اروپايي ټولنې په ټوله کې او بريتانیا، فرانسې او جرمني د ایران د اټمي موافقې په ځینو برخو کې د استنثا د ورکړل شویو مواردو د نه تمدیدولو له وجې د متحده ایالاتو د وروستۍ پرېکړې په اړه اندېښنه ښودلې ده.
اروپايي ټولنې او د دې ټولنې درېیو غړو، بريتانیا، فرانسې او جرمني چې له ایران سره د اټمي موافقې د شپږو لاسلیکوونکو له ډلې دي، پرون په یو ګډ بیان کې وویل چې د امریکا هغې پرېکړې اندېښمن کړي چې نه غواړي د اټمي موافقې پر اساس پر ایران د بندیزونو ځینې موارد چې استثنا ګرځول شوي وو، تمدید کړي.
د ۲۰۱۵ کال د اټمي موافقې له مخې چې امریکا، بريتانیا، فرانسه، روسیه، چین او جرمني یې لاسلیکوونکي وو، د اټمي پروګرام د محدودولو په بدل کې پر ایران د ځینو پخوانيو بندیزونو لېرې کېدل ومنل.
ولسمشر ډونالد ټرمپ تېر کال له دې موافقې څخه د امریکا وتل اعلان کړل او لېرې شوي بندیزونه یې بیا نافذ کړل، خو په دوو برخو کې یې استثنا ومنله.
دا دوه موارد د اټمي وسلو د نه پراختیا په برخه کې وو.
اروپايي ټولنې په خپل بیان کې ویلي چې د اټمي پروګرام اړوند بندیزونو لېرې کول د ایران د اټمي موافقې مهمه برخه وه او زیاتوي چې دا پرېکړه نه یوازې له ایران سره پر سوداګرۍ او اقتصادي اړیکو، بلکې د ایران د خلکو پر ژوند هم ناوړه اغېز کوي.
واشنګټن تېره اوونۍ اعلان وکړ چې په دوو برخو کې د ورکړل شوې استثنا مهلت نور نه تمدیدوي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پامپیو وویل، متحده ایالات به پر هر هغه هېواد بندیزونه ولګوي چې له ایران سره د طبیعي یورانیمو پر ځای د غني شویو یورانیمو معامله وکړي او یا د اټمي پروګرام د اړتیا وړ درنو اوبو په زېرمه کولو کې مرسته ورسره وکړي.
واشنګټن د ایران د ملکي اټمي پروګرام لپاره د استثنا د پنځو نورو مواردو مهلت د نوي ورځو لپاره تمدید کړ چې له مخې یې د بوشهر په اټمي مرکز، د فوردو د یورانیمو د غني کولو په تاسیساتو، د اراک په اټمي بټۍ او د تهران په تحقیقاتي ریکټر کې کار دوام کوي، خو امریکا خبرداری ورکړی چې پر هر هغه هېواد به هم بندیزونه ولګوي چې د بوشهر په تاسیساتو کې له اوسني یوه فعال ریکټر پرته په نورو فعالیتونو کې له ایران سره مرسته وکړي.
اروپايي هېوادونو په خپله اعلامیه کې د امریکا د هغې پرېکړې په اړه هم خپګان ښودلی چې د تېلو یو شمېر واردوونکو هېوادونو ته یې له ایرانه د تېلو د واردولو استثنا تمدید نه کړه.
امریکا تېره اوونۍ اعلان وکړ چې د هند، ترکیې، جاپان او چین په ګډون اتو هېوادونو ته له ایرانه د تېلو د واردولو د استثنا شپږ میاشتنی مهلت نه تمدیدوي.
ټرمپ استدلال کوي چې ایران د اټمي تړون له مخې خپلې ژمنې نه دي عملي کړي ځکه په سیمه کې د ترورېستي ډلو ملاتړ کوي او د بالستیک توغندیو ازموینو ته دوام ورکوي، خو تهران او د تړون نورو لاسلیکوونکو د ولسمشر ټرمپ له دې پرېکړې سره مخالفت څرګند کړی دی.