د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګروملتو ځانګړي راپورورکوونکي نن د روغتیا د نړیوالې ورځې په مناسبت په یوه پیغام کې ویلي چې افغان ښځې او نجونې د روغتیايي خدماتو په ترلاسه کولو کې له جدي خنډونو سره مخامخ دي.

ریچارډ بینیټ په خپله ایکسپاڼه کې لیکلي چې پر تګ راتګ، زده‌کړو او د ښځینه روغتیايي کارکوونکو پر فعالیتونو محدودیتونه روغتیايي نظام کمزوری کوي او د مخنیوي وړ کړاو او د ژوند بایللو سبب کېږي.

نن د اپریل اوومه د روغتیا د نړیوال سازمان د جوړېدو ۷۸ کالیزه ده. د ملګروملتو د روغتيا نړيوال سازمان (WHO) په ۱۹۴۷ م کال د عامې روغتیا د وضعیت د ښه کېدو لپاره د نړیوالو همکاریو د لا زیاتېدو په هدف جوړ شو.

نن پنجشنبې د افغانستان په ۷ولایتونو کې د تیز باران او سیلونو د راوتو اټکل شوی.

د طالبانو د حکومت د ټرانسپورټ او هوايي چلند وزارت د هوا پیژندنې ریاست د یوې اعلامیې په خپرولو سره په نورستان، کونړ، لغمان، ننګرهار، پکتیا، خوست او پکتیکا کې د تیز باران او له کبله يې د سیلونو د راوتو اټکل کړی دی.

په اعلامیه کې په مرکزي، ختیځو، سوېل ختیځو، سوېلي او لویدیځو ولایتونو کې د تېزو بادونو، خاورو او دوړو پېښېدو وړاندینه هم شوی دی.

وروستیو بارانونو او سیلونو د افغانستان په خیتځو ولایتونو کې په لسهاوو کسان مړه او خلکو ته په میلیونو افغانیو تاوان ورسوه.

د افغانستان د ازادي په نوم جبهې ادعا کړې چې د بدخشان په زیباک ولسوالۍ کې يې د نښه پرمهال پنځه طالب سرتیري وژلي او یولس نور يې ټپیان کړي دي.

دغه جبهې پر خپلې ایکس پاڼې ادعا کړې چې پرون چهارشنبه یې د طالبانو یو برید په شا تمبول دی.

د جبهې په ټکو، نښتې شاوخوا څلور ساعته دوام وکړ.

تراوسه طالب چارواکو د دغې ادعا په اړه څه ویلي نه دی.

ازادي راډيو په خپلواکه توګه د دې جبهې ادعاوې نشي تاییدولی.

اسټرالیا د ایران دوو ښځینه فوټبالرانو ته تابعیت ورکړ.

د ایران د فوتبال د ملي ټیم دوو پخوانیو لوبغاړو فاطمې پسندیده او عاطفې رمضاني زاده ته پرون چهارشنبې د یو لړ مراسم په ترڅ کې د اسټرالیا تابعیت ورکړل شو.

د ایران د فوټبال د ښځینه ټیم یو شمیر لوبغاړو په اسټرالیا کې د روان کال د اسیا جام د یوې لوبې په پیل کې د ملي سرود له ویلو انکار وکړ چې په ایران کې په "خیانت" تورنې شوې.

په پیل کې د ایران د فوټبال د ملي ټیم پنځه ښځینه لوبغاړو په اسټرالیا کې د بشر دوستانه ویزو غوښتنه وکړه، خو درې نورې لوبغاړې د کورنیو فشارونو له کبله بیرته ایران ته ستنې شوې.

د استرالیا صدراعظم انتوني البانیز هغه مهال ویلي و،"استرالیایان د دغو زړورو ښځو له سخت وضعیت څخه ډېر متاثره شوي دي".

د طالبانو د حکومت د کډوالو او راستنیدونکو چارو وزارت وايي،"په روانه اوونۍ کې څه باندې درې سوه افغان کډوالو د پاکستان له زندانونو تر خوشي کیدو وروسته هېواد ته راستانه شوي دي".

