افغانستان کې د طالبانو حکومت د چاپېریال ساتنې لپاره د رضاکارانو د عالي شورا د تاسیس خبر ورکړ.
د طالبانو تر کنټرول لاندې د چاپېریال ساتنې د ملي ادارې رئیس مطیع‌الحق خالص،د دې شورا د پرانیستلو په مراسمو کې له افغانانو وغوښتل چې د چاپېریال ساتنې لپاره په ګډه کار وکړي.
هغه ټینګار وکړ چې د چاپېریال ساتنه یوازې د حکومت مسؤلیت نه دی، بلکې د خلکو ګډو هڅو ته اړتیا لري.
هغه همدارنګه له بهرنیو هېوادونو وغوښتل چې د اقلیم او چاپېریال بحران باید د سیاسي وسیلې په توګه ونه کارول شي، ځکه دا موضوع بشري بڼه لري او د ټولو هېوادونو همکارۍ ته اړتیا لري.
د خالص په وینا، د چاپېریال ساتنې د رضاکارانو عالي شورا کې به استادان، علماء او ځوانان شامل وي.

ملګري ملتونه وايي افغانستان د اقلیمي بدلونونو د اغیزو له پلوه د نړۍ له تر ټولو زیانمنو هېوادونو څخه دی او د مدیریت لپاره یې ډېر کم امکانات لري.

ایراني رسنیو راپور ورکړی چې د ایران د سمنان ولایت په یوه ترافیکي پېښه کې شپږ افغان وګړي مړه او درې نور ټپیان شوي دي.

د ایران دولتي خبري اژانس (ایرنا) پرون (جمعه) راپور ورکړ چې دا پېښه د پنجشنبې په ماښام د ایوانکي او تهران ترمنځ پر لویه لار هغه مهال رامنځته شوه چې یو پیژو موټر له یوه باروړونکي لارۍ سره ټکر وکړ.

د سمنان د طبي علومو پوهنتون د عامه اړیکو مشر، کارن یحیایي، ویلي چې له نهو کسانو څخه چې په پېښه کې شامل وو، شپږ تنه ځای پر ځای مړه شوي او درې نور روغتیايي مرکزونو ته لېږدول شوي دي.

ایراني چارواکو ویلي چې د قربانیانو ډېری برخه ښځې او ماشومان وو، خو تر اوسه یې د هغوی هویت او د پېښې د اصلي لامل په اړه جزئیات نه دي خپاره کړي.

له بلې خوا پرون (جمعه) د غزني په قره باغ ولسوالي کې په دوو جلا ترافیکي پېښو کې یو تن مړ شوی او دوه نور ژوبل شوي دي.

د جرمني د ډي پي اې خبري اژانس د راپور له مخې، طالبانو له جرمني څخه کابل ته د هغو افغان کډوالو د لېږدوونکې الوتکې مخه نیولې چې ټاکل شوې وه له جرمني ]حخ وایستل شي.

راپور وايي، طالبانو د الوتنې د لغوه کېدو لامل په جرمني کې د خپلو دیپلوماتانو کمښت ښودلی او ویلي یې دي چې د افغان کډوالو د منظم اخراج د بهیر د همغږۍ لپاره نورو استازو ته اړتیا لري.

دا مهال په جرمني کې د طالبانو یوازې دوه استازي رسمي اعتبار لري.

له بلې خوا، د جرمني د بهرنیو چارو او کورنیو چارو وزارتونو ترمنځ له طالبانو سره د تعامل پر څرنګوالي اختلاف موجود دی. د بهرنیو چارو وزارت د سخت دریځ پلوی دی، خو د کورنیو چارو وزیر الکساندر دوبرینت اندېښنه لري چې زیات فشار به د افغان کډوالو د اخراج بهیر له ستونزو سره مخ کړي.

د لبنان ولسمشر جوزیف عون له ایران څخه غوښتي چې د لبنان په کورنیو چارو کې لاسوهنه ونه کړي. ده ټینګار کړی چې د حزب الله او اسرائیل ترمنځ د شخړې د حل یوازینۍ لار دیپلوماسي او خبرې اترې دي.

عون پرون (جمعه) په یوه مرکه کې ویلي: «دا ستاسو هېواد نه دی، دا زموږ هېواد دی؛ زموږ په چارو کې لاسوهنه ستاسو دنده نه ده.»

هغه زیاته کړې چې ایران له امریکا سره په خپلو مذاکراتو کې لبنان د فشار د وسیلې په توګه کاروي، چې د ده په وینا د منلو نه ده.

د لبنان ولسمشر همداراز حزب‌الله ته په اشارې ویلي چې باید درک کړي چې د ستونزو د حل او د هېواد د ژغورلو لپاره له خبرو اترو او دیپلوماسۍ پرته بله لار نشته.

