د قزاقستان په پلازمېنه استانه کې د « غرونه او اقلیمي بدلونونه» په نوم غونډه کې د اقلیمي بدلون اغیزې وارزول شوې، همداراز د اوبو او طبیعي سرچینو د ګډ مدیریت پر مساله بحث وشو او ټینګار وشو چې سیمه ییزه همکاري پياوړې شي.

په دې درې ورځنۍ غونډه کې چې د جمعې په ورځ پای ته ورسیده

د افغانستان او د منځنۍ اسیا د هیوادو او یوشمیر نړیوالو سازمانونو استازیو برخه اخیستې وه.

د طالبانو د چاپيریال ساتنې د ملي ادارې د رییس مولوي مطیع الحق خالص په مشرۍ یو پلاوی دې غونډې ته ورغلی و. دې ادارې په یوه بیان کې ویلي دي چې د استانې په غونډه کې د افغانستان په څېر غرنیو سیمو ته د نړیوالې ټولنې د پاملرنې غوښتنه وشوه.

روسي ځواکونو د شنبې په ورځ د اوکراین سوېل ختیځ ښار دنیپرو باندې د بې پېلوټه الوتکو او توغندیو په پرله‌ پسې سخت بریدونه وکړل.

دغه بریدونه نورو سیمو ته هم وغځیدل چې په نتیجه کې یې ، لس کسه مړه او لسګونه نور ټپیان شول.

دنیپرو ښار د شپې او ورځې په اوږدو کې درې جلا بریدونو سره مخ شو.

د سیمې والي اولېکساندر هانژا وویل، په ښار کې اته کسان وژل شوي او ۴۹ نور ټپیان دي. دا ښار د روسیې پر وړاندې د څه دپاسه څلورو کلنې جګړې په ترڅ کې بیا بیا په نښه شوی دی.

په لومړي برید کې، چې د شپې ترسره شو، د استوګنې د یوې ودانۍ لویه برخه ونړېده. هانژا وویل چې له کنډوالو څخه د څلورو کسانو مړي را وایستل شول.

همدغه ځای د ورځې پر مهال بیا هغه وخت وویشتل شو چې ژغورونکي په کار بوخت وو. په دویم برید کې یو کس ووژل شو او اووه نور ټپیان شول.

اته نور کسان د شنبې په ماښام په بل برید کې ټپیان شول. د هانژا په وینا، ټول دغه ټپیان په روغتون کې تر درملنې لاندې دي.

د متحدو ایالاتو ولسمشر دونالد ټرمپ د شنبې په ورځ وویل چې ایرانیانو سره خبرو لپاره یې پاکستان ته د خپلو استازو سټیف ویتکاف او جیراد کوشنر سفر لغو کړ.

ټرمپ دغه خبره یو ساعت وروسته لدې وکړه چې د ایران بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي پاکستاني چارواکو سره خبرو نه وروسته له اسلام اباد ولاړ.

ټرمپ فاکس نیوز ته وویل کله چې متحد ایالات ایران سره شخړه کې د بریا ټول کارټونه لري نو په دې نه ارزي چې امريکايي پلاوی پاکستان ته " ۱۸ ساعته پرواز" وکړي.

هغه وویل ایرانیان که هر وخت وغواړي کولای سي امریکا سره تماس ونیسي.

ټرمپ یو ساعت وروسته خپله ټولنیزه شبکه ټروث سوشیل کې ولیکل چې : "د دوی (ایران) په مشرتابه کې سختې ناندرۍ او ګډوډي شتون لري. هېڅوک نه پوهېږي چې څوک مسؤل دی، حتی خپله دوی هم نه پوهېږي."

بلخوا ایران واشنګتڼ سره د بل پړاو خبرو لپاره له امریکا غوښتي چې ددغه هیواد د بندرونو محاصره لیرې کړي.

د روغتیا نړیوال سازمان وایي چې ملاریا لا هم په افغانستان کې ګڼې کورنۍ، په ځانګړي ډول ماشومان اغېزمنوي.

