د دوحې پروسې د ناستو په دوام د مخدره توکو پر وړاندې د مبارزې او د خصوصي سکټور د ملاتړ د کاري ډلو دوه ورځنۍ ناسته نن پنجشبنې د ازبکستان په ترمذ ښار کې جوړه شوې ده.

دې ناستې ته د طالبانو د حکومت د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي په ګډون د یوناما، نړیوالو سازمانونو، د دوحې پروسې غړي هېوادونه، د خصوصي سکټور استازي او متخصین او د کوربه هېواد یو شمیر چارواکي ورغلي دي.

د افغانستان د کرنیزو محصولاتو د معیارونو تصدیق او صادراتو ته د چمتووالي، د بدیل معیشت او ټولشموله اقتصادي وده د ناستې د بحث اجنډا ده.

د دوحې پروسه د ۲۰۲۳ کال راهیسې د ملګروملتونو په نوښت پیل شوی چې موخه یې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان سره د سیمې او نړۍ هېوادونو ترمنځ د همغږۍ رامنځته کول، د نشه یې توکو پر وړاندې مبارزه، او د افغانستان د خصوصي سکټور ملاتړ دی.

د ایران د بشري حقونو یو سازمان راپور ورکړی چې د ایران حکومت یو افغان وګړی پرون چهارشنبې د کرج ښار په قزلحصار زاندن کې اعدام کړی دی.

د راپورونو له مخې دا افغان د خپل ګاونډي د قتل په تور په قصاص محکوم شوی و.

د اعدام شوي افغان د هویت په اړه جزییات نه دي ورکړل شوي.

له دې مخکې د همدې روانې اوونۍ د سه شنبې په ورځ د ایران حکومت دوه نور افغانان د نشه یې توکو اړونده جرایم په تور اعدام کړي وو.

د ایران د بشري حقونو سازمان وايي چې ایران په روان ۲۰۲۶کال کې شاوخوا ۲۵ افغانان اعدام کړي دي.

خوست کې د طالبانو د امربالمعروف او نهی عن‌المنکر ریاست د موسیقۍ ۶۵۰ وسایل سوځولي دي.

د خوست لپاره د طالبانو د والي ویاند مستغفر ګربز د چهارشنبې په ورځ «د لړم/ عقرب ۱۳مه» پر خپله اېکس‌پاڼه لیکلي چې دغه وسایل په تېرو څلورو میاشتو کې د دې ولایت له بېلابېلو ولسوالیو راټول شوي و.

د هغه په وینا، په سوځول شویو وسایلو کې د اورلوبو ګڼ شمېر توکي هم شامل و.

تر دې وړاندې، «د لړم/ عقرب په ۱۰مه» په کندهار ولایت کې د طالبانو سیمه‌ییزو چارواکو هم ویلي و چې د امربالمعروف او نهی عن‌المنکر محتسبینو په دغه ولایت کې د موسیقۍ یو شمېر وسایل او د اورلوبو زرګونه وسایل سوځولي دي.

همدارنګه، د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلوېزیون د تلې په ۲۸مه راپور ورکړی و چې په کندهار کې د موسیقۍ ۱۴۲ غږوونکي وسایل او لاوډسپیکرونه سوځول شوي دي.

افغانستان کې د طالبانو حکومت په موسیقي او د موسیقۍ د الاتو په غږولو بندیز لګولی دی او سندرغاړو ته‌یې هم د فعالیت اجازه نه‌ده ورکړې.

عزیزي ګروپ د چهارشنبې په ورځ کابل کې د سرطان د درملنې د یوه روغتون د جوړولو د کار د عملي پیل خبر ورکړ.

د ګروپ مشر میرویس عزیزي خبریالانو ته وویل چې په یاد روغتون کې به درملنه وړیا وي او ترڅنګ‌یې د نسايي ولادي یو روغتون او یو طبي پوهنتون هم جوړېږي.

عزیزي خیریه بنسټ ازادي راډیو ته په لیکلي پیغام کې وویل چې د «بي‌بي فرشتې عزیزي» طبي کمپلکس د کابل ښار په اتمه ناحیه کې د ۵۰۰ میلیونو امریکايي ډالرو په لګښت د عزیزي پر شخصي ځمکه جوړېږي.

فرشتې عزیزي د میرویس عزیزي لور، په ۲۰۲۴ کال کې د سرطان د ناروغۍ له امله په ۲۳ کلنۍ ژوند له لاسه ورکړ.

یاد طبي کمپلکس به چې اداري او مقدماتي چارې یې بشپړې شوې دي، ۴۰۰ بستریز د سرطان د ناروغیو د تشخیص او درملنې روغتون او ۲۰۰ بستریز زېږنتون ولري.

