د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي د ایران ګاونډیان پر دغه هېواد د تازه برید پرځای غوره ګڼي چې د دغه هېواد سمندري او ځمکنۍ محاصره دوام پیدا کړي.

ولسمشر ټرمپ د دوشنبې په ورځ، د نومبر په ۹مه، په خپل ټولنیزه شبکه تروث سوشیال،کې لیکلي چې : "قطر، سعودي عربستان، متحده عربي امارات، بحرین، کویت او نور به غوره وګڼي چې اوسنی حالت وساتي؛ په بل عبارت، په تاریخ کې ترټولو لویه سمندري محاصره او په ځمکه او سمندر کې د اوسپنیزې دروازې عملیات."

د امریکا ولسمشر دا بیان د قطر له صدراعظم شیخ محمد بن عبدالرحمن بن جاسم الثاني سره له خبرو وروسته ورکړی او ټینګار یې کړی چې خبرې "ښې" وې او د ایران اسلامي جمهوریت پورې اړوند څو مسلو په اړه بحث وشو.

هغه همدارنګه ویلي ټولو موافقه کړې چې ایران اټومي وسلې نه شي لرلی او دا خبره هېڅ د مذاکرې وړ نه ده.

«د کاپ ۳۱» په نوم د اقلیمي بدلونونو په اړه نړیوال کنفرانس د دوشنبې په ورځ (د نومبر په نهمه) ترکیه کې پیل شو.

د روېټرز خبري اژانس د راپور له مخې، د ملګرو ملتونو چارواکو په انتالیا کې د دې غونډې په پیل کې د نړۍ له هېوادونو وغوښتل چې د ځمکې د تودوخې د مخنیوي لپاره خپل اقدامات چټک کړي.

د اقلیمي بدلونونو په چارو کي د ملګرو ملتونو استازي سایمون سټیل وویل چې د اقلیمي بدلونونو پر وړاندې روان اقدامات کافي نه‌دي.

په همدې حال کې، د هوا پېژندنې نړیوال سازمان خبرداری ورکړی چې ۲۰۲۶ کال ښايي د ثبت شویو څلورو تر ټولو ګرمو کلونو په ډله کې وي.

ټاکل شوې چې د «کاپ ۳۱» غونډه د نومبر تر ۲۰مې نېټې دوام وکړي او په ترڅ کې به‌یې د شنو خونو د ګازونو د خپرېدو د کمولو، د پاکې انرژۍ د پراختیا او له اقلیمي بدلونونو سره د زیانمنو هېوادونو د مالي ملاتړ په اړه بحثونه وشي.

افغانستان هم د اقلیمي بدلونونو پر وړاندې له سختو زیانمنو هېوادونو څخه دی.

افغانستان کې د طالبانو حکومت چارواکو د غونډې په درشل کې وویل چې د دوی استازي به د څارونکو په توګه په دې کنفرانس کې ګډون وکړي.

د ترکیې په لوېدیځ کې د اوسپنې او فولادو د تولید په یوه فابریکه کې د چاودنې له امله لږ تر لږه درې کسان وژل شوي، ۱۴ ټپیان شوي او ۱۰ تنه نور لادرکه دي.

د روېټرز خبري اژانس د راپور له مخې، د ترکیې د ازمیر ولایت د والي دفتر ویلي چې دغه چاودنه د دوشنبې په ورځ، د نومبر په نهمه، د غرمې شاوخوا د علي‌اغا ولسوالۍ د «هاباش» په نوم د اوسپنې او فولادو د تولید په فابریکه کې شوې ده.

د ځايي چارواکو په وینا، ټپیان د درملنې لپاره د سیمې روغتونونو ته لېږدول شوي چې د درېیو تنو روغتیايي وضعیت‌یې نازک ښودل شوی دی.

په ورته وخت کې، د هغو ۱۰ کسانو د موندلو لپاره د ژغورنې او لټون عملیات روان دي چې د چاودنې له امله د فابریکې د نړېدلو برخو لاندې بند پاتې دي.

د ځايي رسنیو له‌خوا خپرې شوې وېډیوګانې ښيي چې د فابریکې له سیمې څخه د خړ رنګه دوړو لویې لوړې ورېځې پورته کېږي.

د اسرائیلو ولسمشر اسحاق هرتزوګ د «یاشار» د ګوند مشر، ګادي ایزنکوټ د نوي حکومت په جوړولو مکلف کړ.

ایزنکوټ د بنیامین نتانیاهو سیاسي رقیب دی.

هرتزوګ له سیاسي ګوندونو سره تر سلا مشورو وروسته، د یکشنبې په ورځ ایزنکوټ ته د حکومت جوړولو دنده وسپارله.

د جمهوري ریاست دفتر وویل، په داسې حال کې چې د پارلمان ۶۷ غړو ایزنکوټ ته د حکومت جوړولو د دندې د سپارلو ملاتړ کړی، ۴۶ نورو غړو د نتانیاهو ملاتړ کړی دی.

