نړۍ
د فزیک د نوبل جایزه بلجیمي-امریکایي ساینس پوه فرانسیس هالزن وګټله
بلجیمي-امریکایي ساینس پوه فرانسیس هالزن د ۲۰۲۶ کال د فزیک د نوبل جایزه وګټله.
د نوبل جایزې د غوراوي کمېټې د سې شنبې په ورځ «د تلې په ۱۴مه» وویل چې نوموړي دا جایزه د داسې یوه څارونکي مرکز د جوړولو لپاره ترلاسه کړه چې په کایناتو کې د نیوټرینو په نوم د ډېرې لوړې انرژۍ لرونکي واړه ذرات کشفوي او د هغوی د رامنځته کېدو سرچینه معلوموي.
۸۲ کلن هالزن وموندله چې د جنوبي قطب له پاکو او ژورو یخونو څخه د دغو ذراتو د موندلو او څارلو لپاره کار اخیستل کېدای شي.
نیوټرینو ته کله ناکله "اروايي ذرات" هم ویل کېږي، ځکه دا ذرات له ځمکې او حتی د انسان له بدن څخه داسې تېرېږي چې تقریباً هېڅ نښه نهپرېږدي او ډېر کم له نورو موادو سره ټکر یا تعامل کوي.
د سویډن د علومو شاهي اکاډمۍ ویلي چې د هالزن څېړنو "د کاینات پوهنې یوې نوې بڼې" ته لاره هواره کړې ده.
تر دې مخکې د دوشنبې په ورځ د طب د نوبل جایزه د امریکا او جرمني درېیو ساینسپوهانو ته د اپټوژنېټیک په برخه کې د هغوی د څېړنو له امله ورکړل شوه.
اپټوژنېټیک هغه تخنیک دی چې د عصبي سېګنالونو د کنټرول لپاره پهکې له رڼا څخه کار اخیستل کېږي.
د نوبل نورې، د کیمیا جایزه به د چهارشنبې او د ادبیاتو د پنجشنبې په ورځو او د نوبل د سولې جایزې ګټونکی به د جمعې په ورځ اعلان شي.
د نوبل د جایزې ګټونکي به د ډسمبر په ۱۰مه په رسمي مراسمو کې خپلې جایزې ترلاسه کړي.
په هره جایزه کې یو ډیپلوم، د سرو زرو مډال او ۱۲ میلیونه سویډني کرون چې شاوخوا ۱،۲ میلیونه امریکايي ډالر کېږي، شامل دي.
د ورځې تازه خبرونه دلته ولولئ
یو اسرائیلی وګړی د انسانانو د بدن د غړو د قاچاق په تور پر ۱۲ کاله بند محکوم شو
د مسکو یوې محکمې د چهارشنبې په ورځ (د لړم ۲۷مه) د بوریس وولفمن په نوم ۴۲ کلن اسرائیلی وګړی د انسانانو د قاچاق او د بدن د غړو د پلور په تور پر ۱۲ کاله بند محکوم کړ.
د فرانسې خبري آژانس د راپور له مخې، د مسکو څارنوالۍ په یوه اعلامیه کې ویلي، وولفمن د ۲۰۰۶ او ۲۰۰۸ کلونو ترمنځ ، د روسیې د اتباعو په شمول یو شمېر کسان، د ناقانونه جراحي عملیاتو لپاره کوسوو ته لېږدول.
د اعلامیې له مخې، د هر پښتورګې د پیوند لګښت لږ تر لږه ۸۰ زره یورو و.
وولفمن تېر کال په ترکیه کې نیول شوی و او وروسته روسیې ته سپارل شوی و.
د چین ولسمشر د شینجین په هوايي ډګر کې د ټرمپ هرکلی وکړ
د چین ولسمشر شي جینپینګ د چهارشنبې په ورځ (د لړم ۲۷مه) د شینژن په هوايي ډګر کې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ هرکلی وکړ.