دغه وزارت نن پنجشنبې پر خپلې ایکس پاڼې لیکلي، د ماشومانو په ګډون ۳۲۵تنه کډوال د تورخم او سپین بولدک له لارې بیرته افغانستان ته راستانه شوي دي.

وړاندې راغلي، دغه کسان د بیلابیلو لاملونو له کبله بندیان شوي وو.

پاکستان په وروستیو کې د افغان کډوالو د اخراج لړۍ تیزه کړې چې په زرهاوو کډوال يې بیرته افغانستان ته اخراج کړي دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي،" غوره ګڼم چې له ایران سره یوې هوکړې ته ورسیږم، ځکه نه غواړم چې عام خلک ووژل شي".

هغه پرون ماښام په یوې وینا کې وویل،" د جګړې پرتله ډپیلماټیکه حل لار غوره ګڼم خو د ایران د اټومي پروګرام په اړه مو نظر بدل شوی نه دی".

د هغه په ټکو، "ایران باید اټومي وسلو ته لاسرسی ونه مومي".

بل پلو، د امریکا مرستیال ولسمشر جي ډي ونس ویلي چې له ایران سره هوکړه "پیچلې او ننګونکې"ده چې وخت ته اړتیا لري.

د هغه په ټکو، " له ایرانیانو سره مذاکرات ځکه پیچلي دي چې حکومتي جوړښت يې په څو برخو ویشل شوی دی".

جي ډي ونس د امریکا په استازیتوب له ایران سره د مذاکراتي پلاوي مشري په غاړه درلوده.

د ترکیې د انرژۍ وزیر، د هرمز تنګي له لارې د کښتیو د تګ راتګ د ستونزو په اړه وویل چې د وروستیو میاشتو تحولاتو وښودله نړۍ د نفتو د لېږد لپاره بدیلو لارو ته اړتیا لري، او انقره له عراق سره د انرژۍ د صادراتو د نویو لارو د پراختیا په اړه خبرې کوي.

الپ ارسلان بایراکتار له دولتي «ټي‌آر‌ټي» ټلوېزیون سره په مرکه کې وویل، ترکیه او عراق د سیلوپي او خابور له سرحدونو څخه تر بصرې پورې د یو نوي پایپ لاین د جوړولو په اړه خبرې کوي، څو د عراق او د خلیج د هیوادونود نفتو یوه برخه، د هرمز په تنګي له بشپړې اتکا پرته، نړیوالو بازارونو ته ولېږدول شي.

هغه زیاته کړه، په لومړي پړاو کې به هره ورځ ۷۵۰ زره بېرله د عراق نفت د عراق-ترکیې د موجود پایپ لاین له لارې د جیهان بندر ته ولېږدول شي.

د ترکیې د انرژۍ وزیر وویل، د دې لارې اوسنی ورځنی ظرفیت ۱.۵ میلیونه بېرله دی، او ترکیې وړاندیز کړی چې د دې زېربنا په پراخولو او تر بصرې پورې غځولو سره یې ، د انتقال ظرفیت د ورځې له ۲ تر ۲.۵ میلیونه بېرلو پورې لوړ کړي.

بایراکتار وویل، هره ورځ شاوخوا ۲۰ میلیونه بېرله نفت د هرمز له تنګي څخه تېرېږي، او په دې سمندري لارې کې د روانو کړکېچونو دوام د انرژۍ د صادراتو لپاره د بدیلو او باوري لارو د رامنځته کولو اړتیا لا پسې روښانه کړې ده.

افغانستان کې د طالبانو حکومت څه دپاسه ۶۵ زره راستنوشویو کورنیو ته د استوګنې د نمرو د توزیع خبر ورکوي.

د کور او ښار جوړولو وزارت وايي تر دې مهاله په ټول هېواد کې د استوګنیزو ځمکو د وېش د بهیر له مخې ۶۵ زره او ۱۵۴ راستنو شویو مهاجرو کورنیو ته د استوګنې نمرې ورکړل شوې دي، او دا لړۍ لا هم روانه ده.

