ټاکل شوې ده چې یکشنبه او دوشنبه د افغانستان په یوشمیر ولایتونو کې سخت ورښتونه وشي او د سیلونو د بهیدو امکانات شته.

دا وړاندوینه د طالبانو د اوبو او انرژۍ وزارت په یوه بیان کې د شنبې په ورځ وکړه.
د دې بیان له مخې په بلخ، سمنګان، لوګر، میدان وردګ، کابل، پنجشیر، کاپیسا، پروان، ننګرهار، لغمان، کونړ، نورستان، بدخشان، تخار، کندز او بغلان کې د ورښتونو امکانات شته.

په ځینو ولایتونو کې د لسو او په ځینو نورو کې تر دیرش ملي مترو پورې د بارانونو د وریدو اټکل شوی دی.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ اداره اوچا وایي د ژمي په درشل کې له هرو دریو افغانانو یو له سختې لوږې سره مخامخ دی.

اوچا په دې اړه د دوشنبې په ورځ یو بیان ورکړی او ویلي یې دي چې میلیونونه افغانان لومړنۍ اسانتیاوې نه شي برابرولی.

ملګرو ملتونو د دې لوږې اغیزې په ماشومانو زیاتې بللي او خبرداری یې ورکړی چې کال ته به له پنځو کلونو کشران نږدې څلور میلیونه افغان ماشومان د خوارځواکۍ له امله درملنې ته اړتیا ولري.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، تر هغه چې د سولې په بهیر کې پرمختګ موجود وي، تر ډېره یې اړتیا نه لیدل کېږي چې پر ایران نوي هوایي بریدونه وشي.

ټرمپ د نومبر په اتمه له سي ای ان سره په یوه ټلیفوني مرکه کې وویل: «دا په دې پورې اړه لري چې آیا [د ایران مذاکره کوونکي] یو ډېر پیاوړی تړون لاسلیک کوي او که نه. ځواب دا دی: ښايي ډېره ضروري نه وي»

ټرمپ دا هم وویل چې که بریدونه بیا پیل شي، امریکایي ځواکونو واردمخه د ایران ځینې مهم بنسټیز تاسیسات ټاکلی چې پکې ۳۸ پلونه هم شامل دي او په یوه ساعت کې به له منځه یوړل شي.

ټرمپ همدارانګه په تروث سوشیال کې د "Task Force Iron Gate" (د اوسپنیزې دروازې ځواک) په نوم د یوې ځانګړې ډلې یادونه کړې چې په خبره یې کسپین سمندرګي او نورو ځمکنیو لارو څخه د ایران د پرمختللو وسلو او بندیز لاندې توکو د لېږد رالېږد مخه به نیسي.

ولسمشر ټرمپ دا څرګندونې داسې وخت کړي چې دواړه لوري لا هم د هرمز تنګي په سیمه او شاوخوا کې، پر سمندري بېړیو او ساحلي تاسیساتو محدود بریدونه کوي.

دوشنبه مازیګر مهال د ځوانانو په المپيک لوبو کې افغانستان او پرتګاله د فوټسال نیمه پایلوبه کوي.

افغانستان په ګروپي دور کې سینیګال ۶ پر صفر مات کړی و.

تر هغه مخکې لوبه یې ۲ پر صفر پر ارجنټاین بایللې وه خو د ګروپي دور لومړنۍ لوبه یې ۵ پر صفر له پانامې ګټلې وه.

د ۲۰۲۶ کال د ځوانانو المپیک لوبې د سینیګال په کوربه توب روانې دي.

د اوکرایین پر بریښنايي تاسیساتو د روسیې د بریدونو په دوام د اوکرایین د ختیځمو سیمو شاوخوا شپږ لکه اوسیدونکي د یکشنبې په ورځ له برېښنا بې برخې شوي.

د اوکراین ولسمشر ولودیمیر زیلینسکي ویلي چې د هېواد په پراخو سیمو کې خلک اوسمهال له برېښنا پرته د ژمي له سړې هوا سره مخ دي.

یوه ورځ مخکې، زیلینسکي پر خپل روسي سیال ولادیمیر پوتین هم تور پورې کړی و چې غواړي په ابوظبي کې د راتلونکو خبرو په درشل کې، اوکرایین په تیارو کې کېنوي او پر دغه هېواد اعظمي فشار راوړي.

