په افغانستان کې د پولیو د واکسین نوی کمپاین پیلیږي.

له "پولیو پاک افغانستان بنسټ" نن پنجشنبې پرخپله ایکسپاڼه لیکلي چې د پولیود واکسین دغه نوی کمپاین به د راتلونکې دوشنبې په ورځ د می په اتلسمه د افغانستان په یوشمیر سیمو کې پیل شي. په دې اړه چې له پنځو کلونو کم عمره ماشومانو ته د ګوزڼ یا پولیوناروغۍ په وړاندې دغه کمپاین په څو ولایتونو کې پیلیږي څه ندي ویل شوي خو هغه داسې مهال پیلږي چې افغانستان تراوسه د پولیو د مثبتو پیښو د زیاتیدو له خطره ندی بج شوی. تردې مخکې د روان میلادي کال د اپریل په دیارلسمه د پولیو د واکسین کمپاین د افغانستان په اتلسو ولایتونو کې ترسره شو. د دغه کمپاین په ترڅ کې په ملیونونو ماشومانو ته د پولیو د واکسین څاڅکې ورکړل شول.

پولیو یوه ساري ناروغي ده چې یوازې واکسین یې مخه نیولی شي.

ټاکل شوې ده چې د افغانستان او ایرلنډ لوبډلې نن چهارشنبه په بلفاست کې په څلورمه یو ورځنۍ مسابقه کې سره مخامخ شي.

دا لوبه د افغانستان په وخت د ماسپښین په دوو بجو او ۱۵ دقیقو پیلېږي.

دواړه لوبډلې ۵ یو ورځنۍ مسابقې کوي.

د دوی ترمنځ دوه مخکېنۍ لوبې افغانستان ګټلي او یوه د باران له کبله بې‌نتیجې پای ته رسېدلې.

د کریک اینفو وېب‌پاڼې د راپور له مخې افغانستان د دوو لوبو په ګټلو سره د ۲۰۲۷ کال نړیوال جام کې د ګډون لپاره اتو غوره لوبډلو ته ورګډ شو چې مستقیماً په دې جام کې ګډون کوي.

د افغانستان لوبډله دغه‌راز هڅه کوي چې له ایرلنډ څخه د دې لړۍ بریا هم خپله کړي.

د بریتانوي ځواکونو یو پخوانی افغان ژباړن په سکاټلنډ کې د ټکسي پر سپرلۍ د جنسي تېري په تور زنداني شو.

د بریتانیا د پوځ یو پخوانی ژباړن چې له افغانستان څخه سکاټلنډ ته تر رسېدو وروسته‌یې د ټکسي چلوونکي په توګه کار پیل کړی و، له یوې ځوانې نجلۍ سره د جنسي تېري په تور په اووه کاله بند محکوم شوی دی.

۳۶ کلن عبدالنبي‌زاده ته د سې ‌شنبې په ورځ د اېډینبورګ په عالي محکمه کې د اووه کلن بند سزا واورول شوه.

نوموړی تېره میاشت په محاکمه کې مجرم پېژندل شوی و.

ویل شوي چې هغه د ۲۰۲۱ کال په نومبر میاشت کې د شپې له‌خوا په ټکسي کې یوه ۱۹ کلنه نجلۍ یوې ګوښه سیمې ته بیولې، موبایل ټیلیفون‌یې ترې اخیستی او جنسي تېری یې پرې کړی دی.

نبي‌زاده لا هم خپل جرم نه‌دی منلی او مدافع وکیل‌یې ډېوېډ ټېلر محکمې ته وویل چې هغه په خپل هېواد، افغانستان کې د امریکا، ډنمارک او بریتانیا له پوځونو سره تر کار کولو وروسته سکاټلنډ ته راغلی و.

نوموړي تر ډېره د ژباړن په توګه دنده ترسره کړې وه.