تېره میاشت د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې هم د سرطان د درملنې لپاره د ۱۰۰ بستریز خیریه روغتون د جوړولو خبر ورکړی و.

په افغانستان کې له سرطان سره د مبارزې بنسټ په دې وروستیو کې وویل چې د نړیوالو ادارو او د دوی د معلوماتو پر بنسټ تر یو نیم میلیون ډېر افغانان په دې ناروغۍ اخته دي.

که څه هم د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان د عامې روغتیا وزارت دغه شمېر نه‌تأییدوي، خو په ۲۰۲۰ کال کې د جمهوریت په دوران کې یاد وزارت ویلي و چې هر کال په هېواد کې د سرطان ۲۳ زره نوې پېښې ثبتوي چې د هغو له‌منځه ۱۶ زره د دې ناروغۍ له کبله مړه کېږي.

د سره صلیب نړیواله کمېټه وايي، په افغانستان کې ښځې روغتیايي خدمتونو ته د لاسرسي، د مهارتونو د زده‌کړې او عاید ترلاسه کولو په برخه کې له ګڼو ستونزو سره مخ دي.

دې سازمان د چهارشنبې په ورځ «د لړم/ عقرب ۱۳مه» پر خپله اېکس‌پاڼه لیکلي چې د ملاتړو پروګرامونو له لارې هڅه کوي د ښځو وړتیاوې پیاوړې او د هغوی د ژوندانه وضعیت بهتر کړي.

د سره صلیب نړیوالې کمېټې ټینګار کړی چې فعالیتونه‌یې د ښځو پر مسلکي زده‌کړو او د هغوی د ظرفیت په لوړولو متمرکز دي، څو د دوامدار عاید د فرصتونو په برابرولو سره د کورنیو اقتصادي توان پیاوړی او له بې‌وزلۍ سره د مبارزې وړتیا یې زیاته کړي.

یادې کمېټې مخکې هم خبرداری ورکړی و چې اقتصادي ناورین او زیاتېدونکو محدودیتونو په افغانستان کې روغتیايي خدمات له ستونزو سره مخ کړي دي.

کمېټې ټینګار کړی و چې د ښځینه روغتیاپالانو شتون او روزنه د ناروغانو د ژوند ژغورلو لپاره حیاتي ارزښت لري.

د طالبانو حکومت نه‌یوازې تر شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زده‌کړو بندیز لګولی، بلکې په روغتیايي روزنیزو مرکزونو کې یې د ښځو او نجونو زده‌کړې هم منع کړې دي.

په غزني کې د طالبانو د حکومت د دفاع وزارت د یوه پوځي موټر او سپرلۍ موټر د ټکر پیښه کې ۸ تنه مړه شوي دي.

غزني کې د طالبانو د امنیه قومندانۍ ویاند ابوخالد سرحدي رسنیو ته په یوه غږیز پيغام کې پیښه تایید کړې، خو د لامل په اړه یې څه نه دي ویلي.

هغه زیاته کړې چې د روضې کوتل دغې نننۍ پیښې مړه شوي کسان درې نرینه، یوه ښځه او څلور ماشومان دي.

په افغانستان کې دغه ډول خونړۍ ترافیکي پیښې تر ډیره د موټر چلوونکو د بې احتیاطۍ او خرابو لارو له کبله رامنځته کېږي.

د افغانستان لپاره د ملګروملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر اوچا د افغانستاه په جنوبي ولایتونو کې د خوړو د شدیدې نا امنۍ او د خوارځواکۍ د پراخیدو خبرداری ورکړی دی.

اوچا نن چهارشنبې پر خپلې ایکس پاڼې د یو ویډيو پیغام په خپرولو سره ویلي چې په دې ولایتونو کې کورنۍ اړ شوي چې د خوړو او د ژوند د نورو مهمو ضرورتو ترمنځ یوه ټاکنه ولري.

د اوچا په خبره، دا کورنۍ بشري مرستو ته اړمنې دي.

اوچا په داسې حال کې د افغانستان په جنوبي ولایتونو کې د خوړو د ناامنۍ خبره کوي چې په دې وروستیو کې د ملګروملتونو یو شمیر نورو ادارو هم خبرداری ورکړی وو چې په را روان ژمي کې به ۱۹ میلیونه افغان د خوړو له ناامنۍ سره مخ شي.

په امریکا کې د افغان کډوالو ملاتړی سازمان، «افغان‌ایوک» وايي هغه الوتنه ځنډول شوې ده چې ټاکل شوې وه یو شمېر افغانان د پاکستان له لارې له امریکا څخه افغانستان ته وشړي.