وروسته لدې چې ولسشمر ټرمپ د امریکا د ولسمشرۍ له ځانګړې الوتکې (ایرفورس ون) څخه ښکته شو او په داسې حال کې چې د شي جینپینګ ترڅنګ پر سره غالۍ ولاړ و، د تشریفاتو ګارډ ورته د هرکلي مراسم ترسره کړل.
ټرمپ د شینژن په ښار کې له درې اړخیزې غونډې یوه ورځ مخکې چین ته ورسیده. ټاکل شوې ده چې د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین هم په دې غونډه کې ګډون وکړي.
سعودي ائتلاف وايي د حوثیانو یو توغندی یې شنډ کړی دی
د سعودي عربستان په مشرۍ ائتلاف وايي، د حوثي وسلهوالو یو توغندی یې شنډ کړی او له منځه وړی دی.
د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې، د سعودي عربستان د ملکي دفاع ادارې دیمن له حوثیانو سره د نښتو ددوام په ترڅ کې، د چهارشنبې په ورځ (د لړم ۲۷مه) د سعودي عربستان د جنوبي ښارونو جازان، نجران او خمیس مشیط اوسېدونکو ته د احتمالي خطر خبرداری ورکړی دی.
په عین حال کې، د فرانسې خبري اژانس د راپور له مخې، نن د سعودي عربستان په پلازمېنه ریاض کې د یوې زورورې چاودنې غږ اورېدل شوی او یو شمېر اوسېدونکو د ریاض هوايي ډګر ته څېرمه د لوګي د لیدلو خبر ورکړی دی.
له پیښې مخکې د سعودي عربستان په مشرۍ ائتلاف اعلان وکړ چې د حوثیانو له خوا د ریاض ښار پر لور توغول شوی یو کروز توغندی یې نسکور کړی دی.
د ایران له ملاتړ برخمنو حوثیانو تراوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.
روبیو: فکر نه کوم پر واشنګټن د «چټل بم» د برید نږدې ګواښ موجود وي
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو ، په واشنګټن کې د «چټل بم» په وسیله د برید لپاره د ایران د احتمالي پلان په اړه د سياېناېن د راپور په غبرګون کې ویلي، دی فکر نه کوي چې د امریکا پلازمېنه به له کوم سملاسي ګواښ سره مخ وي.
د«چټل بم» بم اصطلاح داسې وسلې ته کارول کیږي چې د عادي چاودېدونکو توکو په وسیله راډیواکټیف مواد په چاپېریال کې خپروي.
د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې، روبیو د چهارشنبې په ورځ (د لړم ۲۷مه) د فلیپین په پلازمېنه مانیلا کې، پر واشنګټن د احتمالي برید په اړه د یوه خبریال د پوښتنې په ځواب کې وویل: «د امریکا استخباراتي ادارې په دوامداره توګه امنیتي ګواښونه ارزوي.»
هغه زیاته کړه چې ځینې کسان داسې معلوماتو ته دلاسرسي ادعا کوي چې په حقیقت کې یې په اختیار کې نه دي خو یوازې د دې لپاره چې د دولتي ادارو برېښنالیک پته لري، د خبریالانو لخوا د اعتبار وړ ګڼل کیږي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر ټینګار وکړ چې د هغه نیوکې په ځانګړې توګه د سياېناېن د یاد راپور په اړه نه دي، بلکې په عمومي توګه د رسنیو د استخباراتي سرچینو په اړه خبرې کوي.
د ټرمپ د ترور د توطیې په قضیه کې د سپاه پاسداران روزل شوی کس په ۲۷ نیم کاله بند محکوم شو
د امریکا د عدلیې وزارت اعلان وکړ چې د پاکستان تبعه او د ایران د سپاه پاسداران روزل شوی عامل، آصف مرچنت، د ډونالډ ټرمپ او نورو امریکايي چارواکو د ترور لپاره توطیه کې د لاس لرو له امله په ۲۷ نیم کاله بند محکوم شوی دی.
نوموړی تورن شوی و چې د پنځه زره امریکايي ډالرو په بدل کې د اجیرو قاتلانو د ګمارنې په هڅې سره یې په توطیه کې ګډون درلود.
