په افغانستان کي د امریکا او ناټو ځواکونو عمومي قومندان وايي، د ولسمشر ټرمپ هغه امر به د سولي خبري لا قوي کړي، چي ډيپلوماتيکو ادارو ته يې له طالبانو سره د مخامخ خبرو په اړه کړی دی.

جنرال جان نیکلسن تیره ورځ د افغانستان د دفاع وزیر او په کابل کې د ۷ هیوادونو له سفیرانو سره یوځای کندهار ولایت ته سفر کړی وو ، د افغانستان د سولي په اړه دا څرګندوني کړي دي.

« زموږ د بهرنیو چارو وزارت ته شوی دغه حکم به سولې پروسه لا قوي کړي. نه یوازي امریکا د افغانستان د سولي لپاره هڅي کوي ، بلکه زموږ سره راغلي د اوو هیوادونو سفیران هم پدې برخه کې مرسته کوي.»

نیویارک ټایمز ورځپاڼي د جولای پر ۱۵ راپور ورکړی چې دامریکا متحده ایالاتو ادارې له خپلو لوړ پوړو چارواکوغوښتي چې له طالبانو سره د سولي د مخامخ خبرو د تطبیق په برخه کې هڅه وکړي.

دغه امریکایې قومندان وویل چې هیواد یې هم د سولې او هم د جګړې په برخه کې له افغانستان سره همکاري کوي.

په همدې سفر کې د افغانستان د دفاع وزیر طارق شاه بهرامي هم د افغان حکومت د سولي هڅو ته په اشارې وویل چې دغو هڅو په لوړه او ټیټه سطح د وسلوالو مخالفینو ترمنځ اختلافات رامنځته کړي دي .

​

نوموړی تر دې شاوخوا لس ورځي وړاندي افغانستان د دفاع او کورنیو چارو وزیرانو او په کابل کې د یو شمیر نورو هیوادونو د سفیرانو سره ، د کندز د امنیت د ارزوني په هدف هغه ولایت ته سفر کړی وو.

د طالبانو د حکومت سترې محکمې وویل چې دغه کسان په شاه جوی ولسوالۍ کې د غلا او لواطت په تور هریو شل تر دیرشو درو ووهل شول.

ستره محکمه زیاتوي چې تورنو کسانو ته د د ولتي ادارو د چارواکو او مراجعینو په حضور کې سزا ورکړل شوه.

دغه کسان له ۸ میاشتو تر ۳ کلونو په تنفیذي حبس هم محکوم شوي دي.

د طالبانو حکومت د یکشبنې په ورځ هم ۲۱ کسه د قاچاق او د مخدرو موادو او الکولي مشروباتو د قاچاق او خرڅلاو په جرم په کابل کې په درو وهلي وو.

بدني سزا باندې تل د بشري حقوقو د سازمانونو او ملګرو ملتونو لخوا تل نیوکه شوې ده.

د ملګرو ملتونو کارپوهانو په دې وروستیو کې خبرداری ورکړ چې په عام محضر کې بدني سزا د نړیوالو قوانینو څخه سرغړونه ده.

د روغتیا نړیوال سازمان وايي افغانستان کې د شري ناروغي مخ په زیاتیدو ده.

دغه سازمان د دوشبنې په ورځ د مارچ په ۱۶ مه د یو رپوټ په خپرولو سره وویل چې په تیره فبروري میاشت کې افغانستان کې د شري څه دپاسه ۲۶۰۰ نوي موارد او ۱۶ وفیات یې ثبت شوي دي.

د ملګرو ملتونو دغه اداره زیاتوي چې دغه شمیر د مخکنۍ میاشتې په پرتله ۳۵ سلنه زیاتوالی ښيي.

د روغتیا نړیوال سازمان دغه راز په فبروروي میاشت کې د تنفسی شدید عفونت د ۱۵۷ زره مواردو او د ۳۱۳ اړوندو وفیاتو هم خبر ورکوي او وايي چې دغه شمیرې د جنوري میاشتې ابتلا ته په کتو ۳ سلنه کموالی ښيي.

د افغانستان د روغتیايي خدماتو سیستم د بودجې د کموالي له کبله له جدي بحران سره مخ دی او په ځانګړې توګه د لیرې پرتو سیمو اوسیدونکي خدماتو ته دکم لاسرسي څخه شکایت کوي.

د متحدو ایالاتو ولسمشر وايی هرمز تنګی کې ماین ایښودل د ایران د حکومت لپاره ځان وژنه ده.

دونالد ټرمپ زیاتوي چې ایران سره جګړه په وروستیو ورځو کې په "ټول زور" سره دوام لري او تراوسه په دغه هیواد کې څه دپاسه ۷ زره ځایونه په نښه شوي دي.

