کېږي».