د امریکا د عدلیې وزارت غواړي یوه ۴۷ کلنه افغانه، نذیره حاجي‌زاده، د بهرنیو ترهګرو د ایستلو ځانګړې محکمې (ATRC) له لارې له امریکا وباسي.

دا لومړی ځل دی چې دا محکمه د یوه داسې بهرني وګړي د ایستلو لپاره کارول کېږي چې د چارواکو په وینا، د داعش پلوي کورنۍ د ترورویستي برید په پلان کې یې مرسته کړې ده.

د امریکا د چارواکو په وینا، نذیره حاجي‌زاده او د هغې د کورنۍ غړي په ۲۰۲۴ کال کې د انتخاباتو په ورځ د داعش په ملاتړ د ډله‌ییز برید په پلان کې ښکېل وو. د هغې زوی عبدالله حاجي‌زاده او زوم ناصر احمد توحیدي مخکې په همدې قضیه کې مجرم پېژندل شوي دي.

د عدلیې وزارت وایي، کورنۍ د برید د تمویل لپاره د خپل کور او نورې شتمنۍ د پلورلو هڅه کړې وه، او نذیرې حاجي‌زاده هم پلان درلود چې د کورنۍ نور غړي له برید مخکې افغانستان ته ولېږدوي.

امریکايي چارواکي وایي، د ترهګرۍ په قضیو کې د بهرنیو وګړو لپاره په امریکا کې ځای نشته، او د همدې دلیل له مخې غواړي نوموړې د ځانګړې محکمې له لارې له هېواده وباسي.

د بخښنې نړیوال سازمان وايي، د طالبانو نوی «شرطه» قانون، امکان لري د خلکو پر ځینو اساسي حقونو او ازادیو اغېز وکړي.

دغه سازمان د چهارشنبې په ورځ «د وږې پر ۴مه» په ټولنیزه شبکه اېکس کې ویلي چې په دغه قانون کې د اندېښنې وړ مواردو څخه یو هم د هر ډول لاریونونو او اعتراضونو عمومي بندیز دی او دا یې د سوله‌ییزو غونډو له حق سره په ټکر کې بللی دی.

د بخښنې نړیوال سازمان زیاتوي چې دغه بندیز کولای شي په افغانستان کې پر موجودو اساسي ازادیو محدودیتونه لا زیات کړي.

د طالبانو عدلیې وزارت اعلان کړی چې د پولیسو لپاره‌یې د «شرطه» په نوم نوی قانون تصویب کړی دی.

د دغه وزارت د خبرپاڼې له مخې چې د زمري پر ۳۱مه په اېکس کې خپره شوې، دا قانون دوه بابونه، پنځه فصلونه او ۵۳ مادې لري او د طالبانو د مشر هبت‌الله اخندزاده له‌خوا توشېح او په رسمي جریده کې خپور شوی دی.

د دغه قانون په ۵۰مه ماده کې راغلي چې په ټول افغانستان کې د هر ډول «لاریون» ترسره کول منع دي.

د بخښنې نړیوال سازمان په دوام کې ویلي چې طالبانو په تېرو کلونو کې له یو شمېر معترضانو او مخالفانو سره د خپل‌سرو نیونو او توقیفونو، شکنجې، ناوړه چلند او جبري ورکېدو له لارې چلند کړی دی.

دغه سازمان له طالبانو غوښتي، هغه فرمانونه او پالېسۍ لغوه کړي چې د افغانستان له نړیوالو ژمنو سره په ټکر کې دي.

د ایران د بشري حقونو سازمان د شمېرو له مخې، په ایران کې د روان میلادي کال له پیل راهیسې تر اوسه سلګونه کسان اعدام شوي دي.

دغه سازمان د چهارشنبې په ورځ «د وږې پر ۴مه» اعلان وکړ چې د ۲۰۲۶ کال له پیل راهیسې په ایران کې لږ تر لږه ۵۰۰ کسان اعدام شوي چې ۱۶ یې ښځې دي.

دا سازمان زیاتوي چې د ۲۰۱۰ کال له پیل راهیسې په ایران کې ۱۰ زره او ۹۴۳ کسان اعدام شوي دي. له دې ډلې ۳۰۵ ښځې وې او ۷۱ کسان د جرم د ترسره کولو پر مهال له ۱۸ کلونو کم عمر درلود.

