د بشري حقونو د څار ادارې فریډم هاوس ویلي چې په ۲۰۲۲م کال کې په نړیواله کچه د بیان ازادي کمه شوې ده.
دې ادارې زیاته کړې چې دا شمېرې په تېرو ۱۷ کلونو کې پرله پسې مخې ته راځي.
دا په داسې حال کې ده چې د روسیې او ایران په څېر هېوادونو کې د بیان ازادۍ د کمېدو پر مهال د جمهوریت لپاره هڅې یو بدلېدونکي پړاو ته رسېدلي دي.
فریډم هاوس د مارچ پر نهمه په نړۍ کې د بیان ازادۍ په اړه په خپل کلني راپور کې وویل چې په ۲۰۲۲م کال کې د بیان ازادۍ لړ کې پر صفر درجې د راغلو هېوادونو شمېر له ۱۴ څخه ۳۳ ته پورته شوی دی او په لږ تر لږه ۱۵۷ هېوادونو او سیمو کې د رسنیو ازادي تر فشارونو لاندې راغلې ده.
راپور زیاتوي چې د خپلواکۍ او جمهوریت ځپلو علتونه، جنګ، کودتا او د غیر جمهوري قوتونو لخوا په جمهوري ادارو بریدونه دي.
د فریډم هاوس په راپور کې ترکمنستان د هغه هېوادونو په فهرست کې چې د بیان ازادي په کې ځپل شوې درېیم ځای لري.
په دې فهرست کې تاجکستان اووم، افغانستان او بېلاروس بیا اتم ځای خپل کړی دی.