د ملګرو ملتونو مرستندوی پلاوي (UNAMA) ویلي چې د هرات ولایت د جبرئیل ښارګوټي د وروستیو اعتراضونو په ترڅ کې لږ تر لږه یو هلک د ډزو له امله وژل شوی او څو نور کسان د وهلو ټکولو له کبله ټپیان شوي دي.

یوناما ویلي چې د یوې بلې احتمالي مړینې په اړه راپورونه هم ارزوي. دغه اعتراضونه وروسته له هغې وشول چې د طالبانو د امر بالمعروف محتسبانو د «حجاب د لارښوونو د نه مراعت» په تور یو شمېر ښځې او نجونې ونیولې.

یوناما تایید کړې چې د جون د ۶ او ۷ ترمنځ لږ تر لږه ۳۰ ښځې په هرات ښار کې نیول شوې وې، او لسګونو نورو ته شفاهي اخطارونه ورکړل شوي وو. د دې ادارې په وینا، که څه هم یادې ښځې د جون په ۸مه خوشې شوې، خو دغه ډول نیونې د هغوی او کورنیو پر ژوند ژور اغېز پرېږدي.

بل لور ته، د طالبانو چارواکو د ښځو د نیولو راپورونه رد کړي او هغه یې «بې‌بنسټه اوازې» بللې دي. همداراز ځینو رسنیو راپور ورکړی چې په تهران کې یو شمېر افغان کډوالو د هرات له معترضانو سره د ملاتړ په موخه لاریون کړی، خو دغه راپورونه په خپلواکه توګه نه دي تایید شوي.

وروسته له دې چې ایراني رسنیو راپور ورکړ چې د سې ‌شنبې په ماښام د ایران په جنوب کې د یوه واده‌ په مراسمو بریدونو کې لږ تر لږه څلور کسان وژل شوي، د امریکا پوځ پر ملکي وګړو د برید ادعا رد کړه.

د امریکا د پوځ د مرکزي قوماندانۍ (سنټکام) ویاند ټیم هاوکینز، د ازادي راډیو ایراني څانګې، راډیو فردا ته ویلي: "موږ له هغو راپورونو خبر یو چې سرچینه‌یې ایراني دولتي رسنۍ دي. د پاسدارانو برعکس، د امریکا پوځ هېڅکله ملکي وګړي نه په نښه کوي."

د ایران د دولتي رسنیو د راپورونو له مخې، د هرمزګان ولایت د سیریک ولسوالۍ په بندر کوهستک کې د د یوه واده پر مراسمو د امریکا برید کې د یو ماشوم په شمول څلور کسان، وژل شوي او ۶۸ نور ټپیان شوي دي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت هم په یوه اعلامیه کې د سې شنبې په ورځ د دغه هېواد په جنوبي سیمو د امریکا بریدونه غندلي دي.

د امریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ د سې شنبې په ورځ ویلي و چې په اردن کې پر امریکايي ځواکونو د ایران د راکټي برید په غبرګون کې به پر ایران سخت بریدونه وکړي.

ټاکل شوې چې د ملګرو ملتونو امنیت شورا په روانه سپټمبر میاشت کې د افغانستان په اړه غونډه وکړي.

د امنیت شورا د راپور له مخې، په دې درې میاشتنۍ غونډه کې به د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي ځانګړې استازې او په دغه هېواد کې د د ملګرو ملتونو د مرستندوی مأموریت (یوناما) مشره رباب فاطمه، د افغانستان د سیاسي، امنیتي، بشري حقونو او بشري وضعیت په اړه خپل راپور وړاندې کړي.

د دې غونډې دقیقه نېټه لا نه‌ده ټاکل شوې.

په راپور کې ویل شوي چې پر ښځو او نجونو لګېدلي محدودیتونه، د طالبانو د حکومت او پاکستان ترمنځ ترینګلتیا، د ملکي وګړو وضعیت او ترهګریز ګواښونه به له هغو مهمو موضوعاتو څخه وي چې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا غړي به‌یې په دې غونډه کې وڅېړي.

دا لومړی ځل دی چې رباب فاطمه به په افغانستان کې د یوناما د مشرې په توګه د دغه هېواد په اړه خپلې موندنې او ارزونې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا ته وړاندې کړي.

نوموړې د روان میلادي کال د جولای میاشتې په لومړیو کې د روزا اوتونبایوا پر ځای د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د ځانګړې استازې او په دغه هېواد کې د یوناما د مشرې په توګه وټاکل شوه.

د پاکستان د خیبرپښتونخوا ایالتي حکومت یو پلان تصویب کړی چې له مخې یې ښځینه محصلینو او کارکوونکو ښځو ته برقي موټرسایکلونه وړیا ورکول کېږي.