په همدې حال کې، ملګرو ملتونو راپور ورکړی چې د روان میلادي کال له پیل راهیسې په ایران کې لږ تر لږه ۵۶ کسان د سیاسي او امنیتي جرمونو په تور اعدام شوي چې ۲۷ یې له اعتراضونو سره په تړاو اعدام شوي دي.

په ایران کې د اعدامونو د شمېر د زیاتوالي راپور داسې مهال خپریږي چې تېره اوونۍ د نړۍ څه باندې ۳۰ هېوادونو په ایران کې د معترضانو پر وړاندې د اعدامونو د حکمونو پر دوام او عملي کېدو نیوکه وکړه او دا یې د مخالفانو د «غږ د چوپولو» وسیله وبلله.

د تبت او نیپال پولې ته څېرمه د چهارشنبې په ورځ «د وږې پر ۴مه» د سېلابونو له امله ۱۹ کسان مړه شوي او د څه کم ۴۰۰ سیلانیانو برخلیک لا هم معلوم نه‌دی.

له پېښې وروسته د لټون او ژغورنې پراخ عملیات پیل شول.

د چین دولتي رسنیو د تبت په یوه تجارتي سیمه کې د ځمکې ښویېدنې له امله د «پراخو او د پام وړ ځاني تلفاتو» خبر ورکړی دی.

د چین ولسمشر شي جین پېنګ هم امر کړی چې د «ټولو امکاناتو» په کارولو سره دې د لټون او ژغورنې عملیات ترسره شي.

په همدې حال کې، د نیپال پولیسو د لږ تر لږه ۱۹ کسانو مړینه تأیید کړې او ویلي یې دي چې د پېښې له رامنځته کېدو اته ساعته وروسته لا هم د ۳۸۴ سیلانیانو د برخلیک په اړه معلومات نه‌شته، له دې ډلې ۲۹۱ تنه بهرني سیلانیان دي.

امریکایۍ وتلې سندرغاړې اود بشرپالنې فعاله ډولي پارټن د ۸۰ کلونو په عمرمړه شوه. کورنۍ یې ویلي چې نوموړې د سې شنبې په ورځ په نیشویل ښارکې ساه ورکړه. د هغې ویاند ویلي چې پارټین له یوې مودې راهیسې د سرطان پرناروغۍ اخته وه. نوموړې له ټینسي ایالت څخه له ساده او بېوزله ژوند څخه یوه د امریکا د تر ټولو محبوبو سندرغاړو، سندرې لیکونکو، لوبغاړو او مرستندویه فعالانو په توګه راڅرګنده شوه.

پارټین د Imagination Library په څېر د خیریه پروګرامونو له لارې د میلیونونو ماشومانو لاسنیوی کړی او د بشري مرستو په ګڼو برخو کې یې پراخ فعالیتونه ترسره کړي دي. د امریکا ولسمشرډونالډ ټرمپ پارټین د امریکا یوه له مشهورو سندرغاړو بللې او امریې کړی چې په ټوله امریکا کې دې بیرغونه د یوې اونۍ لپاره نیمه ځوړند وي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د اسلامي دولت ډلې یا داعش د خراسان څانګې د دوو مشرانو په اړه د هغو معلوماتو په بدل کې چې پرمټ یې د هغوی ځای معلوم او ونیول شي، اتلس ملیون ډالره جایزه اعلان کړې ده. دې وزارت د سې شنبې په ورځ په خپله ایکسپاڼه کې د داعش د خراسان څانګې د اوسني مشر ثناءالله غفاري پرسر اته ملیونه اود دې ډلې د بل مشرعبیدالله پرسر لس ملیون ډالره جایزه اعلان کړې ده. دې وزارت ویلي چې د دې ډلې دغو ترهګرو هغه بریدونه تنظیم کړي چې پرعمومي اعتراضي غونډو، د موسیقۍ پر ځایونو، هوايي ډګرونو او نورو ځایونو ترسره شوي او په نتیجه کې یې سلګونه بې‌ ګناه ملکي وګړي وژل شوي دي. غفاري په افغانستان کې د ټولو بریدونو چې دې ډلې ترسره کړي، اصلي مسول او عبیدالله هم د دې ډلې د مالي او عملیاتي چارو مسول بلل شوي دي. له څه باندې پنځو کالو راپدیخوا چې طالبان پرافغانستان بیا واکمن شوي، د اسلامي دولت ډلې د خراسان څانګې د کابل په ګډون په یوشمیرولایتونو کې د ډیرو خونړیو بریدونو مسولیت اخیستی دی. د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د داعش ډلې د مشرانو پرسر دغه جایزه داسې مهال اعلانوي چې له نن څخه پنځه کاله مخکې د اګسټ په ۲۶ دې ډلې د کابل په نړیوال هوایي ډګرکې د هغه خونړي برید مسولیت اخیستی چې د امریکایي ځواکونو په مشرۍ د نړیوالو ځواکونو له خوا په ګډوډۍ کې د یوشمیرافغانانو د ایستلو په بهیرکې ترسره شوه. په دغه برید کې دیارلس امریکایي سرتیري او شاوخوا ۱۷۰ ملکي افغانان ووژل شول او په لسګونو امریکایي سرتیري او ملکي افغانان ټپیان شول.