د ټېلر په خبره مؤکل‌یې اوس خپل محکومیت ته له دې پلوه اندېښمن دی چې ښایي بېرته افغانستان ته واستول شي.

په کابل کې د سې شنبې په ورځ د افغانستان د کرنې او مالدارۍ لومړنی نړیوال نندارتون پرانیستل شو چې پنځه ورځې به دوام وکړي.

د طالبانو د حکومت مرستیال ویاند حمدالله فطرت په خپله اېکس پاڼه ليکلي چې د دغه نندارتون له لارې به د هېواد د بزګرانو او مالدارانو تولیداتو ته د بازار موندنې ترڅنګ د زراعت او مالدارۍ سکټورونه په خپلو کې تجربې او مسلکي نوښتونه سره شریک کړي.

د طالبانو تر کنټرول لاندې ملي ټلوېزیون ویلي چې د افغانستان لپاره د ایران سفیر علي رضا بیکدلي د دې نندارتون د پرانیستلو په مراسمو کې وویل چې د ایران د لوړپوړو چارواکو یو پلاوی به له دغه نندارتون څخه د لیدو لپاره افغانستان ته سفر وکړي.

د هغه په خبره، ایران په دې نندارتون کې فعال ګډون کړی او څه باندې ۵۰ شرکتونو یې خپل تولیدات او محصولات نندارچیانو ته وړاندې کړي دي.

د طالبانو حکومت د کار او ټولنیزو چارو وزارت د کابل د نیولو په مناسبت راتلونکې شنبې د «اسد ۲۴مه» په ټول افغانستان کې عمومي رخصتي اعلان کړې ده.

دې وزارت د سې شنبې په ورځ په خپله اېکس پاڼه په یوه خبرپاڼه کې د کابل نیولو ته د "فتحې" نوم ورکړی، هغه ښار چې طالبانو د ۲۰۲۱ کال د اګسټ په ۱۵مه له کوم مقاومت پرته ونیو.

په دې ورځ پخوانی ولسمشر اشرف غني له هېواده ووت او افغانستان یوې بلې حساسې مرحلې ته داخل شو.

د طالبانو حکومت په تېره پنځه کلنه موده کې له روسیې پرته د نړۍ بل هېڅ هېواد په رسمیت نه‌دی پېژندلی او افغانستان هم د طالبانو تر واکمنۍ لاندې له سخت بشري وضعیت سره مخامخ دی.

پر دې سربېره طالبانو پر ښځو او نجونو ډېر محدودیتونه لګولي چې د بشري حقونو نړیوال بنسټونه‌یې له بشري حقونو څخه سترې سرغړونې بولي، خو طالبان وایي چې د شریعت له مخې د ټولو وګړو حقونه خوندي دي.

د امریکا د فدرالي تحقیقاتو ادارې (اېف‌بي‌اې) د افغان-امریکايي وګړي محمود شاه حبیبي د ورکېدو د څلورمې کلیزې په مناسبت وايي چې لا هم هڅه کوي هغه بېرته خپلې کورنۍ ته وسپاري.

اېف‌بي‌اې دوشنبې ناوخته، د زمري په ۱۹مه، پر اېکس ټولنیزې شبکې په یوه اعلامیه کې یو ځل بیا د محمود شاه حبیبي د ځای په اړه د معلوماتو لپاره د پنځه میلیونه امریکايي ډالرو جایزې اعلان تکرار کړ.

مایکل بورګوالډ، په واشنګټن کې د اېف‌بي‌اې د ساحوي دفتر د ترهګرۍ ضد مبارزې د برخې ځانګړی مسوول وايي چې دا اداره ژمنه ده چې محمود شاه حبیبي بېرته د هغه عزیزانو، په ځانګړي ډول د هغه لور ته ورسوي چې د زوکړې له لومړۍ کلیزې راهیسې یې تر اوسه خپل پلار نه دی لیدلی.