دا څرګندونې یوه ورځ وروسته له هغه شوې چې ایران یو ځل بیا د حزب‌الله ملاتړ اعلان کړ او د لبنان له جنوب څخه یې د اسراییلي ځواکونو د وتلو غوښتنه وکړه.

امریکا حزب الله د ترهګرې ډلې په توګه پېژني، خو اروپايي اتحادیه یوازې د دې ډلې پوځي څانګه ترهګره ګڼي.

ټاکل شوې ده چې د افغانستان او هند د کرکټ ملي لوبډلو ترمنځ نن (شنبه) د هند د چاندي‌ګړ ښار په مهاراجا یاداویندراسینګ لوبغالي کې ټیست سیالي پیل شي.

افغانستان په ۲۰۱۷ کال کې د کرکټ د نړیوالې شورا غړیتوب او د ټیستلوبو وړتیا ترلاسه کړې خو په دې موده کې یې ډېرې کمې ټیستلوبې کړي دي.

په دې ټیستلوبه کې، د هند د لوبډلې کیپتاني شوبمن ګیل کوي چې د هند د غوره لیګ په وروستیو سیالیو کې خورا ښه ولوبېد. د افغانستان د لوبډلې کیپتاني حشمت الله شهیدي په غاړه لري.

تر دې وړاندې افغانستان او هند په ۲۰۱۸ کال کې ټیستلوبه کړې وه چې په ډېر توپیر هند ګټلې وه. له ۲۰۱۸ راوروسته هند ۶۷ ټیستلوبې کړي خو افغانستان ټولټال ۱۱ ټیست سیالۍ کړي دي.

د هند په وړاندې په ټیستلوبه کې به د افغانستان او نړۍ نامتو لوبغاړی راشد خان نه وي خو له ټیستلوبې وروسته به په درو یو ورځنیو سیالیو کې، چې بله شنبې (د جون ۱۳ مه) د هند په دهرمسالا کې پیلېږي، راشد خان ګډون ولري.

ملګرو ملتونو افغانستان کې ددغه سازمان دنفوسو د صندوق (UNFPA) د کارکونکې فرشته عمادي د مړینې خبر تایید کړ.

ملګرو ملتونو د جمعې په ورځ د غبرګولي په ۱۵ مه په خپله ایکسپاڼه یوه خبره پاڼه کې د میرمن عمادي مړینه تایید او دهغې کورنۍ ، دوستانو او همکارانو سره یې غمرازي شریکه کړه.

افغانستان کې ځینو رسنیو رپوټ ورکړی دی چې نوموړې د پنجشنبې په ورځ د کابل په یوه سیمه کې دناپیژاندو کسانو لخوا وژل شوې ده.

د ښځو د حقوقو د ملاتړ ځینې فعالان هم ادعا کوي میرمن عمادي د ناپیژاندو کسانو لخوا برید کې وژل شوې.

خو ملګرو ملتونو د مړینې د علت او څرنګوالي په هکله څه نه دي ویلي .

افغانستان کې طالب چارواکو هم ددغه خبر تر خپریدو په دې هکله څه نه وو ویلي .

دلبنان په جنوب کې خلکو ته دتخلیې له خبرداري وروسته داسراییلو هوايی ځواکونو د جمعې په ورځ په سیمه کې یو کلی باندی برید وکړ.

دغه برید په داسې حال کیږي چې د لبنان د حزب الله مشر داسراییلو او لبنان د حکومت ترمینځ مشروط اوربند رد کړی دی.

نعیم قاسم دیوه جامع اوربند او دلبنان د جنوب څخه د اسرائیلي ځواکونو د وتلو غوښتنه کړې او داسراییلو په شمال باندې یې دبریدونو ګواښ هم کړی دی.

متحد ایالات دلبنان حزب الله گوند یو ترهه ګر سازمان ګڼي خو اروپايي اتحادیه یې یواځي پوځي څانګه ترهه ګره ګڼي.

ملګرو ملتونو کې د متحدو عربي اماراتو استازولۍ د افغان نجونو او ښځو د حقوقو په تامین ټینګار کړی دی.

د استازولۍ مرستیالې غسق شاهین د یوناما د مرستیالې جورجیت ګانون سره د لیدنې په مهال د ټولو افغانانو او په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو د حقوقو د ساتنې په اهمیت ټینګار کړی دی.

ملګرو ملتونو کې د متحدو عربی اماراتو استازولۍ د جمعې په ورځ په خپله ایکسپاڼه ولیکل چې میرمن شاهین زده کړو ته دښځو او نجونو د لاسرسي له لارې د عامه ژوند په چارو کې د ښځو په بشپړ، برابر او واقعي مشارکت ټینګار کړی دی.

دغه لیدنه دیوناما دماموریت دتمدید لپاره دامنیت شورا له غونډې مخکې ترسره کیږي.

ټاکل شوې چې د ملګرو ملتونو امنیت شورا دروانې جون میاشتې په شپاړسمه دیوناما دماموریت دتمدید لپاره غونډه وکړي.

