روسیې د طالبانو له حکومت او پاکستانه وغوښتل چې په خپل منځ کې د نښتو د زیاتېدو مخه ونیسي او خپل اختلافات د خبرو له لارې حل کړي.

د روسیې د بهرنیو چارو وزارت ویاندې ماریا زاخاروفووا پرون (جمعه) په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې مسکو د افغانستان او پاکستان ترمنځ د وسله‌والو نښتو د راپورونو له امله اندېښنه لري.

هغې وویل چې په وروستیو ورځو کې په دغو جګړو کې، چې د راپورونو له مخې الوتکې او درنې وسلې هم پکې کارول شوې دي، دواړو لورو ته تلفات اوښتي او ملکي وګړي هم اغېزمن شوي دي.

زاخارووا زیاته کړه چې په اغېزمنو کسانو کې هغه افغان کډوال هم شامل دي چې په وروستیو کې له ګاونډیو هېوادونو، په ځانګړي ډول له پاکستان او ایران څخه بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.

هغې له دواړو لورو وغوښتل چې د تاوتریخوالي د لا زیاتېدو مخه ونیسي او خپل اختلافات د متقابل درناوي پر بنسټ له ډیپلوماتیکو لارو حل کړي.

روسیې دا غوښتنه په داسي حال کې کړې چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د نښتو لس ورځې پوره کېږي او دواړه لوري یو بل ته د درنو مرګ ژوبلو د اړولو ادعاوې کوي.

د سعودي عربستان د بهرنیو چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ په یوه اعلامیه کې د ایران هغه بریدونه چې د کوېټ، بحرین او اردن په ګډون پر عربي هېوادونو شوي، «غیرموجه» وبلل او په کلکو ټکو یې وغندل.

په اعلامیه کې ویل شوي چې ریاض د خپلو عربي ګاونډیو د هغو متقابلو اقداماتو ملاتړ کوي چې د ایران د «دښمنانه» کړنو پر وړاندې یې ترسره کوي، او ټینګار یې کړی چې سعودي عربستان د هغوی تر څنګ ولاړ دی.

د تېر کال د کب میاشتې په پیل کې، کله چې امریکا او اسرائیل په ګډه پر ایران برید وکړ، د ایران سپاه پاسداران ځواکونو په ځواب کې د فارس خلیج په عربي هېوادونو د بالستیک توغندیو او بې‌پیلوټه الوتکو بریدونه وکړل.

خو د ایران بهرنیو چارو وزارت ټینګار کوي چې د غو بریدونو کې د عربي هېوادونو خلک او تاسیسات نه، بلکې امریکايي پوځي اډې په نښه شوي دي. اما سره له دې چې دغو بریدونو امریکايي اډو ته د پام وړ زیانونه اړولي، د عربي هېوادونو ملکي ساحې ، ودانۍ او نور تأسیسات یې هم څو ځله زیانمنې کړي دي.

د راپورونو له مخې، د ایران حکومت پر متحده عربي اماراتو تر اسرائیلو هم زیات بریدونه کړي دي.

تر اوسه دغو عربي هېوادونو یوازې د غندنې اعلامیې خپرې کړې دي او د ایران د بریدونو پر وړاندې یې ګډ پوځي غبرګون نه دی ښودلی. د سعودي عربستان د بهرنیو چارو وزارت د تیرې سې‌شنبې په ورځ هم ورته یوه اعلامیه خپره کړې وه.

د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې (UN Women) ویلي چې په افغانستان کې د ښځو اړوند بنسټونه له سختو فشارونو سره مخ دي.

دغه اداره په خپل تازه راپور کې وايي، هغه بنسټونه چې د افغان ښځو او نجونو لپاره د ملاتړ وروستۍ حیاتي سرچینه بلل کېږي، د بودجې د کمښت او د ښځو پر کار او تګ راتګ د محدودیتونو له امله د خپلې بقا لپاره مبارزه کوي.

د دې ادارې د سروې له مخې، درې پر څلورمه برخه هغه بنسټونه چې ښځو ته خدمتونه وړاندې کوي، د بودجې له کمښت سره مخ شوي دي.

دغه راز ، نیمه برخه دغو بنسټونو د بودجې د کمښت له امله خپل ۹۲ سلنه کارکوونکي له لاسه ورکړي دي.

په سروې کې له ګډونوالو بنسټونو څخه تر نیمايي زیاتو ویلي چې د بودجې د نشتوالي له امله به روان کال یا خپل فعالیتونه ودروي او یا به په بشپړ ډول وتړل شي.