اعلامیه زیاتوي چې د طالبانو استخباراتو محمود شاه حبیبي او موټر چلوونکی یې ، د ۲۰۲۲ کال د اګست په ۱۰مه، له موټر څخه راښکته کړل او د «اسیا کنسلټینګ ګروپ» د ۲۹ نورو کارکوونکو سره یوځای یې ونیول.

اېف‌بي‌اې وايي، د حبیبي له نیول کېدو راهیسې تر اوسه د هغه په اړه هېڅ معلومات نه لري او طالبانو هم د هغه د وضعیت یا د ساتل کېدو د ځای په اړه معلومات نه دي ورکړي.

د طالبانو د حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد نن سه شنبې اریانا نیوز ته په څرګندونو کې وویل : "مونږ د محمود شاه حبیبي په هکله هیڅ معلومات نلرو هغه طالبانو سره نه دی."

تر دې مخکې، د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاندې الیزابت سټیکني له ازادي راډیو سره په ځانګړې مرکه کې ویلي وو چې طالبان د «یرغمل نیولو» سیاست ته دوام ورکوي.

هغې ټینګار کړی و چې امریکا د ټولو هغو امریکايي اتباعو د خوشې کولو لپاره هڅې کوي چې په ټکو یې «په ناحقه نیول شوي» دي.

په ایران کې د «هانا» په نوم د بشري حقونو سازمان د افغان پناه‌غوښتونکو، په ځانګړې توګه د ښځو او ماشومانو، د اخراج د دوام په اړه اندېښنه څرګندوي .

یاد سازمان وايي، په ایران کې د امنیتي فضا له سختېدو سره افغان پناه‌غوښتونکي لا ډېر زیانګالي شوي او د ایستلو دوام یې کولای شي د حقونو د نقض اندیښنه زیاته کړي.

هانا ټینګار کوي چې ماشومان باید د هغوی د انفرادي وضعیت له ارزونې پرته ونه نیول شي، له خپلو کورنیو څخه جلا نه کړل شي ،او ډیپورټ نشي.

یاد سازمان وايی هره هغه پریکړه چې د ماشوم په برخلیک اثر کوي باید د هغه د سترو ګټو ، د کورنۍ د یووالي او د بې سرپرسته ماشومانوځانګړي ملاتړ ته په پاملرنه وشي.

هانا لدې مخکې هم په خپلو دوه بیلابیلو رپوټونو کې ایران کې د افغان کډوالو د نیول کیدو، ورسره بد چلند، ډیپورټ ، او د کورنۍ د غړو بیلتون مواردو ته په اشاره ، ددوی د حقوقو د نقض په اړه خبرداری ورکړی وو.

د ایران کورنیو چارو وزارت د دوشنبې په ورځ وویل چې د بې‌اسناده افغانانو د پېژندنې او ایستلو بهیر دوام لري او د ۱۴۰۴ کال راهیسې شاوخوا دوه میلیونه افغانان له ایران څخه ایستل شوي دي.

د افغانستان د کرکټ ملي ټیم پرونۍ لوبه کې د ایرلنډ ټیم ته له ماتې ورکولو وروسته، د ۲۰۲۷ کال د یو ورځنیو لوبو (ODI) نړیوال جام ته په مستقیم ډول لار وموندله.

افغانستان به په دې سیالیو کې له استرالیا، چې د تېر پړاو اتل دی، هند، نیوزیلنډ، پاکستان، سریلانکا، انګلستان، بنګله‌دېش، سویلي افریقا او زیمبابوې سره یو ځای ګډون وکړي.

د نارینه‌وو د ۲۰۲۷ کال د یو ورځنیو لوبو نړیوال جام سیالۍ به د اکتوبر له ۴مې څخه د نومبر تر ۲۱مې پورې په جنوبي افریقا، زیمبابوې او نامیبیا کې ترسره شي.

د افغانستان د کرکټ ملي ټیم د دوشبنې په ورځ د ایرلنډ په وړاندې د ۵ یو ورځنیو لوبو درېیمه لوبه په درېیو وېکټو وګټله.