د متحدو ایالاتو د استازو جرګې د دواړو ګوندونو د همکارۍ په یوه نادره بیلګه کې او د ولسمشر ټرمپ دادارې په تګلارې د نیوکې په توګه، اوکراین سره د مرستو او پر روسیې د بندیزونو یوه پراخه لایحه تصویب کړه.

په رای اخیستنه کې د استازو د جرګې ۱۸ جمهوري غوښتونکي غړي ډیموکراټانو سره یوځای شول او هغه قانون یې تصویب کړ چې د جمهوري غوښتونکو مشرتابه هڅه کوله جرګې ته د بحث او رای اخیستنې لپاره وړاندې نه شي.

د « اوکراین د ملاتړ قانون « چې د استازو په جرګه کې یې له څو میاشتو راهیسې مقاومت کیده ، په ۲۲۶ موافقو او ۱۹۵ مخالفو رایو تصویب شو.

ددغه قانون تصویب څرګندوي چې د ځینو جمهوري غوښتونکو ترمنځ د روسیې او اوکراین د جګړې په اړه د ولسمشر ټرمپ د چلند او پالیسۍ په هکله اندېښنې مخ په زیاتېدو دي.

دغه لایحه چې د پنجشنبې په ورځ تصویب شوه اوکراین ته څه دپاسه ۱ ملیارډ ډالر مرسته ، د پوځي تمویل لپاره ۸ ملیارډ ډالر پورونه ، د بیارغونې دهلوځلو ملاتړ ، او بالتیک سیمه کې متحدینو سره مرسته مني او د روسیې د انرژۍ ،کانونو، حکومتي او مالي سکتورونو باندې نوي بندیزونه لګوي.

افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندوی ماموریت ، یوناما ، دفتر افغانستان کې د اقلیم د بدلون اغیزو ته په اشاره وايي د اوبو کمی او وچکالي په افغانستان کې ترټولو پراخ ګواښ دی.

یوناما د چاپیریال د نړیوالې ورځې په مناسبت خپل رپوټ کې وايي چې د افغانستان نیمايي برخه خلک د وچکالي او د اوبو د کموالي تر اغیزلاندې دي او دوامداره وچکالي په کرنه باندې چې په کلیوالي سیمو کې دژوندانه د ملاتیر ګڼل کیږي سخت اغیز کوي.

یوناما زیاتوي چې کندهار، هلمند، نیمروز ، زابل او ارزګان ولایتونه له وچکالي ډیر زیانمن شوي دي.

د ملګرو ملتونو دغه اداره وايي دوامدارې وچکالۍ ، د ورښتونو کموالي او د ځمکې لاندې اوبو ناسم استخراج ، د اوبو سیستم د له مینځه تلو ترکچې رسولی دی.

ملګرو ملتونو مخکې ویلي چې افغانستان له هغو لسو هیوادونو څخه یو دی چې د اقلیمي بدلون څخه تر نورو ډیر زیمانمن شوي دي اودغه هیواد د اقلیمي بدلون اغیزو سره دمقابلې لپاره ډیر کم امکانات لري.

وروسته لدې چې د اوکراین او هنګري دیپلوماتان د هنګري اقلیت د حقوقو په اړه یوې موافقې ته ورسیدل ، اوکراین او مولدوا ته بلاخره لاره اواره شوه چې دروانې میاشتې پای کې اروپايي اتحادیې سره د یوځای کیدو خبرې پیل کړي.

د هنګري پخواني حکومت په تیرو دوو کلونو کې ددغو خبرو مخه نیولې وه.

دا خبر دقبرس لخوا چې اوسمهال د اروپا دشورا شپږ میاشتنی دوره ای ریاست یې په غاړه دی اعلان شو.

قبرس وویل چې نن یې د اوکراین او مولدوا د غړیتوب د مذاکراتو د لومړۍ مرحلې د رسمي پرانیستلو لپاره امادګي پیل کړه.

اوکراین او مولدوا چې د اروپايي اتحادیې د غړیتوب لپاره غبرګې هلې ځلې کوي هیله لري چې اتحادیې سره دیوځای کیدو ټول شپږ مراحل سملاسي پیل شي خو بروکسل کې دیپلوماتیکو سرچینو چې نه یې غوښتل نوم یې واخیستل شي د ازادې اروپا راډیو/ ازادي راډیو ته وویل چې احتمال شته چې یواځې د لومړۍ مرحلې مذاکرات په جون میاشت کې او پاته نور دروان ۲۰۲۶ کال وروسته میاشتو کې پیل شي.

د اروپايي اتحادیې دغړیتوب د پراختیا برخه کې د ټولو ۲۷ غړو هیوادونو اجماع ضروري ده.

اوکراین او مولدوا په ۲۰۲۲ کال کې د اروپايي اتحادیې د غړیتوب لپاره کاندید شوي.