ټاکل شوې ده چې د بشري حقونو په برخه کې د افغانستان لپاره د ملګرو ملتو ځانګړی راپور ورکوونکی روانه اونۍ د افغان ښځو او نجونو د روغتیایي سلامتیا د حقونو په اړه راپور وړاندې کړي.

ریچارډ بنټ ازادي راډیو ته وویل چې په دې راپور کې به پر دریو ټکیو تمرکز کیږي، لومړی دا چې له اوږدې مودې راهیسې په افغانستان کې روغتیایي سیستم د جګړو او شخړو له امله کمزوری شوی، دوهمه ستونزه د طالبانو تګلاره ده چې د نجونو او ښځو پر روغتیایي زده کړو یې بندیز لګولی دی او دریم مشکل له افغانستان سره د نړیوالو د مرستو کمیدل دي.

ریچارډ بنټ به خپل راپور د پنجشنبې په ورځ د بشري حقونو د شورا یو شپیتمې غونډې ته وړاندې کړي.

د ملګرو ملتو د بشري حقونو شورا پروسږکال په خپله شپیتمه غونډه کې له ښاغلي بنټ څخه غوښتي و چې په افغانستان کې د ښځو او نجونو د وضعیت په اړه یو هر اړخیز راپور چمتو کړي او د دوه زره شپږ ویشتم کال په لومړیو کې دې دا راپور یو شپيتمې غونډې ته وړاندې کړي.

د هند د کرکټ د غوره لیګ پایلوبه د رویال چلنجرز بنګلور او ګجراټ ټایټنز تر منځ وشوه.
په دې لوبه کې د ګجرات ټیم د ۱۵۶ منډو هدف ورکړی وو.
په ځواب کې یې د بنګلور ټیم وتوانېد یاد هدف په اتلسم اوور کې پوره او اتلولي ته ورسیږي.
دا دویم وار دی چې د رویال چلنجرز بنګلور ټیم اتلولي ګټي.
تېر ۲۰۲۵ کال هم دغه ټیم د هند په غوره لیګ کې اتلولي خپله کړې وه.
د نن شپې په لوبه کې د هند او نړۍ پيژندل شوي کرکټر ویراټ کوهلي ۷۵ چټکې منډې وکړې او تر پایه ناسوځېدلی پاتې شو. هغه په دې لوبې سره د غوره لوبغاړي جایزه هم واخیسته.
د ګجرات لوبډلې په ترکیب کې افغان ستوری لوبغاړی راشدخان هم وو. راشدخان که څه هم د سیال ټیم دوه لوبغاړي وسوځول او د ټولو بالرانو په نسبت یې کمې منډې ورکړې خو خپل ټیم یې له ماتې ونه شو ژغورلی.

د افغانستان د فوټبال ملي ټيم به دوشنبه ماخوستن د مالدیف په وړاندې لوبه وکړي.
دا لوبه د افغانستان، پاکستان، بنګله دیش او کوربه مالدیف د څلور اړخیزو سیالیو لومړۍ لوبه ده.

د افغانستان د فوټبال فدراسیون ویلي چې د نوي سر روزونکي له خوا ملي ټیم ته ټول ور بلل شوي لوبغاړي مالدیف کې دي او د لوبو لپاره یې پوره چمتووالی نیولی دی.
تمه ده افغان ټیم له مالدیف وروسته د جون په څلورمه له بنګله دیش او د جون په اوومه له پاکستان سره لوبه وکړي.

په غزني ولایت کې د طالبانو د امر باالمعروف او نهی عن المنکر کارکوونکو د اندړو ولسوالۍ له پارکه د ځوانانو د تفریح او موسیقۍ وسایل او اسباب ټول کړي.

دې ادارې ویلي چې د لډو ۱۵ تختې، اته ټیپونه او ۱۴ دایرې یې راټولې کړي.