د ملګرو ملتونو د ښځو څانګه وايي، دا بنسټونه په داسې حال کې له ستونزو سره مخ دي چې د طالبانو له لوري د ښځو پر زده کړو، کار او تګ راتګ د محدودیتونو له امله د روغتیايي خدمتونو، زده کړو، د معیشت د ملاتړ او بشري مرستو په وړاندې کولو کې د دوی رول تر بل هر وخت ډېراړین دی.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر (اوچا) وایي، د نجونو پر زده‌کړو پانګونه د افغانستان پر راتلونکي پانګونه ده.

اوچا د پنجشنبې په ورځ، د چنګاښ په ۲۵مه، په خپلې اېکس‌پاڼې ولیکل چې زده‌ کړې هیله او فرصتونه رامنځته کوي.

اوچا د بامیان ولایت د یوې مور خبره هم رااخیستې چې د دې پوښتنې په ځواب کې چې، « له زده کړو د نجونو محرومیت څه معنا لري؟» ویلي: «وېره لرم چې لور به مې هېڅ راتلونکی ونه لري.»

نږدې پنځه کاله کېږي چې د طالبانو حکومت نجونې له شپږم ټولګي پورته له زده‌کړو منع کړې دي.

د نجونو پر زده‌کړو او د ښځو پر حقونو د طالبانو دا بندیزونه او نور محدودیتونه د نړیوالې ټولنې له پراخو نیوکو سره مخ شوي دي، خو طالبانو تل ویلي چې په افغانستان کې د ښځو او نجونو حقونه د اسلامي شریعت په چوکاټ کې خوندي دي.

افغانستان کې د طالبانو د حکومت، ایران او دتاجکستان چارواکو د سوداګري لپاره د یو ځمکني دهلېز د جوړولو تفاهم لیک امضاء کړ.

د هوکړې له مخې، ټاکل شوې چې د ایران یوه تجارتي محموله په راتلونکې میاشت کې د ازمایښتي پروګرام په توګه د افغانستان له لارې تاجکستان ته ولېږدول شي.

د طالبانو د حکومت د ترانسپورټ او هوايي چلند وزارت او ایراني رسنیو د پنجشنبې په ورځ ددې موضوع خبر خپور کړ.

د ایران د سړکونو او ښار جوړونې وزارت چارواکو ویلي، د دې ازمایښتي محمولې په لېږد سره غواړي د لارې لګښتونه، وړتیا او احتمالي ستونزې وارزوي.

د فلسطین روغتیایي چارواکي وايي چې د پنجشنبې په ورځ په غزې تړانګه د اسراییلو په بریدونو کې لږ تر لږه ۵ کسان وژل شوي دي.

ډاکترانو ویلي چې دوه تنه تفاح سیمې ته نږدې په هوايي بریدونو او یو بل کس زیتون سیمې ته نږدې د ټانک په مرمیو وژل شوي.

دوه نور کسان د غزې په لویدیځ کې د کډوالو په یوه کمپ او په خان یونس کې په یوه موټر باندې په برید سره وژل شوي.

د اسراییلو پوځ لا د دغو بریدونو په تړاو څه نه دي ویلي.

د امریکا د پوځ مرکزي قومندانۍ سنټکام خبر ورکړی چې د بندر عباس په شمول یې په څو سیمو کې د ایران د قوماندې مراکز، د هوایي دفاع سایټونه او په ساحلي څارځایونو کې د توغندیو او ډرون تاسیسات هدف ګرځولي.

امریکا وايي په ایران دا بریدونه په هرمز تنګي کې په کښتیو د ایران د بریدونو د وړتیا د کمزورولو په هدف کوي.

اخوا د ایران سپاه پاسداران ځواکونو هم ادعا کړې چې په اردن او کویټ کې یې د امریکا پوځي اډې تر توغندیزو او ډرون بریدونو لاندې راوستي.

نجونو ته د تعلیم د زمینې د برابرولو په اړه د پخواني ولسمشر حامدکرزي ټینګار د طالب چارواکو غبرګون پارولی.
له دې ډلې د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت ویاند ضیاالله هاشمي پرون په خپله ایکس پاڼه ښاغلي کرزي ته په خطاب لیکلي چې: «ته د افغانستان د مساییلو په اړه د نظر ورکولو حق نه لرې.»