ټرمپ ټینګار وکړ چې اکثریت دغه اهداف پوځي او اقتصادي وو.

د متحدو ایالاتو ولسمشر وویل ددوشنبې په ورځ په ایران کې د توغندیو او ډرونونو د تولید درې ځایونه هم په نښه شول.

ټرمپ د دوشنبې د ورځې خبرې غونډه کې ګواښ وکړ چې که سپاه پاسداران په هرمز تنګې ماینونه کیږدي دا به یې د ځان وژنې په څیروي.

هغه وویل چې دامریکا پوځ د ایران ټولې دیرش کشتۍ چې ماینونه یې ایښودل له مینځه یوړلې او په وینا یې ټولې اوس د سمندر په تل کې دې.

د اوسکار تر ټولو زیاتې جایزې One Battle After Another یا یو په بل پسې جګړه فلم وګټلې.

د اکاډمي یا اوسکار جایزو ۹۸ دور بېګا په لاس انجلس کې وشو.

یو په بل پسې جګړه د غوره فلم، ډایرکټر، اقتباسي سکرین پلې، ملاتړي رول، ایډيټنګ او د ښه کسټنګ یا لوبغاړو ګمارنې په کټګوریو کې غوره جایزې وګټلې.

تر څنګ یې د غوره نارینه فلمي ستوري جایزه مایکل بي جورډن د سینرز فلم لپاره وګټله.

د غوره فلمي نجلۍ جایزه هم جیسي بکلي ته د همنیټ فلم لپاره ورکړل شوه.

د دوبۍ نړیوال هوايي ډګر نن سهار د ډرون بریدونو هدف ګرځېدلی چې له امله یې ټول پروازونه ځنډېدلي.

د دوبۍ چارواکو ویلي چې په دغه برید کې چاته زیان نه دی اوښتی او اور وژونکي توانېدلي د ډرون برید له کبله رامنځته شوی اور کنټرول کړي.

دا د دوبۍ په نړیوال هوايي ډګر د ایران دریم وار ډرون برید وو.

ایران د امریکا او اسراییلو د بریدونو په ځواب په خلیج په تېره اماراتو کې بېلابېلې سیمې د ډرون او توغندیزو بریدونو هدف ګرځولي.

د راپورو په اساس د جګړې له پیله ایران څه باندې ۱۲۰۰ ډرون بریدونه او لسګونه توغندي د متحده عرب اماراتو په لور ویشتي دي.

طالب چارواکي وايي د خوست په دریو سیمو د پاکستان په بریدونو کې بېګا لږ تر لږه ۳ ماشومان او یوه ښځه وژل شوي.

د خوست د والي ویاند مستغفر ګربز رسنیو ته ویلي چې د پاکستان هاوان مرمۍ د سپېرې ولسوالۍ په افغان -دوبۍ سیمې، د ګربزو په نري کلي او د ځاځي میدان په عطاخېلو کلي لګېدلي.

د هغه په خبره په دغو بریدونو کې ټول ټال درې ماشومان او یوه ښځه وژل شوي او د ماشومانو په ګډون ۶ نور ملکیان ټپیان دي.

د نورستان په کامدېش ولسوالۍ هم د پاکستان د ډي سي توپ د مرمۍ د لګېدو خبر ورکړل شوی چې د ملکیانو کور یې هدف ګرځولی.

اخوا د پاکستان د اطلاعاتو وزیر هم په یوه تازه بیان کې افغان طالب ځواکونه د خیبرپښتونخوا په باجوړ کې د څلورو ملکیانو په وژنه تورن کړي.

عطاالله تارړ ویلي د طالبانو هاوان مرمۍ د ملکیانو په کورونو لګېدلي.

هغه ویلي یو پنځه کلن ماشوم سخت ټپي دی.

ټاکل شوې چې د ملګروملتونوامنیت شورا نن دوشنبې د هغه پریکړه لیک پرمسودې رایې واخلي چې په افغانستان کې د ملګروملتونو د مرستندویه مامویت، یوناما تمدیدوي. تمه ده چې دا ځل دا ماموریت د درې میاشتو لپاره وغځول شي. د امریکا متحده ایالاتو ویلي د دې ماموریت لنډمهاله تمدید به د ملګروملتونو امنیت شورا ته فرصت برابرکړي ترڅو دا وارزوي چې د افغانستان اوسنیو شرایطو ته پام آیا هغه مناسب او بشپړد پلي کیدو وړدی کنه. په ملګروملتونو کې د امریکا دایمي استازي مایک والتز د افغانستان په اړه د دې شورا د تیرې دوشنبې د ورځې په غونډه کې وویل چې د یوناما بودیجه په نړۍ کې د ملګروملتونو د نورو ځانګړو ماموریتونوپرتله ترټولو زیاته بودیجه ده.