د افغانستان لپاره د روغتیا دنړیوال سازمان څانګې د شنبې په ورځ، د غويي ۵مه، د ملاریا د نړیوالې ورځې په مناسبت په خپله ایکسپاڼه لیکلي چې سره لدې هم د وقایې، ژر تشخیص او پر وخت درملنې له لارې ژوند ژغورل کېدای شي.

د ملګرو ملتونو دغه اداره زیاتوي چې په افغانستان کې ټولنې تر ډېره د ګرمو او باراني میاشتو پر مهال له ملاریا سره مخ کېږي.

روغتیا نړیوال سازمان په دې وروستیو کې وویل چې د مارچ په میاشت کې په افغانستان کې د ملاریا پېښې زیاتې شوې ، او په دې میاشت کې د ملاریا شاوخوا ۷۴۶ پېښې ثبت شوې دي، چې د فبرورۍ میاشتې په پرتله ۲۵ سلنه زیاتوالی ښيي.

ملاریا داسې ناروغي ده چې د غوماشي له لارې له یوه اخته کس څخه بل سالم کس ته لېږدول کېږي او تر ډېره ماشومان او امیندواره ښځې اغېزمنوي.

افغانستان کې د طالبانو حکومت وايي کابل کې یې د یو ښارګوټي د جوړولو پلان منظور کړی.

د ریاست الوزراء اقتصادي معاونیت د شنبې په ورځ په خپله ایکسپاڼه ولیکل چې د ګلبهار د استوګنې اوتجارتي ښارګوټی به په ۱۱ زره جریبه ځمکه کې د ۸ ملیاردو ډالرو په لګښت چې خصوصي سکتور یې په غاړه اخلي جوړیږي.

د ښارکوټي د تخنیکي مطالعې لپاره یو کمیسیون ټاکل شوی دی چې خپل راپور به په ۳ میاشتو کې وړاندې کړي.

خبرپاڼه زیاتوي چې دغه ښارګوتی به لسګونو زرو کسانو ته د استوګنې زمینه او د کار زرګونه فرصتونه برابر کړې.

کابل کې ددغه ښارګوټي د تاسیس خبر په داسې مهال خپریږي چې له ګاونډیو هیوادونو افغانستان ته په وروستیو کلونو کې د ملیونو کډوالو ستنیدو او طبیعي افاتو د مسکن او سرپناه شدید کمی رامینځ ته کړی دی.

د ملګرو ملتونو د بشري میشتیدنې پروګرام ( یو.ان. هبیتات) څو ورځې مخکې وویل افغانستان کې سږ ۲۰۲۶ کال، ۴.۲ ملیونه کسان عاجلې سرپناه او غیرخوراکي موادو ته اړ دي.

روسیې نن سهار( د اپریل ۲۵ مه) د اوکراین په ختیځ کې د دنیپرو پر ښار هوایي بریدونه و کړل. دا څلورمه پرله پسې ورځ ده چې روسیي ځواکونه دا ښار بمباردوي.

د دنیپرو والي اولیکساندر هانزا وویل چې په ننیو بریدونو کې لږ تر لږه پنځه تنه وژل شوي او شاوخوا اته څلویښت نور ټپيان شوې دي.

روسیې د دوه زره دوه ویشتم کال د فبروري په څلرویشتمه پر اوکراین غیر موجه یرغل وکړ چې دا لړۍ لاهم روانه ده.

طالبانو په قطر کې له میشتو افغانانو چې امریکا ته د تګ انتظار کوي، غوښتنه کړې چې افغانستان ته ستانه شي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په یوه بیان کې چې نن خپور شو، دغو افغانانو ته ډاډ ورکړی او ویلي یې دي، که کوم افغان بل هیواد ته د تللو اراده لري، کولی شي په مناسبت وخت کې له قانوني لارو بیا ولاړ شي.

نیویارک ټایمز ورځپاڼې سې شنبې( اپریل ۲۱ مه) راپور ورکړ چې شاوخوا یولس سوه افغانان چې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنۍ وروسته په قطر کې په یوه پوځي کمپ کې امریکا ته د تګ په هیله ځای پرځای شوي اوس له یوې سختې پریکړې سره مخامخ دي چې یا به د طالبانو تر واک لاندې افغانستان ته ستنیږي یا به د کانګو ډیموکراتیک جمهوریت ته استول کیږي.