د امریکا د عدلیې وزارت د هغې اعلامیې له مخې چې د سېشنبې په ورځ، د لړم په ۲۶مه خپره شوې، د نیویارک د یوې د فدرالي محکمې قاضي، اریک کومېټي، ۴۸ کلن آصف مرچنت د پولې هاخوا د ترهګریز اقدام د ترسره کولو د هڅې او د اجیرانه وژنې د توطیې په تور په ۳۳۰ میاشتو بند محکوم کړی دی.
د امریکا د عدلیې وزارت وايي، مرچنت په ۲۰۲۲ کال کې له سپاه پاسداران سره همکارۍ ته مخه کړې وه او د یوه خپلوان له لارې یې په دغو ځواکونو کې له خپل ارتباطي کس، "یوسف مرهرداد"، سره اړیکه ټینګه کړې وه.
د دې اعلامیې له مخې، مرچنت له ۲۰۲۳ کال راهیسې د شاوخوا یو نیم کال په موده کې نږدې ۱۵ ځله په تهران کې له خپل ارتباطي کس سره ولیدل او په دغو لیدنو کې یې د استخباراتي ضد فعالیتونو په برخه کې روزنه ترلاسه کړه. وروسته ورته دنده وسپارل شوه چې د امریکايي چارواکو د ترور د تنظیمولو لپاره امریکا ته سفر وکړي.
د امریکا د عدلیې وزارت په وینا، مرچنت ته لارښوونه شوې وه چې د عملیاتو د ترسره کولو لپاره له مجرمینو یا د مافیا له غړو څخه کسان وګوماري او امریکا کې په یوه سیاسي غونډه کې د ترور اقدام ترسره کړي.
امریکايي څارنوالانو ویلي، چې د دې توطیې اصلي هدف ډونالډ ټرمپ و، خو د هغه مهال د امریکا ولسمشر جو بایډن او د جمهوري غوښتونکي ګوند په لومړنیو ټاکنیزو سیالیو کې د ټرمپ سیاله نیکي هیلي هم د احتمالي هدفونو په توګه په پام کې نیول شوي وو.
د سعودي او پاکستان ترمنځ د ۳۰ میلیارده ډالرو د ګازي تأسیساتو د پروژې هوکړه
د سعودي عربستان د انرژۍ شرکت «ډېلټا انرژي» له یوه پاکستاني دولتي شرکت سره د شاوخوا ۳۰ میلیارده ډالرو په ارزښت د ګازو د نللیکو او نورو تأسیساتو د جوړولو د امکاناتو د څېړلو هوکړه لاسلیک کړې ده.
د روېټرز خبري اژانس د راپور له مخې، په هغې خبرپاڼه کې چې د دواړو شرکتونو لهخوا د سې شنبې په ورځ «د لړم په ۲۶مه» خپره شوې، ویل شوي چې په دې طرحه کې د افغانستان له پولې د پاکستان تر ګوادر بندر او د هند تر پولې د ګازو د نللیکو غځول هم شامل دي.
سعودي شرکت د افغانستان د کشک د ګازو زېرمې او نورې سرچینې د دغو نللیکو لپاره د ګازو د احتمالي تأمین کوونکو په توګه یادې کړې دي.
د روېټرز په وینا، دا پروژه د ټاپي له پروژې چې د ترکمنستان پر ګازو تکیه لري، جلا ده.
خو شرکتونو ټینګار کړی چې دا هوکړه یوازې د پروژو د امکاناتو د ارزونې لپاره ده او تر اوسهیې د پانګونې یا عملي کار وروستۍ پرېکړه نهده شوې.
جي ډي ونس: د ټرمپ اداره نه پریږدي چې له ایران سره جګړه په «بې پایه جګړې» بدله شي
د امریکا د ولسمشر مرستیال جي ډي ونس وايي، د ټرمپ اداره نه پریږدي چې له ایران سره جګړه په یوې «بې پایه جګړې» بدله شي.
ونس پرون دوشنبې فاکس نیوز سره په مرکه کې پر ایران د برید ننګه کړې او ویلي یې دي چې واشنګټن نه غواړي په اوږدمهاله جګړه کې ښکیل شي.