هاشمي وړاندې لیکلي چې د لوړو زده کړو د چارو په اړه نظر د ده په خبره له هغو کسانو سره ښه ښایي چې د واکمنۍ پر مهال یې د هېواد د پرمختګ لپاره عملي او مثبت میراث پرېښی.

پخوانی ولسمشر حامدکرزی چې د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې په کابل کې دی د طالبانو له محدودیتونو سره سره یې د نجونو د تعلیم لپاره بیانونه ورکړي.

حامدکرزی شاوخوا ۱۴ کاله د افغانستان ولسمشر و او د واکمني پر مهال یې میلیونونه نجونې ښوونځیو او پوهنتونو ته تللې.

د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې له شپږم ټولګي پورته نجونې له ثانوي او لوړو زده کړو محرومې دي.

د نړیوال جام په نیمه پایلوبه کې د انګلستان تر ماتولو وروسته لیونل مسي ویلي چې ټیم یې هېڅکله هڅه پرېنښوده او په پوره عزم یې تر پایه لوبه وکړه.

د ارجنټاین کپټان لیونل مسي که څه هم په خپله ګول ترسره نه کړای شو خو د انګلستان په وړاندې یې په لوبه کې د ټیم په انسجام او د ګولونو په پاس کې ډېره مرسته وکړه.

ارجنټاین که څه هم تر ۸۵ دقیقې یو – صفر شاته و خو په وروستیو څو دقیقو کې یې ټول لوبغاړي د انګلستان په لور ور ورغلل او وتوانېدل په اوه دقیقو کې دوه ګولونه ووهي.

په دې ترتیب ارجنټاین چې تېر وار هم د نړیوال جام اتلولي ګټلې یو وار بیا پایلوبې ته ووت.

پایلوبه کې به د یکشنبې په ورځ ارجنټاین له هسپانیې سره مخ کېږي.
هسپانیې هم پایلوبې ته د وتلو لپاره له فرانسې لوبه ګټلې.

رباب فاطمه د ملګرو ملتونو د سرمنشي له خوا د افغانستان لپاره د ځانګړې استازې او د ملګرو ملتونو د مرستندویه ماموریت یوناما د مشرې په توګه وټاکل شوه.

د ملګرو ملتونو د سرمنشي انتونیو ګوتیریش په حواله په یوه بیان کې راغلي چې: «مېرمن فاطمه په ملي او نړیوالو ملکي خدماتو کې د ۳۰ کلونو څخه زیاته تجربه لري، چې پکې په ملي او نړیواله کچه ډیپلوماسي، پالیسي جوړونه، وکالت، پروګرام او تطبیق شامل دي.»

اغلې رباب فاطمه څه وخت مخکې دې دندې ته وړاندیز شوې وه.

اغلې فاطمه به د ملګرو ملتونو مخکینۍ ځانګړې استازې او د یوناما د مشرې روزا اوتنبایوا ځای ناستې شي چې دنده یې تېر سپټمبر پای ته رسېدلې وه.

د یوناما ماموریت له هغه وخت راهیسې د جورجیټ ګاګنون په سرپرستۍ مخته وړل کېده.

په اروپا کې بې‌سارې تودوخې سره سم د اورګاډي پټلۍ، سړکونه او د برېښنا شبکې له جدي ستونزو سره مخ شوې دي.

چارواکي د دې وضعیت د کنټرول او د تأسیساتو د ساتنې لپاره له بې‌پیلوټه الوتکو، د مصنوعي ځیرکتیا له (سنسرونو) او ان د سپین رنګ له کارولو څخه ګټه اخلي.

د روېټرز خبري اژانس د راپور له مخې، د ناروې په پلازمېنه اوسلو کې د هوايي ډګر کارکوونکو د دې لپاره چې د ۳۰ درجې سانتي ګراد تودوخې له امله د ځغاست‌لیکې سطحه زیانمنه نه‌شي، پرې اوبه وشیندلې.

ناروې همدارنګه د تودوخې پر وړاندې د مقاوم قیر ازموینه هم کوي.

کارپوهان خبرداری ورکوي چې د اروپا اوسني تأسیسات د سختې ګرمۍ د څپو پر وړاندې چمتو نه‌دي.

د یوه راپور له مخې، سخت اقلیمي بدلونونه لکه سخته ګرمي، وچکالي او سېلابونه کولای شي تر ۲۰۳۰ کال پورې د یورو سیمې اقتصاد تر ۴.۷ سلنې پورې کمزوری کړي.