د ایران د بهرنیو چارو وزارت وایي ( شپږ ډيپلوماتان) یې په لبنان کې د اسراییل په بریدونو کې وژل شوي دي.

دغه وزارت د جمعې په ورځ ( د حمل یا وري ۷مه) په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې دغه ډيپلوماتان په خپل هستوګنځای کې تر برید لاندې راغلي دي.

ایران دغه برید " په لبنان کې د ایراني ډيپلوماتانو جنایتکارانه ترور" بللی دی.

د ازادۍ راډيو ایراني څانګې راډیو فردا د ایران د دولتي رسنیو له خوا خپرو شویو انځورونو ته په اشارې لیکلي چې وژل شویو ډيپلوماتانو پوځي یونیفورم درلود.

پر ایراني ډيپلوماتانو دا برید وروسته تر هغه وشو چې لبنان د حمل په ۴مه په بیروت کې د ایراني سفیر باورلیک ومانه.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ اعلان وکړ چې چمتو دی د چین له ولسمشر شي جین پینګ او د روسیې له ولسمشر ولادیمیر پوتین سره د اټومي وسلو په اړه درې اړخیزه ناسته وکړي.

ټرمپ د سپینې ماڼۍ بهر خبریالانو ته وویل چې د داسې یوې ناستې هدف به د اټومي وسلو او اټومي بې وسلې کولو په اړه بحث وي.

هغه زیاته کړه، که شي جین پینګ وغواړي داسې یوه ناسته جوړه کړي، نو دی به هم پکې ګډون وکړي.

روسیې تر دې مخکې اعلان کړی و چې ښايي د ټرمپ، پوتین او شي ترمنځ یوه درې اړخیزه ناسته په چین کې راتلونکې میاشتې د "اسیا-پسیفیک اقتصادي همکارۍ" (APEC) د سرمشریزې په څنډه کې ترسره شي.

خو د اوکراین د بهرنیو چارو وزیر اندري سیبیها د دې وړاندیز مخالفت کړی او ویلي یې دي چې د روسیې، چین او متحده ایالاتو د مشرانو ترمنځ ناسته به یوازې پوتین وهڅوي چې جګړې ته دوام ورکړي.

د فرانسې د پلازمینې پاریس په شمول په څو ښارونو کې د شپې ګرځبندیز لګېدلی دی.
دا وروسته تر هغه چې د اوونۍ په سر کې تاوتریخجنې مظاهرې د مغازو او دوکانونو په چور او تالان واوښتې.

د فرانسې صدراعظم سباستین لوکارنو ویلي ګرځبندیز به د اړتیا سره سم لګول کېږي او تر دې دمه یې ښه نتیجه ورکړې ده.

پولیسو له شنبې راهیسې لږ تر لږه ۲۵۰۰ کسان نیولي دي.

په مظاهرو کې د یوې نجلۍ سترګه ړنده شوې او د یوه هلک لاس پرې شوی.

خلک په اول کې د ګرانۍ په غبرګون راوتلي و او حکومت یې تورناوه چې د قیمتونو د ټيټولو لپاره ډېر څه نه کوي.

اخوا په ایټالیې په تېره میلان ښار کې هم مظاهرې روانې دي او حکومت به لږ تر لږه ۵۰۰ اضافي پوځیان هلته ځای پر ځای کړي.

د پولنډ د صدراعظم مرستیال او بهرنیو چارو وزیر رادوسواف سیکورسکي په افغانستان کې د ناټو د متحدینو د پوځي رول په اړه د امریکا د دفاع وزیر پیټ هګسېټ څرګندونې په کلکه رد کړې.

هګسېټ د امریکا په ټېنېسي پوهنتون کې د وینا پر مهال ویلي و چې په افغانستان کې د ناټو د شاوخوا ۵۰ غړو او متحدو هېوادونو له ډلې یوازې یو یا دوه هېوادونه په رښتیني توګه په جګړه کې ښکېل و او د جګړې ډېره برخه امریکایي ځواکونو پر مخ وړله.