د یوناما اوسنی یو کلن ماموریت سبا سې شنبې د مارچ په ۱۷مه پای ته رسیږي او که د امنیت شورا غړي د پریکړه لیک مسوده تصویب کړي نو هغه به د جون میاشتې تراولسمې پورې وغځیږي.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي وايي، ایران له متحده ایالاتو سره خبرو ته لېوالتیا نه لري. عراقچي له سي بي اس ټلویزیون سره په مرکه چې د یکشنبې په ورځ د مارچ په ۱۵ خپره شوه وویل: " موږ کافي باثباته او قوي یو. موږ یوازې د خپلو خلکو دفاع کوو." نوموړي په دې څرګندونو سره د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ هغه دریځ رد کړ چې ګواکې تهران غواړي د جګړې د پای ته رسولو لپاره یوه هوکړه وکړي. د فرانسپرس خبري آژانس د راپورله مخې عراقچي زیاته کړه: "موږ هېڅ دلیل نه وینو چې ولې باید له امریکایانو سره خبرې وکړو، ځکه موږ له هغوی سره په خبرو بوخت وو چې پریکړه یې وکړي چې پرموږ برید وکړي."

ولسمشرټرمپ له ان بي سي نیوز سره په مرکه کې وویل چې ایران غواړي یوه هوکړه وکړي، خو زه نه غواړم ځکه چې شرایط یې تر اوسه کافي ښه نه دي. ټرمپ همدارنګه خبرداری ورکړ چې امریکایي ځواکونه به د هرمز تنګي په شمال کې د ایران پرسواحلو بریدونه زیات کړي تر څو د تېلو د لېږد د بیا پیل لپاره لاره هواره شي.

د نړیوالې انرژۍ اداره، IEA وایي، له بیړنیو زېرمو څخه تېل به ژر نړیوالو بازارونو ته داخل شي. دې ادارې د یکشنبې په ورځ په یوه اعلامیه کې وویل چې غړو هېوادونو ژمنه کړې چې ټولټال۴۱۱،۹ میلیونه بېرله تېل به بازار ته عرضه کړي.

د رویترز آژانس د راپورله مخې دولتونو ژمنه کړې چې ۲۷۱،۷ میلیونه بېرله تېل به له دولتي زېرمو څخه برابر کړي، ۱۱۶،۶ میلیونه بېرله به د صنعت له اجباري زېرمو او ۲۳،۶ میلیونه بېرله به له نورو سرچینو څخه وړاندې شي.

د اعلامیې له مخي بازار ته د عرضه کیدونکو تیلو ۷۲ سلنه یې اومه یاخام او ۲۸سلنه یې د تیلو محصولات دي.

همدارنګه ویل شوي چې د اسیا ـ پاسپیک د سیمې د هیوادونو زېرمې به سمدستي اود اروپا او امریکا زېرمې به د مارچ میاشتې په پای کې بازار ته وړاندې شي. دا وروسته له هغې چې پرایران د امریکا او اسراییل له برید وروسته چې د نړۍ د تیلو په لیږونکې مهمه لار، هرمزتنګي کې د تیلو لیږد ګډوډ شوی، د نړۍ په بازارونو کې د تیلو بیه بې سارې لوړه شوې ده.

د ملګروملتونوپراختیایي پروګرام،UNDP وايي، د افغانستان په ختیځ زلزله ځپلو سیمو کې ویجاړشوي ډیربنسټیزتاسیسات رغول شوي چې لسګونو زره کسان ورڅخه ګټه پورته کوي. دې پروګرام د یکشنبې په ورځ په یوه بیان کې وویل چې د افغانستان لپاره د مرستو، کارموندنې اوحیاتي زیربناوو له پروګرام سره د جنوبي کوریا د مرستو پرمټ له ۵۴۰۰ زیات کسان ګومارل شوي و چې په زلزله ځپلو سیمو کې د پاک کارۍ چارې مخ ته یوسي ترڅو مهمې عامه زیربناوې ورغول شي اوخلک ورته لاسرسی پیداکړي. د دې پروګرام په وینا د دغو هڅو په نتیجه کې د اوبو سیسټمونه، د اوبو لګولو کانالونه او سړکونه رغول شوي چې درې نیم لکه کسان ورڅخه ګټه پورته کوي. د ملګروملتونو دې ادارې ویلي چې په افغانستان کې د تیرکال د اګست په ۳۱مه شوې زلزلې، ټولنو ته ډیرزیانونه رسولي و، ډېری کورنیو خپلو کلیو ته نږدې په لنډمهالو سرپناوو کې اړولي و تر څو کلي کوریې له خاورو او کثافاتو پاک او کورونه یې بېرته د اوسېدو لپاره خوندي شي.