د پاکستان په پلازمېنه اسلام ‌اباد کې په یوه روغتون کې د اورلګېدنې په یوه پیښه کې لږ تر لږه ۱۴ نوي زېږېدلي ماشومان مړه شوي دي.

د فرانس پرېس خبري اژانس د راپور له مخې، دغه اورلګېدنه نن چهارشنبې د وږی په ۴ د "پاکستان د طبي علومو د انستیتوټ" روغتون د زیږنتون څانګې په درېیم پوړ کې رامنځته شوې ده. د لومړنیو راپورونو له مخې د پېښې لامل په ایرکنډیشن سیسټم کې تخنیکي ستونزه یا چاودنه بلل شوې ده.

د پاکستان صدراعظم شهباز شریف د قربانیانو له کورنیو سره خواخوږي څرګنده کړې او د پېښې د مسؤلینو د پېژندلو غوښتنه یې کړې ده.

پاکستاني چارواکو ویلي چې د پېښې د علت او د روغتون د خوندیتوب د وضعیت په اړه یې سمدستي څېړنې پیل کړې دي.

په پاکستان کې په لویو ودانیو کې اورلګېدنې نسبتاً معمولې پېښې دي او ډېری وخت د خوندیتوب د قوانینو او ودانیزو مقرراتو کمزوري او همدارنګه د دغو قوانینو کمزورې څارنه او پلي کول پکې رول لري.

د روان کال په جنوري میاشت کې هم د کراچۍ ښار په یوه سوداګریز مرکز کې د اورلګېدنې له امله تر ۶۵ ډېر کسان مړه شوي وو.

ایران او عمان په هرمز تنګي کې د یوه موقتي ترانزیټي دهلیز او د ماینونو د پاکولو په تړاو خبرې کوي.

دا په داسې حال کې ده چې تهران نن چهارشنبې، د وږي په ۴ خبرداری ورکړ چې دغه حیاتي سمندري لار به تر هغو پورې چې متحده ایالات جګړه پای ته ونه رسوي، پراننیستل شي.

د د ایران د ایرنا خبري اژانس د راپور له مخې، د ایران د بهرنیو چارو وزارت مرستیال کاظم غریب ‌آبادي نن خبرداری ورکړ چې هېڅ پوځي بېړۍ ته به اجازه ورنه کړل شي چې د هرمز له تنګي څخه تېره شي.

غریب ‌آبادي همداراز وویل چې د امریکا له خوا د اقتصادي محاصرې له پیل مخکې هرمز تنګی تړل شوی و، ځکه د نوموړي په وینا، امریکا د هوکړې له مخې پر خپلو ژمنو عمل ندی کړی.

د عمان او ایران د بهرنیو چارو وزیرانو د سه‌ شنبې په ورځ په یوه ګډه اعلامیه کې ویلي چې پریوه میکانیزم یې خبرې کړي چې په ترڅ کې یې په پړاوونو کې په هرمز تنګي کې د کښتیو د خوندي تګ راتګ د بیرته پیلولو لپاره د یوه موقتي ګډ سمندري دهلیز جوړول او له ماینونو څخه د دې تنګي د پاکولو لپاره د یوې ګډې پروژې عملي کول شامل دي.