خو د پولنډ د بهرنیو چارو وزیر د یکشنبې په ورځ پر اېکس ټولنیزه شبکه د دغو څرګندونو په غبرګون کې لیکلي: "ښاغلی وزیره، دا خبره د هغو ۴۴ پولنډي سرتېرو کورنیو ته وکړه چې د افغانستان په غزني ولایت کې د امنیت د ټینګښت پر مهال ووژل شول."

پولنډ له ۲۰۰۲ تر ۲۰۲۱ کال پورې په افغانستان کې پوځي حضور درلود او زرګونو پولنډي سرتېرو په دغه هېواد کې خدمت کړی دی.

تر دې وړاندې د امریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ هم ویلي و چې په افغانستان کې د ناټو د متحدینو ځواکونه تر ډېره د جګړې له لومړۍ کرښې شاته پاتې شوي و.

دغو څرګندونو هم د اروپایي متحدینو سخت غبرګونونه پارولي و.

د جرمني د بهرنیو چارو وزارت د دوشنبې په ورځ د ایران سفیر احضار کړ.

دا اقدام وروسته له هغه شوی چې یوې جرمنۍ محکمې تېره اوونۍ یو افغان او یو ډنمارکی وګړی د ایران لپاره د اسرائیل د ملاتړو شخصیتونو د وژلو د دسیسې په تور په بند محکوم کړل.

د هامبورګ محکمې ډنمارکی وګړی په اته‌نیم کاله او افغان وګړی په څلور نیم کاله بند محکوم کړي دي.

د فرانس‌پرس د راپور له مخې، د جرمني د څارنوالانو په وینا، ډنمارکي وګړي د ایران له استخباراتو سره مستقیمه همکاري لرله او افغان وګړی یې چې نوم‌یې نه‌دی په ډاګه شوی، د بریدونو د ترسره کولو لپاره ګومارلی و.

محکمې ویلي چې دواړه کسان د ایران په لارښوونه په ترهګریزو فعالیتونو کې ښکېل و.

د جرمني د بهرنیو چارو وزارت ویلي، ایران ته به اجازه ورنه‌کړي چې د دغه هېواد ازاده ټولنه وګواښي.

خو په برلین کې د ایران سفارت تر دې وړاندې دا تورونه بې‌بنسټه بللي و.

کرملېن وايي، امکان لري چې د روسیې، امریکا او چین ولسمشران راتلونکې میاشت په چین کې د اسیاـ پاسفیک د اقتصادي همکاریو سازمان، اپېک د سرمشریزې په څنډه کې درې اړخیزه غونډه وکړي.

د کرملېن ویاند دیمیتري پسکوف د دوشنبې په ورځ وویل، د دغې احتمالي غونډې موضوع مطرح شوې، خو تر اوسه‌یې د ترسره کېدو او اجنډا په اړه کومه هوکړه نه‌ده شوې.

د راپورونو له مخې، د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین د اوکراین د جګړې د پای ته رسولو په اړه د خبرو لپاره د دې غونډې وړاندیز کړی دی.

خو د اوکراین د بهرنیو چارو وزیر اندري سیبیها له دې نظر سره مخالفت کړی او ویلي یې دي چې د روسیې، چین او امریکا د مشرانو غونډه به پوتین د جګړې دوام ته وهڅوي.

کرملېن ټینګار کړی چې د اوکراین له ګډون پرته د جګړې د پای ته رسولو وروستۍ هوکړه ناشونې ده.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي، روسیه اوس مهال له ایران سره ډېره مرسته نه کوي او دی غواړي چې دا وضعیت همداسې دوام وکړي.

ټرمپ د یکشنبې په ورځ، د تلې په ۲۶مه، په خپله ټولنیزه شبکه «ټروت سوشیل» کې دا څرګندونې کړې دي.