دې سازمان د سې‌شنبې په ورځ «د نومبر په درېیمه» په خپلو ټولنیزو رسنیو کې په یوه یادداښت کې لیکلي چې دا پرېکړه د امریکايي پخوانیو سرتېرو، د کډوالو د حقونو د مدافعانو، د کانګرس د غړو او د یو شمېر امریکايي وګړو له‌خوا د فشارونو له زیاتېدو وروسته شوې ده.

د افغان‌ایوک په وینا، د یوې فدرال محکمې حکم هم د دغو کسانو د شړلو پر وړاندې د خوندیتوب یو بل لامل برابر کړی دی.

خو افغان‌ایوک ټینګار کړی چې د الوتنې ځنډېدل د شړلو د پلان د لغوه کېدو په معنی نه‌دی، ځکه د دې سازمان په وینا، هغه افغانان چې د ایستلو لپاره په پام کې نیول شوي، لا هم په بند کې دي او د پاکستان له لارې د هغوی د لېږدولو پلان بېرته نه‌دی اخیستل شوی.

تر دې مخکې، نیویارک ټایمز ورځپاڼې د درېیو امریکايي چارواکو په حواله راپور ورکړی و چې د ټرمپ ادارې د لوئېزیانا په ایالت کې لسګونه افغان وګړي نیولي او غواړي هغوی له امریکا څخه وباسي.

افغان‌ایوک سازمان د دغو افغانانو شمېر تر ۱۵۰ ډېر ښودلی و.

د طالبانو حکومت د دغو راپورونو په غبرګون کې خپله جدي اندېښنه څرګنده کړې او له واشنګټن څخه‌یې غوښتي چې د دغو افغانانو د برخلیک په اړه مسؤلانه چلند وکړي.

د سره صلیب نړیوالې کمېټې ویلي چې په افغانستان کې یې سلګونه زره ښځو او نجونو ته روغتیايي او اقتصادي مرستې برابرې کړې دي.

دغې کمېټې په هغه راپور کې چې د سې شنبې په ورځ «د لړم/ عقرب په ۱۲مه» په خپله وېب‌پاڼه کې خپور کړی، ویلي چې د ۲۰۲۵ کال له جون څخه د ۲۰۲۶ کال تر جولای پورې، د افغاني سرې میاشتې په ۴۷ روغتیايي مرکزونو کې ښځو ته له ۸۰۰ زرو زیاتې روغتیايي مشورې او معاینات ترسره شوي او له ۹۸۰ زیاتو ښځو سره د زېږون پر مهال مرسته شوې ده.

راپور زیاتوي چې په ۲۰۲۶ کال کې په څلورو ولایتونو کې له ۱،۴۰۰ امیندوارو او شیدې ورکوونکو ښځو سره د خوارځواکۍ د مخنیوي لپاره نغدي مرستې شوې دي.

سره صلیب ویلي چې ۴۳۷ معلولو ښځو او نجونو ته حرفوي زده‌کړې ورکړل شوې، ۱۰۱ نورو بې‌سوده پورونه ترلاسه کړي او له ۳۳ زرو زیاتو ښځو او نجونو ته د فزیوتراپۍ خدمتونه وړاندې شوې دي.

دا کمېټه له افغان ښځو او نجونو سره په مختلفو برخو کې د مرستې خبره داسې مهال کوي چې پر افغانستان د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته پر ښځو او نجونو د زده‌کړې او کار په ګډون د ژوند په ډېرو برخو کې سخت محدودیتونه لګول شوي دي.

ایراني چارواکو دوه افغان بندیان په اصفهان کې اعدام کړي.

د ایران د بشري حقونو دوو سازمانونو هنګو او هرانا نن خبر ورکړی چې دا دوه افغانان مبارک محمدي او قاسم ملا امیني نومېدل او د افغانستان د شبرغان اصلي اوسیدونکي وو.

دوی د مخدره موادو له جرمونو سره تړلیو قضیو په تور اعدام شوي.

که څه هم د دوی د اعدام حکمونه د میزان/تلې په ۲۹مه اجرا شوي وو خو لا یې خبر نه وو خپور او نه هم ایراني چارواکو څه ویلي و.

د ایران د بشري حقونو سازمان راپور ورکړی چې ۲۰۲۶ کال له جنوري تر دې دمه لږ تر لږه ۲۵ افغانان اکثر د مخدره موادو جرمونو سره تړلیو قضیو کې اعدام شوي.

ځینې نور افغانان بیا د سیاسي – امنیتي ملحوظاتو په تېره د حکومت ضد مظاهرو او وژنو په تړاو هم اعدام شوي.