امریکا او اسراییلو په ګډه څه باندې اته میاشتې مخکې پر ایران برید وکړ.
که څه هم دواړه خواوې د جګړې د پایته رسیدو په اړه کومې هوکړې ته نه دي رسیدلي، خو د قطر په منځګړیتوب د امریکا او ایران ترمنځ د سولې مذاکرات روان دي چې کومه پایله یې نه ده ورکړې.
د ایران سپاه ځواکونو پر بحرین د بې پیلوټه الوتکو بریدونه کړي
د ایران سپاه پاسدارن ځواکونو نن سهار پر بحرین د بې پیلوټه الوتکو د بریدونو خبر ورکړی او ادعا یې کړی چې په دې هېواد کې یې د شیخ عیسي پوځي اډه په نښه کړې ده.
خپلواکو سرچینو دغه ادعاوې نه دي تاییدې کړي.
بل پلو، د بحرین د کورنیو چارو وزارت د بریدونو د ګواښ خبرداری ورکړی او له خلکو یې غوښتي چې امن ځایونو کې پناه واخلي.
ایراني ځواکونو دغه بریدونه د امریکا د بېپیلوټه الوتکو له خوا د "ایران د هوايي حریم د نقض" په ځواب کې کړي دي.
د دوی په خبره، "د ایران پر وړاندې د امریکا هیڅ برید به بې ځوابه پرېنږدي".
د ایران سپاه پاسداران ځواکونو د تیرې جمعې او شنبې په ورځو هم پر بحرین بریدونه کړي وو.
۵ اروپايي هېوادونه ډیپورټ کېدونکو پناه غوښتونکو ته رواندا کې یو مرکز جوړوي
پنځه اروپايي هېوادونه غواړي د ډیپورټ کېدونکو پناه غوښتونکو لپاره په رواندا کې یو مرکز جوړ کړي.
روېټرز خبري اژانس د دوشنبې په ورځ راپور ورکړ چې جرمني، ډنمارک، اتریش، هالنډ او یونان په رواندا کې د دغه مرکز د جوړولو پلان اعلانوي.
دغه پلان کې هغه کډوال شامل دي چې د پناه غوښتنې درخواستونهیې رد شوي دي او د اروپايي ټولنې په هېوادونو کې د پاتې کېدو قانوني حق نهلري.
ټاکل شوې ده چې دغه مرکز به په ۲۰۲۷ کال خپل فعالیت پیل کړي.
د بشري حقونو ملاتړو ډلو د دغه پلان د نتایجو او د پناه غوښتونکو د حقونو په هکله اندېښنه څرګنده کړې ده.
د اوکراین او روسیې د بریدونو له زیاتېدو سره د «رامشتاین» دفاعي غونډه جوړېږي
ټاکل شوې ده چې د "رامشتاین" په نوم د اوکراین د تماس د دفاعي ډلې هېوادونه د سې شنبې په ورځ په بروکسل کې غونډه وکړي.
د اوکراین ولسمشر ولودیمیز زلنسکي ویلي دي دغه غونډه باید د اوکراین د دافع هوا ځواک د پياوړتیا لپاره په ځانګړې توګه د پاټریوټ او ناسامز توغندیو د سیستمونو په برخه کې کوټلو پایلو ته ورسېږي.
دا غونډه په داسې حال کې دایرېږي چې پر یو بل باندې د اوکراین او روسیې بریدونو زور اخیستی دی.
د روسیې دفاع وزارت د دوشنبې په ورځ ادعا وکړه چې د اوکراین ۱،۳۳۶ بېپیلوټه الوتکې یې په بېلابېلو سیمو کې نسکورې کړې دي.
دغه شمېر د خپلواکو سرچینو لهخوا نهدی تأیید شوی.
په عین حال کې زلنسکي خبرداری ورکړی چې مسکو په اوکراین باندې نویو توغندیزو بریدونو ته تیاری نیسي.
د جګړې د پای ته رسولو لپاره ډیپلوماتیکو هلو ځلو هم تر اوسه د پام وړ کوم پرمختګ نهدی کړی.