بلفاست کې د لوبې پیل کې د ایرلنډ ټیم بېټنګ وکړ او افغانستان ته یې ۲۰۷ منډې هدف وټاکه.

د افغانستان ټیم وکولای شول چې د خپلو ۷ لوبغاړو په سوځېدو سره په داسې حال کې چې ۳۱ توپونه ورته پاته وو دا هدف ترسره کړي.

راشد خان د لوبې غوره لوبغاړی وګڼل شو.

د د واړو ټیمونو ترمنځ لومړۍ سیالي د باران د اورېدو له کبله بې نتیجې لغوه شوه، خو د جمعې په ورځ دوهمه سیالي د افغانستان لوبډلې د ۹۲ منډو په لوړ توپیر وګټله.

دغه لوبلړۍ ټاکل شوې د اګسټ تر ۱۴مې دوام وکړي.

افغانستان کې د طالبانو حکومت د سرحدونو، قومونو او قبایلو وزیر ملا نورالله نوري د یوه پلاوي په مشرۍ بدخشان ته تللی دی.

د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان راډیو ټلوېزیون راپور ورکوي چې نوموړی د ریاست الوزرا په لارښوونه د یفتل په بازار کې د وروستۍ پېښې په اړه تحقیقاتو لپاره هلته تللی دی.

خبر زیاتوي چې ملا نوري هلته د علماوو او قومي مشرانو یوې غونډې ته ویلي چې له هر اړخیزې څېړنې وروسته به مسئول کسان د قانون منګولو ته وسپارل شي.

یوه اوونۍ مخکې د زمري په ۱۰مه د یفتل پایین په بازار کې د اعتراض کوونکو او طالب ځواکونو ترمنځ نښتو کې د ځايي سرچینو په وینا لږترلږه دوه ځايي اوسېدونکي او د طالبانو د ځواکونو یو غړی ووژل شول او ګڼ شمېر نور ټپيان شول.

تر هغه دوه اوونۍ مخکې وسله والو کسانو چې وروسته یې ځانونه "سپاهیان میهن" معرفي کړل د یفتل پایین ولسوالۍ مرکز د څو ساعتونو لپاره ترخپل کنټرول لاندې راوستی وو.

د ناروې د کډوالو شورا (اېن ار سي) وايي، په داسې حال کې چې افغانستان له ژور بشري، اقتصادي او اقلیمي بحران سره مخ دی، د ناټو غړو هېوادونو له افغان ولس سره خپلې ژمنې هېرې کړې دي.

دغه شورا زیاتوي، پنځه کاله کېږي چې لوېدیځو عسکرو، ډیپلوماتانو او پرمختیايي ادارو افغانستان پرېښی دی او ولس ته یې چې ناوړه بشري وضعیت سره لاس او ګرېوان دی د شورا په ټکو خپله شا اړولې ده.

د ناروې شورا خپل راپور کې وايي چې د ۲۰۲۳ کال راهیسې له ګاونډیو هېوادونو څخه د څه باندې شپږ میلیونه افغانانو ستنېدو په داسې هېواد کې بشري اړتیاوې لا زیاتې کړې دي چې له وړاندې له ګڼو او پرله‌ پسې بحرانونو سره مخ دی.

دغه مرستندویه مؤسسه وايي پرله پسې اقلیمي ناورینونو، سیمه‌ ییز تاوتریخوالي او واک ته د طالبانو له ستنېدو وروسته د ښځو او نجونو لپاره د فعالیت او ژوند د محدودېدو فضا، پر ټولنو لا ډېر فشار اچولی دی.

د ناروې شورا وايي په عین حال کې د بشري مرستو او پراختیايي تمویل سخت کمښت د دې لامل شوی چې میلیونونه افغانان د ژوندي پاتې کېدو لپاره له جدي ستونزو سره مخ شي.