ایزنکوټ ۲۸ ورځې وخت لري چې د بېلابېلو ګوندونو د ملاتړ په ترلاسه کولو سره نوی حکومت جوړ کړي.

دا موده ښايي ۱۴ ورځې نوره هم وغځول شي.

خو د نوي حکومت جوړول له ننګونو سره مخ دي، ځکه چې د ایزنکوټ سیاسي ائتلاف د پارلمان له ټولو ۱۲۰ څوکیو څخه یوازې ۴۸ څوکۍ لري، په داسې حال کې چې د حکومت جوړولو لپاره د لږ تر لږه ۶۱ استازو ملاتړ ته اړتیا ده.

ایزنکوټ ویلي، هڅه به وکړي چې یو پراخ ائتلافي حکومت جوړ کړي.

که نوموړی د حکومت په جوړولو بریالی نه‌شي، ښايي د حکومت جوړولو فرصت یو ځل بیا بنیامین نتانیاهو ته ورکړل شي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، تر هغه چې د سولې په بهیر کې پرمختګ موجود وي، تر ډېره یې اړتیا نه لیدل کېږي چې پر ایران نوي هوایي بریدونه وشي.

ټرمپ د نومبر په اتمه له سي ای ان سره په یوه ټلیفوني مرکه کې وویل: «دا په دې پورې اړه لري چې آیا [د ایران مذاکره کوونکي] یو ډېر پیاوړی تړون لاسلیک کوي او که نه. ځواب دا دی: ښايي ډېره ضروري نه وي»

ټرمپ دا هم وویل چې که بریدونه بیا پیل شي، امریکایي ځواکونو واردمخه د ایران ځینې مهم بنسټیز تاسیسات ټاکلی چې پکې ۳۸ پلونه هم شامل دي او په یوه ساعت کې به له منځه یوړل شي.

ټرمپ همدارانګه په تروث سوشیال کې د "Task Force Iron Gate" (د اوسپنیزې دروازې ځواک) په نوم د یوې ځانګړې ډلې یادونه کړې چې په خبره یې کسپین سمندرګي او نورو ځمکنیو لارو څخه د ایران د پرمختللو وسلو او بندیز لاندې توکو د لېږد رالېږد مخه به نیسي.

ولسمشر ټرمپ دا څرګندونې داسې وخت کړي چې دواړه لوري لا هم د هرمز تنګي په سیمه او شاوخوا کې، پر سمندري بېړیو او ساحلي تاسیساتو محدود بریدونه کوي.

د اوکرایین پر بریښنايي تاسیساتو د روسیې د بریدونو په دوام د اوکرایین د ختیځمو سیمو شاوخوا شپږ لکه اوسیدونکي د یکشنبې په ورځ له برېښنا بې برخې شوي.

د اوکراین ولسمشر ولودیمیر زیلینسکي ویلي چې د هېواد په پراخو سیمو کې خلک اوسمهال له برېښنا پرته د ژمي له سړې هوا سره مخ دي.

یوه ورځ مخکې، زیلینسکي پر خپل روسي سیال ولادیمیر پوتین هم تور پورې کړی و چې غواړي په ابوظبي کې د راتلونکو خبرو په درشل کې، اوکرایین په تیارو کې کېنوي او پر دغه هېواد اعظمي فشار راوړي.

ټاکل شوې ده چې د سه شنبې او چهارشنبې په ورځو، د متحده عربي اماراتو په پلازمېنه ابوظبي کې د روسیې، اوکراین او متحده ایالاتو ترمنځ د درې اړخیزو خبرو اترو لومړی پړاو ترسره شي.

امریکایي مذاکره کوونکي هڅه کوي چې د ژمي له پیل مخکې په اوکراین کې د جګړې د پای ته رسولو په لور پرمختګ وکړي.

د اسرائیل ولسمشر اسحاق هرتزوګ اعلان کړی چې د نوي حکومت د جوړولو لومړی فرصت به د اپوزیسیون مشر او د بنیامین نتانیاهو سخت سیال، ګادي آیزنکوټ ته ورکړي.

هرتزوګ د شنبې په ورځ، د نومبر په اوومه، ویلي چې له ټولو هغو ګوندونو سره تر سلا مشورو وروسته یې دا پرېکړه کړې ده چې د تېرې اوونۍ په پارلماني انتخاباتو کې یې برخه اخیستې وه. تمه ده چې دا پرېکړه د یکشنبې په ورځ په رسمي ډول عملي شي.

د انتخاباتو وروستۍ پایلې ښيي چې د نتانیاهو په مشرۍ لیکود ګوند ۲۷ څوکۍ ګټلې، خو د هغه د متحدو مذهبي او ښي‌اړخو ډلو د څوکیو له کمېدو سره، د نتانیاهو د ملاتړ ټولټال شمېر ۵۳ ته رسېدلی دی.