هغه زیاتوي: «روسیه د هغه څه په پرتله چې له ایران سره یې د مرستې لپاره کولی شي، ډېر لږ کار کوي، که په اصل کې کوم کار کوي هم.»

ټرمپ دا څرګندونې په داسې حال کې کوي چې امریکايي رسنیو په وار وار له ایران سره د روسیې د مرستو په اړه راپورونه خپاره کړي دي. خو ټرمپ، چې تمرکز یې ایران سره پر جګړې دی، تورن شوی چې د اوکراین پر وړاندې د روسیې جګړې ته کافي پاملرنه نه کوي.

د ټرمپ په مشرۍ دامریکا حکومت هڅه کړې چې د مسکو او کیف ترمنځ د منځګړي رول ولوبوي؛ خو تر اوسه د جګړې د پای ته رسولو لپاره کومې پرېکنده پایلې ته نه دی رسېدلی.

ولسمشرټرمپ یو ځل بیا د اوکراین پر ولسمشر ولودیمیر زلنسکي انتقاد کړی او ویلي یې دي چې هغه «نه غواړي دا جګړه پای ته ورسوي او ښايي هېڅکله یې هم د پای ته رسولو اراده نه لرله.»

د فرانسې ولسشمر ایمانویل مکرون په داسې حال کې چې د یکشنبې په ورځ، د تلې په ۲۶مه، په پاریس کې لاریونونو دوام وکړ ، په یوه ټلوېزیوني وینا کې په واټونو کې د «بې‌حده تاوتریخوالي» سخته غندنه وکړه.

د فرانسې خبري اژانس د راپور له مخې، یوازې د شنبې په ورځ نږدې دوه زره او ۴۰۰ کسان نیول شوي او په مقابل کې یې نږدې زر پولیس او د ژاندارم ځواکونو غړي په تاوتریخوالي کې ټپیان شوي دي. د ځینو امنیتي ځواکونو ټپونه «جدي» بلل شوي دي.

د ولسمشر له ټلوېزیوني وینا څو ساعته وروسته، د فرانسې د کورنیو چارو وزیر لوران نونز د دوشنبې په ورځ، د تلې په ۲۷مه، ومنله چې پولیسو په ځینو ښارونو کې د وضعیت کنټرول له لاسه ورکړی دی.

نونز وویل پولیس د ورانکارو ډلو پر وړاندې د مقابلې لپاره ځکه چمتو نه وو چې دداسې وضعیت اټکل نه و شوی. هغه همداراز اعلان وکړ چې له همدې امله یې خپله استعفا وړاندې کړې ده.

تر دې وړاندې د اپوزیسیون ګوندونو او د کیڼ او ښي اړخ سیاستوالو د لوران نونز د استعفاء غوښتنه ځکه کړې وه چې دغو لاریونونو حکومت غافلګیر کړی .

خو د فرانسې ولسمشر امانوېل مکرون د هغه استعفا ونه منله. مکرون له نونز څخه وغوښتل چې د لوټمارانو د مخنیوي لپاره «په چټکۍ سره نوې لارې چارې» په کار واچوي.

لاریونونه د شنبې په ورځ د ژوند د لګښتونو د لوړوالي پر وړاندې د اعتراض په توګه پیل شول، خو وروسته د پاریس، لیون او لیموژ په ګډون په څو ښارونو کې په تاوتریخوالي، چور او تالان، او اور اچونې واوښتل.

په لیموژ ښار کې د ښاروالۍ تاریخي ودانۍ هم په اور کې له منځه تللې ده.

د دغو پېښو له امله رامنځته شوي مالي زیانونه سلګونو میلیونو یورو اټکل شوي.

په فرانسه کې د تاوتریخجنو مظاهرو په پایله کې، ۱۸۰۰ کسان نیول شوي او په بېلابېلو ښارونو کې شاوخوا یو نیم زر دوکانونه او مغازې زیانمنې شوي.