ټاکل شوې ده چې د سه شنبې او چهارشنبې په ورځو، د متحده عربي اماراتو په پلازمېنه ابوظبي کې د روسیې، اوکراین او متحده ایالاتو ترمنځ د درې اړخیزو خبرو اترو لومړی پړاو ترسره شي.

امریکایي مذاکره کوونکي هڅه کوي چې د ژمي له پیل مخکې په اوکراین کې د جګړې د پای ته رسولو په لور پرمختګ وکړي.

د ترکیې پولیسو ۶۳ افغان کډوال په سرحدي ولایت حکاري کې نیولي دي.

حکاري له ایران سره ګډه پوله لري. د دغه ولایت په مطبوعاتي اعلامیه کې راغلي چې دا افغان کډوال د جمعې په ورځ د ترکیې خاورې ته په ناقانونه توګه په اوښتلو سره د پولیسو له خوا ونیول شول.

همداراز یو کس د دوی د قاچاق په تور هم نیول شوی.

اخوا د ترکیې د کورنیو چارو وزارت په حواله هم راغلي چې په ګڼو ولایتونو کې یې څه باندې ۲۰۰۰ کسان چې په غیر قانوني توګه اوسیږي تر څار لاندې نیولي.

د ترکیې چارواکو ویلي چې په اوبو او وچه کې یې د ناقانونه کډوالو د مخنیوي لپاره عملیات جاري ساتلي.

افغان کډوال اکثر له ایران څخه ترکیې ته په ناقانونه توګه اوړي او بیا له هغه ځایه د اوبو یا وچې له لارې اروپا ته ځي.

د ترکیې د کورنیو چارو وزارت ویلي چې د داسې ناقانونه کډوالیو په شمېر کې له کمښت سره سره لا هم خطرناکې لارې د خلکو ژوند اخلي او په ۲۰۲۶ کال کې تر اګست پورې لږ تر لږه ۴۶ کډوال په اوبو کې مړه شوي.

د افغانستان او ازبکستان سوداګرو د یکشنبې په ورځ د څه باندې ۱۵۰ میلیون ډالرو په ارزښت تړونونه لاسلیک کړي دي.

د افغانستان د سوداګرۍ خونې د معلوماتو اساس د خوراکي موادو، پوښاک، ساختماني موادو، صادراتو او وارداتو په برخه کې شاوخوا ۱۸ تړونونه شامل دي.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې مرستیال مجیب الله شیرزاد په دې تړاو کابل کې جوړې شوې غونډې ته په وینا کې دا تړونونه د اقتصادي همکاریو د لا پراختیا لپاره مهم بللي.

د ازبکستان د صادروونکو د ټولنې مشر یارقین ملکوف هم ویلي چې له افغانستان سره د سوداګرۍ کچه له دوه میلیارد ډالرو اوښتې ده او سوداګري لا پراخیږي.

شاوخوا ۹۰ فیصده دا سوداګري له ازبکستانه د غنمو او اوړو، تیلو او ساختماني موادو او برېښنا واردات دي او برعکس افغانستان بیا وچې او لمدې میوې، قیمتي ډبرې او معدني مواد ورلیږي.

د اسرائیل ولسمشر اسحاق هرتزوګ اعلان کړی چې د نوي حکومت د جوړولو لومړی فرصت به د اپوزیسیون مشر او د بنیامین نتانیاهو سخت سیال، ګادي آیزنکوټ ته ورکړي.

هرتزوګ د شنبې په ورځ، د نومبر په اوومه، ویلي چې له ټولو هغو ګوندونو سره تر سلا مشورو وروسته یې دا پرېکړه کړې ده چې د تېرې اوونۍ په پارلماني انتخاباتو کې یې برخه اخیستې وه. تمه ده چې دا پرېکړه د یکشنبې په ورځ په رسمي ډول عملي شي.

د انتخاباتو وروستۍ پایلې ښيي چې د نتانیاهو په مشرۍ لیکود ګوند ۲۷ څوکۍ ګټلې، خو د هغه د متحدو مذهبي او ښي‌اړخو ډلو د څوکیو له کمېدو سره، د نتانیاهو د ملاتړ ټولټال شمېر ۵۳ ته رسېدلی دی.

بل لور ته، د نتانیاهو مخالف سیاسي بلاک ۴۸ څوکۍ ګټلې چې ۲۱ یې د آیزنکوټ د «یاشار» ګوند دي. خو دواړه بلاکونه د حکومت جوړولو لپاره د پارلمان د ۱۲۰ څوکیو له منځه لږ تر لږه ۶۱ څوکیو ملاتړ ته اړتیا لري.