د طالبانو د حکومت د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي وایي چې په افغانستان کې شاوخوا سل زره کسان د زرګرۍ په صنعت کې پرفعالیت بوخت دي. نوموړي دغه څرګندونې په کابل کې د افغانستان د سروزرو او زرګرۍ د صنعت په لومړني نندارتون کې چې د سې شنبې په ورځ پرانستل شوی او درې ورځې به پرانیستی وي، کړې دي.

د طالبانو ترکنټرول لاندې باخترخبري آژانس د راپورله مخې د دغه نندارتون د پرانستلو په مراسمو کې د خصوصي سکتوریوشمیراستازو او د ایران سفیرهم ګډون کړی و. د راپورله مخې عزیزي ویلي چې هڅه کیږي افغانستان د زرګرۍ په برخه کې پر یوه ملي برانډ بدل شي.

په کابل کې د زرګرۍ د صنعت دغه نندارتون داسې مهال پرانستل کیږي چې د راپورونو له مخې په دې وروستیو کلونو کې د زرګري د صنعت په ګډون د لاسي صنایعو ډیرکاروبارونه خراب شوي دي.

امریکایي چارواکو ازادي راډیو ته تایید کړې چې د امریکا د استخباراتو د مرکزي ادارې، CIA مشر جان راتکلیف د سې شنبې په ورځ د اګست په ۲۵مه مسکو ته سفرکړی چې له مخکې نه وو اعلان شوی. دغه نادره سفر په داسې وخت کې ترسره کیږي چې د اوکراین د جګړې د پای ته رسولو لپاره د واشنګټن هڅې له ځنډ سره مخ شوې او له ایران سره د مسکو د اړیکو پرسر ترینګلتیاوې زیاتې شوې دي.

له کله چې راتکلیف د ولسمشر ډونالډ ټرمپ تر مشرۍ لاندې اداره کې د CIA د مشر په توګه ټاکل شوی، دا یې روسیې ته لومړنی سفردی چې رسنۍ ترې خبرې شوې دي خو داچې د څه لپاره یې کړی، په دې اړه نورجزیات ندي څرګند شوي. هغوامریکایي چارواکو چې مسکو ته د هغه له سفر څخه خبر دي، یواځې یې هغه تایید کړی خو داچې نوموړي په دې سفرکې له چا سره کتلي او پرکومو موضوعاتو یې خبرې کړي، له څه ویلو ډډه کړې ده..

سي آی اې او سپینې ماڼۍ تر اوسه په دې اړه کومه تبصره نه ده کړې.

د بشري حقونو یوه ډله وایي، طالبانو په افغانستان کې په خپله پنځه کلنه واکمنۍ کې د مجازاتو د یوې بڼې په توګه د درو کارول زیات کړي دي.

په کاناډا کې مېشت د افغانستان د بشري حقونو او ډیموکراسۍ سازمان (اې اېج ار ډي او) په هغه راپور کې چې د سې شنبې په ورځ خپور کړی، ویلي چې په ۲۰۲۴ کال کې د درو وهلو ۵۹۳ پېښې ثبت شوي، په داسې حال کې چې په ۲۰۲۵ کال کې د دغو پېښو شمېر ۱،۰۷۴ ته لوړ شوی دی.

د بشري حقونو دې سازمان ویلي چې د روان ۲۰۲۶ کال تر اپرېل میاشتې پورې یې د درو وهلو ۵۵۳ پېښې ثبت کړې دي.

د طالبانو حکومت د جنسي جرمونو په ګډون په ډېرو مواردو کې تورنو کسانو ته د تنفیذي او تعلیقي بند ترڅنګ د درو وهلو سزاوې ورکړې دي چې د بشري حقونو ډلې هغه له انساني کرامت سره په تضاد کې بولي او د درولو غوښتنه‌یې کوي، خو طالبان وایي د شریعت له مخې دا ډول سزاوې مجرمنیو ته ورکوي.

د جرمني «ډي پي اې» خبري اژانس د راپور له مخې، په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه مأموریت (یوناما) د جولای په وروستیو کې په یوه راپور کې ویلي چې طالب چارواکو د روان کال د اپرېل له نیمایي راهیسې په عام محضر کې د درو وهلو د نویو پېښو خبر نه‌دی ورکړی، خو د یوناما په خبره د اپرېل له لومړۍ نېټې څخه د جون تر ۳۰مې پورې ۱۳۷ کسان په درو وهل شوي دي.