پېښور ښار د پلان د لومړي پړاو د پلي کېدو لپاره ټاکل شوی دی.

د پاکستاني رسنیو د راپورونو له مخې، دا طرحه د چهارشنبې په ورځ «د وږې ۱۱مه» د خیبر پښتونخوا د اعلی وزیر سهیل افریدي په مشرۍ په یوه غونډه کې تصویب شوه.

ویل شوي چې په لومړي پړاو کې به په پېښور ښار کې نجونو او ښځو ته برقي موټرسایکلونه ورکړل شي، څو ښوونیزو او تحصیلي مرکزونو او کاري ځایونو ته‌یې ورځنی تګ راتګ اسانه شي.

چارواکو ویلي چې په راتلونکو پړاوونو کې به دا پلان د خیبر پښتونخوا نورو ولسوالیو ته هم وغځول شي.

د دروند وزن غېږنیونې افغان لوبغاړي محمد نادر صوفي زاده په قرغیزستان کې د قبایلو د غېږنیونې په سیالیو کې د ژېړو میډال وګاټه.

صوفي زاده د دوشنبې په ورځ د کُشتۍ د ترکمن کورش په څانګه کې د ایټالیا، ګورجستان او ارمنستان سیالانو ته ماته ورکړه خو نیمه پایلوبه یې پر خپل قرغیز سیال وبایلله.

په قرغیزستان کې په دې سیالیو کې، چې د اګست له ۳۱ مې پیل شوي او د سپټمبر تر اوومې دوام کوي، د افغانستان ۲۵ لوبغاړي ګډون لري.

د هند او افغانستان د سوداګرۍ ګډې کاري ډلې د دوه اړخیزې سوداګرۍ او اقتصادي همکاریو د پیاوړتیا لپاره پر یو شمېر نوو ګامونو هوکړه کړې ده.

د هندي رسنیو د راپور له مخې، د هند د سوداګرۍ وزارت نن (چهارشنبې) وویل، د دواړو خواوو د سوداګرۍ ګډې کاري ډلې په خپله مجازي یا انلاین غونډه کې د سوداګرۍ د اسانتیا، ګمرکي همکاریو او د مالوماتو د شریکولو د پیاوړتیا په اړه خبرې کړې دي.

دوی د افغان سوداګرو لپاره د ویزو پر اسانتیا، بانکي او مالي همکاریو، د درملو او کرنیزو محصولاتو پر سوداګرۍ، انرژۍ، پانګونې، بار وړلو او بندري چارو هم خبرې وکړې.

دواړو خواوو هوکړه کړې چې د ګمرکي همکاریو، سوداګریزو لارو او د درملو او کرنې په برخو کې همغږي زیاته کړي او د پانګونې او سوداګریزو اړیکو د پراختیا لپاره خپلې خبرې روانې وساتي.

د امریکا مرکزي قوماندانۍ (سنتکام) ویلي، امریکايي ځواکونو د سې‌شنبې شپې په ترڅ کې په ایران کې د سپاه پاسداران پر یو شمېر پوځي هدفونو پراخ بریدونه په بریالیتوب ترسره کړي دي.

سنتکام ویلي چې په دغو بریدونو کې د هوايي دفاع مرکزونه، راداري سیستمونه، سمندري تجهیزات او تاسیسات، د سمندري ماینونو اېښودلو وړتیاوې او د اړیکو مرکزونه په نښه شوي دي.

د امریکا پوځ وايي، دا بریدونه د سپاه پاسداران له خوا په هرمز تنګي کې د سوداګریزو بېړیو او امریکايي ځواکونو د احتمالي بریدونو په غبرګون کې شوي دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ هم ګواښ کړی چې که ایران د دغو بریدونو په ځواب کې غچ اخیستونکی برید وکړي، امریکا به پر ایران لا سخت او پراخ برید وکړي.

ټرمپ ویلي، دا بریدونه په هرمز تنګي کې د ایران د سمندري ماینونو د اېښودلو د ناکامې هڅې او په اردن کې د یوه امریکايي پوځي مرکز پر لور د اتو توغندیو د توغولو په غبرګون کې شوي دي. د اردن چارواکو مخکې ویلي وو چې اته توغندي یې شنډ کړي دي.

د جرمني حکومت روسیه په اګست میاشت کې د لایپزیګ ستراتیژیک هوايي ډګر ته د چاودېدونکو توکو د لېږدوونکي بې‌پیلوټه الوتکې په وسیله د یوې ناکامې «هایبرډي حملې» په ترسره کولو کې په لاس لرلو تورنه کړې ده.