که آیزنکوټ په ټاکلي وخت کې د حکومت په جوړولو بریالی نه شي، دا فرصت به نتانیاهو ته ورکړل شي.

ملګرو ملتونو خبرداری ورکړی چې په افغانستان کې د نړیوالو مرستو د کمېدو له امله شاوخوا ۷۰۰ روغتیايي مرکزونه تړل کېږي یا له مالي ستونزو سره مخامخېږي.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیال ځانګړي استازي او بشري مرستو همغږي کوونکي برونو لیمارکسي د نومبر په شپږمه ویلي، افغانستان ته بشري مرستې په ۲۰۲۳ کال کې له دوو میلیاردو ډالرو څخه په ۲۰۲۵ کال کې یو میلیارد او په روان ۲۰۲۶ کال کې تر اوسه ۵۷۰ میلیون ډالرو ته راکمې شوې دي.

د هغه په وینا، د افغانستان له ۱۹۰۰ لومړنیو روغتیايي مرکزونو څخه به شاوخوا ۷۰۰ یې وتړل شي، چې د ټولې شبکې نژدې ۴۰ سلنه جوړوي.

لیمارکسي زیاته کړې چې له ۲۰۲۰ کال راهیسې شاوخوا ۶.۷ میلیون افغانان له ګاونډیو هېوادونو، په ځانګړي ډول پاکستان او ایران څخه بېرته افغانستان ته ستانه شوي او دې چارې پر کورونو، کارموندنې او عامه خدمتونو فشار زیات کړی دی.

نوموړي همداراز د ښځو او نجونو پر زده‌کړو او کار د طالبانو محدودیتونه هم یاد کړي او ویلي یې دي چې له ۲۰۲۱ کال راهیسې تر ۲.۶ میلیون ډېرې نجونې له منځنیو زده‌کړو بې‌برخې شوې دي او پوهنتونونو ته د نجونو د ورتګ کچه صفر ته رسېدلې ده.

د روسیې دفاع وزارت وايي، ځواکونو یې د اوکراین د پوځ د استفادې وړ د انرژۍ تاسیسات او په تور سمندرګي کې د وسلو او پوځي تجهیزاتو یوه لېږدوونکې بېړۍ په نښه کړې ده.

دغه وزارت نن یکشنبه، د لړم په ۱۷ اعلان وکړ چې روسي ځواکونو د اوکراین په ژیتومیر ولایت کې د برېښنا پر یوې فابریکې برید کړی دی. د مسکو په وینا، دغې فابریکې د اوکراین دفاعي صنعتونو ته برېښنا برابروله.

د روسیې دفاع وزارت دغه راز ادعا کړې چې د اوکراین د اودیسې بندري ښار په جنوب لوېدیځ کې یې د پوځي تجهیزاتو یوه لېږدوونکې بېړۍ هم په نښه کړې ده.

دا ادعاوې تر اوسه خپلواکو سرچینو نه دي تایید کړې.

دا بریدونه داسې مهال کېږي چې ټاکل شوې د نومبر په لسمه او یوولسمه په ابوظبۍ کې د امریکا، روسیې او اوکراین ترمنځ د سولې خبرې وشي.

د پولنډ په کراکوف ښار کې د شنبې ورځې د ډزو په پېښه کې د وژل شویو شمېر شپږو او د ټپیانو لږترلږه پنځلسو ته لوړ شوی دی.

د فرانسپرس خبري اژانس د راپورله مخې پولیسو د برید په تړاو د مشکوک کس په کور کې د دوو ښځو او یوه سړي مړي هم موندلي دي. د پولنډ صدراعظم ډونالډ توسک ویلي، داسې ښکاري چې دا درې کسان د بریدګر د کورنۍ غړي دي.

د پولیسو په وینا، بریدګر چې ۲۴ کلن پولنډی دی، د کراکوف ښار په مرکزي تاریخي بازار کې پر خلکو ډزې وکړې. د هغه د نیولو پر مهال دوه پولیس هم ټپیان شول او بریدګر د پولیسو په ډزو تر ټپي کېدو وروسته ونیول شو.

چارواکي وايي، بریدګر له سختدریځو ښي اړخو افکارو اغېزمن و او په برید کې یې له نیمه اتومات ټوپک څخه کار اخیستی دی.

دا په تېرو څو لسیزو کې په پولنډ کې د ډزو تر ټولو خونړۍ پېښه بلل شوې ده.