د دغو پېښو له امله رامنځته شوي مالي زیانونه سلګونو میلیونو یورو اټکل شوي.

لاریونونه د شنبې په ورځ د ژوند د لګښتونو د لوړوالي پر وړاندې د اعتراض په توګه پیل شول، خو وروسته د پاریس، لیون او لیموژ په ګډون په څو ښارونو کې په تاوتریخوالي، چور او تالان، او اور اچونې واوښتل.

په لیموژ ښار کې د ښاروالۍ تاریخي ودانۍ هم په اور کې له منځه تللې ده.

د فرانسې کورنیو چارو وزارت ویلي چې شاوخوا ۵۰۰ پولیس، د اور وژنې کارکوونکي او د روغتیایي بیړنیو مرستو پرسونل ټپيان شوي دي.

سربېره پر دې، د سینټ ایټین (Saint-Étienne) په ښار کې د یو ۱۷ کلن هلک لاس د ګڼې ګوڼې د کنټرول لپاره د کارول کېدونکي بم (ګرینیډ) د چاودنې له امله پرې شوی دی. په پاریس کې د یو لاریون پر مهال یو کس هم مړ شوی دی؛ خو چارواکو ویلي چې دغه مړینه د روغتیایي ستونزې له امله وه او له لاریونونو سره تړلي تاوتریخوالي سره یې ربط نه درلود.

په همدې حال کې، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په فرانسه کې رامنځته شوې ګډوډۍ د کډوالۍ له مسلې سره تړلي او له دغه هېواد یې غوښتي چې خپل د کډوالۍ قوانین لا سخت کړي.

د امریکا د ولسمشر مرستیال جي ډي ونس وايي، امریکا د ایران د اټومي پروګرام په له منځه وړلو سره ( غوڅه بریا) ترلاسه کړی خو جګړه ځکه باید دوام پیدا کړی څو اطمینان ترلاسه شي چې دغه هېواد د اټومي پروګرام د غني کولو وړتیا له لاسه ورکړې او نړۍ هم د انرژۍ له بحران سره مخ نشي.

هغه نن یکشنبې د (سپټمبر۱۸مه) سي بي اس ټلویزیونې شبکې سره په مرکه کې وویل، ایران په نړۍ کې د ترهګرۍ د ملاتړي هېواد په توګه نه باید اټومي وسلو ته لاسرسی ولري.

د ونس په خبره، امریکا اوسمهال په ایران کې دوه موخې لري، دا چې ایران اټومي وسلو ته لاسرسی پیدا نه کړي او په نړۍ کې د انرژۍ د بحران مخه ونیول شي.

ونس دا څرګندونې په داسې حال کې کوي چې د نړۍ په بازارونو کې د تیلو او انرژي بیې د پخوا پرتله څو چنده لوړه شوې دي.

د مصر ولسمشر عبدالفتاح السیسي ویلي، هېواد یې چمتو دی چې د حوثي یاغیانو د بریدونو پر وړاندې د سعودي عربستان دفاع وکړي.

هغه چې پرون شنبې په یوې پوځي ناسته کې خبرې کولی وویل، "دا بې مانا ده چې پریږدو د سعودي عربستان امنیت او ثبات خراب شي ".

د السیسي په ټکو، مصر پر بل هېواد برید نه کوي خو د دفاع لپاره چمتو دی.

بل پلو د ځینو راپورونو له مخې متحده عربي امارات له سعودي عربستان سره هوکړې ته رسیدلی چې د مکې له تړون سره یو ځای شي.

د مکي دفاعي تړون د روان کال د اګست میاشتې په ۷مه د ترکیې، سعودي عربستان او پاکستان ترمنځ لاسلیک شو.

د دې تړون یوه موخه د حوثي یاغیانو د بریدونو پر وړاندې ګډه دفاع ده.