د جرمني د بهرنیو چارو وزیر یوهان واده‌فول ویلي، برلین به د سپټمبر تر پایه په بن ښار کې د روسیې قونسلګري وتړي او په برلین کې به د «روسیې کور» د فرهنګي مرکز تړون لغوه کړي.

نوموړي زیاته کړې چې جرمني به د روسي وګړو پر داخلېدو کنټرولونه سخت کړي او د اروپايي ټولنې له لوري به د بندیزونو په نوملړ کې د نورو روسي وګړو د شاملولو غوښتنه وکړي.

د جرمني د بهرنیو چارو وزارت په ورته وخت کې په برلین کې د روسیې سفیر هم احضار کړی دی. د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین د جرمني دغه اقدامات «یوه بله جدي تېروتنه» بللې ده.

د لایپزیګ هوايي ډګر د جرمني او ناټو د پوځي تجهیزاتو د لېږد په برخه کې مهم رول لري او د اوکراین د «انتونوف» هوايي شرکت یوه اډه هم پکې ده.

د اکسیوس ویبپاڼې د راپور له مخې، د امریکا پوځ د سې‌شنبې شپې د بریدونو په ترڅ کې د ایران جنوبي ساحل ته څېرمه د ایران دوې دولتي تېل‌وړونکي بېړۍ په نښه کړې دي.

د راپور له مخې، امریکايي بې‌پیلوټه الوتکو پر دغو بېړیو توغندي ویشتلي او د هغو انجنونه یې په نښه کړې دي. د امریکا مرکزي قوماندانۍ (سنتکام) په خپله رسمي خبرپاڼه کې د تېل‌وړونکو بېړیو د برید په اړه مشخص څه نه دي ویلي، خو په خپرو شویو ویډیوګانو کې پر یوې تېل‌وړونکې بېړۍ د توغندي لګېدل ښکاري.

اکسیوس وايي، دا لومړی ځل دی چې امریکا د ایران پر تېل‌وړونکو بېړیو د سمندري محاصرې د ماتولو د مخنیوي پر ځای، د هرمز له تنګي څخه پر تېرېدونکو بېړیو د ایران د بریدونو په غبرګون کې برید کوي.

د یوه امریکايي چارواکي په وینا، دا اقدام د ایران د تېل‌وړونکو بېړیو پر وړاندې د نوې تګلارې برخه ده چې د ایران د نورو احتمالي بریدونو د مخنیوي لپاره د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ تصویب کړې ده.

ملګري ملتونه وایي، افغانستان د ماشومانو د خوارځواکۍ له مخ پر زیاتېدونکي کړکېچ سره مخ دی.

دې سازمان د سې شنبې په ورځ په خپله اېکس‌پاڼه کې لیکلي چې ۳،۷ میلیونه ماشومان له حادې خوارځواکۍ سره مخ دي چې له دې ډلې یو میلیون‌یې په شدیدې حادې خوارځواکۍ اخته دي.

د ملګرو ملتونو په ټکو په داسې حال کې چې د مالي مرستو د کمېدو له امله د خوارځواکۍ د درملنې او مخنیوي خدمتونه پای ته رسول کېږي، یونیسف د ماشومانو د ساتنې او د ژوند ژغورلو لپاره د لا ډېرو مرستو غوښتنه کوي.

د جرمني د کورنیو چارو وزارت ویاند د سې شنبې په ورځ وویل، ۲۲ تنه افغانان چې ټول‌یې نارینه او مجرمین وو، په یوه چارټر الوتکه کې د دوشنبې په ورځ افغانستان ته واستول شول.

د جرمني «ډي‌پي‌اې» خبري اژانس د راپور له مخې، دغه افغانان چې د جرمني له ټولو ۱۲ فدرالي ایالتونو څخه ډیپورټ ته برابر شوي و، د قتل، غلا او په قصدي ډول د اور اچونې په ګډون د جدي جرمونو مجرمین پېژندل شوي و.

په دې سره د تېر کال راهیسې چې په جرمني کې نوي ائتلافي حکومت په کار پیل کړی، افغانستان ته د بېرته استول شویو افغانانو شمېر ۲۵۰ تنو ته ورسېد.

برلین تېره اوونۍ تأیید کړه چې د طالبانو یوې درې کسیزې تخنیکې ډلې ته‌یې په مؤقت ډول دغه هېواد ته د ننوتو اجازه ورکړې چې په جرمني کې د افغانستان په سفارت او قونسلګریو کې د دغه بهیر د اداري چارو په ګړندي کولو کې مرسته وکړي.

د پناه ملاتړ «پرو ازیل» په نوم یوه سازمان د جرمني د پارلمان په حواله راپور ورکړی چې د ۲۰۲۵ کال تر پایه په جرمني کې شاوخوا ۱۳ زره افغانان تثبیت شوي و چې له دې هېواده باید ووځي.