بلخوا ملګري ملتونه وايي د ۲۰۲۳ کال له وروستیو راهیسې تقریبا ۶ ملیونه افغانان له ګاوڼدیو هیوادونو،پاکستان او ایران څخه خپل هېواد ته ستانه کړل شوي دي.

د افغانستان او ایرلینډ ترمینځ د ۵ یو ورځنیو لوبو دوهمه لوبه د جمعې په ورځ ترسره کیږي.

ددغې لړۍ لومړنۍ لوبه د چهارشنبې په ورځ د باران له کبله بې نتیجې اعلان شوه.

ټاکل شوې ده چې دغه لوبلړۍ د اګست تر۱۴ دوام وکړي.

پاکستاني رسنۍ رپوټ ورکوي چې د پیښور سترې محکمی دیو افغان پخواني جنرال او دوه خبریالانو د ډیپورت مخه ونیوله.

یادې محکمې د ایالت کورنیو چارو وزارت ته حکم کړی دی چې د جنرال نوید احمد عمري او خبریالانو سید انعام الله صالحي او سید منیر احمد هدف د پاته کیدو په اړه د دوه میاشتو په ترځ کې تصمیم ونیسي.

پاکستان ټوډې ورځپاڼې د چهارشنبې په ورځ رپوټ ورکړ چې یادو کسانو په خپلو عریضو کې پاکستان کې د دوه میاشتو د پاته کیدو غوښتنه ځکه کړې وه چې وايي په افغانستان کې یې ژوند ته ګواښ متوجه دی.

پاکستان د ۲۰۲۳ کال له سپټمبر راهیسې د «غیرقانوني بهرنیانو د بېرته ستنولو پلان» په چوکاټ کې د افغان کډوالو د ایستلو لړۍ پیل کړې او تر اوسه یې شاوخوا ۲.۶۶میلیونه افغانان افغانستان ته ستانه کړي دي.

په افغانستان کې د طالبانو د حکومت د کرنې وزارت درې چارواکو د اګست په ۳مه د ملډاویا له پلازمینې کیشینیو څخه کتنه ترسره کړه چې له پراخو سیاسي نیوکو سره مخ شوې ده.

طالبانو ویلي چې دا سفر د کرنې په برخه کې د تخنیکي او عملي همکاریو د پراخېدو لپاره ترسره شوی او هڅه یې کړې چې هغه ته د رسمي سفر بڼه ورکړي. د طالبانو اړوندو رسنیو د دې پلاوي د سفر په اړه پرله ‌پسې راپورونه خپاره کړي دي.

خو ازادي راډیو د ملډوایا څانګې د راپورله مخې د ملډاویا حکومت ویلي چې دغه هېواد د طالبانو حکومت په رسمیت نه پېژني او له پلاوي سره هېڅ رسمي لیدنې کتنې ندي پلان شوي. د ملډاویا د بهرنیو چارو وزارت ویلي چې د پلاوي غړیو ته ویزې ځکه ورکړل شوې چې هغوی د نړیوالو بندیزونو په لېست کې نه ووشامل خو د دې وزارت په خبره هغه د طالبانو د حکومت د په رسمیت پېژندلو معنا نه لري.

د راپورونو له مخې د دې درې کسیز پلاوي مشري د کرنې مرستیال وزیر صدر اعظم عثماني کوله.

د ملډاویا صدراعظم د دې پېښې په اړه ویلي چې دا یوه "شرموونکې او د نه منلو وړ" اداري تېروتنه وه او د ویزو د ورکړې په اړه یې د پلټنې امر کړی دی.

په افغانستان کې د طالبانو د بیا ځلي واکمنۍ پنځه کاله په پوره کیدو دي خو په دې موده کې روسیه په نړۍ کې یوازینی هیواد دی چې په ۲۰۲۵ کال کې یې د طالبانو حکومت په رسمیت پیژندلی.