بل لور ته، د نتانیاهو مخالف سیاسي بلاک ۴۸ څوکۍ ګټلې چې ۲۱ یې د آیزنکوټ د «یاشار» ګوند دي. خو دواړه بلاکونه د حکومت جوړولو لپاره د پارلمان د ۱۲۰ څوکیو له منځه لږ تر لږه ۶۱ څوکیو ملاتړ ته اړتیا لري.

که آیزنکوټ په ټاکلي وخت کې د حکومت په جوړولو بریالی نه شي، دا فرصت به نتانیاهو ته ورکړل شي.

د روسیې دفاع وزارت وايي، ځواکونو یې د اوکراین د پوځ د استفادې وړ د انرژۍ تاسیسات او په تور سمندرګي کې د وسلو او پوځي تجهیزاتو یوه لېږدوونکې بېړۍ په نښه کړې ده.

دغه وزارت نن یکشنبه، د لړم په ۱۷ اعلان وکړ چې روسي ځواکونو د اوکراین په ژیتومیر ولایت کې د برېښنا پر یوې فابریکې برید کړی دی. د مسکو په وینا، دغې فابریکې د اوکراین دفاعي صنعتونو ته برېښنا برابروله.

د روسیې دفاع وزارت دغه راز ادعا کړې چې د اوکراین د اودیسې بندري ښار په جنوب لوېدیځ کې یې د پوځي تجهیزاتو یوه لېږدوونکې بېړۍ هم په نښه کړې ده.

دا ادعاوې تر اوسه خپلواکو سرچینو نه دي تایید کړې.

دا بریدونه داسې مهال کېږي چې ټاکل شوې د نومبر په لسمه او یوولسمه په ابوظبۍ کې د امریکا، روسیې او اوکراین ترمنځ د سولې خبرې وشي.

د پولنډ په کراکوف ښار کې د شنبې ورځې د ډزو په پېښه کې د وژل شویو شمېر شپږو او د ټپیانو لږترلږه پنځلسو ته لوړ شوی دی.

د فرانسپرس خبري اژانس د راپورله مخې پولیسو د برید په تړاو د مشکوک کس په کور کې د دوو ښځو او یوه سړي مړي هم موندلي دي. د پولنډ صدراعظم ډونالډ توسک ویلي، داسې ښکاري چې دا درې کسان د بریدګر د کورنۍ غړي دي.

د پولیسو په وینا، بریدګر چې ۲۴ کلن پولنډی دی، د کراکوف ښار په مرکزي تاریخي بازار کې پر خلکو ډزې وکړې. د هغه د نیولو پر مهال دوه پولیس هم ټپیان شول او بریدګر د پولیسو په ډزو تر ټپي کېدو وروسته ونیول شو.

چارواکي وايي، بریدګر له سختدریځو ښي اړخو افکارو اغېزمن و او په برید کې یې له نیمه اتومات ټوپک څخه کار اخیستی دی.

دا په تېرو څو لسیزو کې په پولنډ کې د ډزو تر ټولو خونړۍ پېښه بلل شوې ده.

ایران د شنبې په ورځ محمدعارف شه ‌بخش، چې د بلوچستان اوسېدونکی و، د سیستان او بلوچستان په ولایت کې د پولیسو پر یوې پوستې په وسله ‌وال برید کې د لاس لرلو په تور اعدام کړ.

ایراني رسنیو د شنبې په ورځ، د لړم په ۱۶مه، راپور ورکړی چې شه ‌بخش د جیش‌ العدل ډلې د غړیتوب او د «بغي» او «محاربې» په تورونو محکوم شوی و.

د دغو رسنیو د راپورونو له مخې، د ایران قضايي چارواکو ویلي چې په دغه برید کې یو شمېر پولیس وژل شوي او ټپیان شوي وو، خو د برید کره نېټه او د مرګ ‌ژوبلې شمېر یې نه دی څرګند کړی.

د ایران د اسلامي جمهوریت په قوانینو کې «بغي» د نظام پر ضد وسله ‌وال پاڅون ته ویل کېږي.

د بشري حقونو سازمانونو په وار وار د «محاربې» او «بغي» په څېر تورونه مبهم سیاسي او امنیتي تورونه بللي او په ایران کې یې د محاکمو پر ناڅرګندو او ناعادلانه بهیرونو نیوکې کړې دي.

جیش‌العدل ډله، چې د ایران په جنوب ختیځ کې فعالیت کوي، د ایران او امریکا له خوا ترهګره ډله بلل شوې ده. خو دا ډله ادعا کوي چې د بلوڅ لږکیو د حقونو لپاره مبارزه کوي. په ایران کې د اعدامونو زیاتېدو هم نړیوالې اندېښنې راپارولې دي.

د ملګرو ملتونو ځانګړې راپور ورکوونکې، مای ساتو، تېره اوونۍ په ایران کې د بېړنیو محاکمو او عادلانه محاکمې ته د لاسرسي د حق د نقض په اړه خبرداری ورکړی و.