د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بنټ تیره اونۍ په ایکسپاڼه کې د هغو افغانانو په اړه اندیښنه ښکاره کړه چې د طالبانو له بیا واکمنۍ وروسته بهرنیو هیوادونو ته تللي او اوس بیرته افغانستان ته استول کیږي.

د طالبانو حکومت د پټاکیو او اورلوبو د موادو تولید، واردول او پلورل منع کړل.

د طالبانو د حکومت د صنعت او سوداګرۍ وزارت د جمعې په ورځ اعلان وکړ چې ګمرکونو ته یې لارښوونه کړې ده چې د دې توکو د وارداتو مخه ونیسي، د اورلوبو او پټاکیو کوم مواد چې وارد شوې دي هغه محصول نه کړي او بیرته یې اصلي ځایونه ته مسترد کړي.

د طالبانو په وینا دا پریکړه د دوی د مشرتابه په لارښوونه شوې ده او له سرغړونکو سره به قانوني چلند وشي.

افغانستان ته د پټاکیو د وارداتو د بندیدو غوښتنه په تیرو کلونو کې هم شوې وه خو مخنیوی یې نه و شوی.

د شانګهای د همکارۍ سازمان د بهرنیو چارو د وزارتونو مرستیالانو په مسکو کې د جمعې په ورځ د یوې غونډې په ترڅ کې د افغانستان او سیمې پر وضعیت خبرې وکړې.

د غونډې برخه والو د ترهګرۍ، جګړې او مخدره توکو پورې اړوند ګواښونو څخه پاک د یو خپلواک، بې طرفه او سوله ییز هیواد په توګه له افغانستان څخه یو ځل بیا خپل ملاتړ څرګند کړ.

د شانګهای د همکارۍ سازمان غړیو تر دې مخکې هم باثباته افغانستان په سیمه کې د اوږدمهاله امنیت د پرمختګ لپاره اړین ګڼلی. د دې سازمان اکثر غړي هیوادونه له افغانستانه د مخدر موادو قاچاق ته اندیښمن دي.

د شانګهای د همکارۍ سازمان په دوه زره لومړي کال کې جوړ شو؛ روسیه، چین، د منځنۍ اسیا هیوادونه، هند، پاکستان، ایران او بیلا روسی یې غړي دي.

یوه لور ته ټاکل شوې ده چې نن د امریکا د ولسمشر استازي اسلام اباد ته ورسیږي، بل لور ته د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویلي دي چې داسې پلان تر اوسه نه شته چې عباس عراقچي به له امریکایانو سره ګوري.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي تیره شپه اسلام اباد ته رسیدلی دی.

سپینې ماڼۍ پرون اعلان وکړ چې د ولسمشر ټرمپ ځانګړی استازی سټیف ویټکوف او د هغه سلاکار او زوم جراد کوشنر به د شنبې په ورځ اسلام اباد ته ولاړ شي چې د ایران له بهرنیو چارو وزیر سره په مخامخ خبرو کې برخه واخلي. د سپینې ماڼۍ په وینا کله چې په دې خبرو کې پرمختګ وشو بیا به د ولسمشر ټرمپ مرستیال جي ډي ونس هم اسلام ته ورشي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت وایي، عباس عراقچي به په اسلام اباد کې له پاکستاني چارواکو سره تر لیدو وروسته روسیې او عمان ته سفر وکړي.

ټاکل شوې ده چې شنبې( د اپریل ۲۵ مه) د امریکا د متحد ایالتونو د ولسمشر ډونالډ ټرمپ ځانګړی استازی سټیف ویتکاف او د هغه زوم او سلاکار جراد کوشنر پاکستان ته ولاړ شي.

د سپینې ماڼۍ ویاندې کارولین لویت فاکس نیوز ته د جمعې په ورځ یو ساعت وروسته تر دې دا خبره وکړه چې سي این این او رویټرز اژانس خبر ورکړ چې سټیف ویټکاف او جراد کوشنر به په اسلام اباد کې د ایران له بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي سره د سولې خبرې مخته یوسي.

بل لور ته د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي په ایکسپاڼه کې پرون ناوخته ولیکل چې اسلام اباد ته ځي.