طالبان د ۲۰۲۱ کال په اګست کې له بیا واکمنېدو وروسته د ځوانانو د جامو او ویښتانو د سټایل څخه نیولې تر تفریح او ګڼو نورو برخو له محدودیتونو سره مخ کړي.

د افغانستان لپاره د روغتیا نړیوال سازمان دفتر د تمباکو د نه کارولو په نړیواله ورځ د تمباکو له زیانونو د افغانانو د ساتنې غوښتنه وکړه.

د افغانستان لپاره د روغتیا نړیوال سازمان استازي ډاکټر اډوین سینیرا سلواډو، وویل چې د تمباکو له زیانونو د افغانانو د ژغورل د ټولو یو ګډ مسوولیت دی.

دغه سازمان همداراز په خپله ایکس پاڼه په یوه پیغام کې د داسې کارځایونو په رامنځته کولو ټینګار کړی چې پکې عمدتاً د سګرټو لوګی منع وي.

هر کال، د می ۳۱مه د تمباکو د نه کارولو نړیواله ورځ ده.

په افغانستان کې دمګړۍ څه باندې دوه میلیونه کسان سګریټ، چلم یا د تمباکو نور ډولونه څکوي.

لسګونو افغان فعالانو او د ښځو د حقونو مدافعینو د ناروې پارلمان مخته د طالبانو د زوجینو د اصولنامې او د ښځو په وړاندې د هغوی د محدوونکو پالیسیو پر ضد اعتراض وکړ.

په دې اعتراضي غونډه کې ګډونوالو د طالبانو وروستۍ اصولنامه د کم عمره نجونو د ودونو اسانچارې او د ماشومانو د حقونو ښکاره سرغړونه وبلله.

فعالانو د ناروې له حکومت او نړیوالې ټولنې وغوښتل چې د افغان نجونو او ښځو د حقونو لپاره پریکنده اقدامات وکړي.

د شنبې په ورځ هم په برلین کې سلګونو افغان فعالانو او ښځو د طالبانو پر ضد لاریون وکړ او د ښځو او نجونو د حقونو په برخه کې یې د طالبانو له لوري لګول شوي بندیزونه وغندل.

طالبانو له تېرو پنځو کلونو راهیسې له شپږم ټولګي پورته د نجونو تعلیم بند کړی.
که څه هم طالبان ادعا لري چې د ښځو حقونه یې د شریعت له مخې تامین کړي خو افغان ښځې او نجونې په لویه کچه له کار او هر ډول ټولنیزو – سیاسي فعالیتونو محرومې دي.

د ایران سترمرکچي او د دې هیواد د پارلمان ریس محمد باقر قالیباف وایي، تهران به له متحدو ایالتونو سره هیڅ یوه هوکړه ونه مني که د ایران ټول حقونه پکې خوندي شوي نه وي. قالیباف دغه څرګندونې داسې مهال کوي چې د امریکایي رسنیو د راپورونو له مخې واشنګټن د سختو شرایطو وړاندیز بیرته تهران ته استولی دی. نیویارک ټایمز اواکسیوس رسنیو د باخبره سرچینو له قوله د شنبې په ورځ د دې موضوع خبر ورکړ، خو داچې په دغه نوي وړاندیز کې څه سخت شرطونه وضع شوي، نورجزیات ندي په ډاګه شوي. ښاغلي قالیباف په خپلو څرګندونو کې چې د ایران دولتي ټلویزیون نن خپرې کړې وویل: "موږ به ترهغو هېڅ یوه هوکړه ونه مني تر څو پورې ډاډه شوي نه وي چې د ایران د ولس حقوق خوندي شوي دي."

ولسمشرټرمپ ویلي چې د ده په لومړیتوبونو کې د ایران له خوا اټومي وسلو ته د نه پراختیا ورکول او د کشتیو پرمخ د هرمز تنګي بیرته پرانیستل شامل دي.

د اسراییل پوځ د یکشنبې په ورځ اعلان وکړ چې د لبنان په جنوب کې یې خپل ځمکني عملیات نورو سیمو ته هم پراخ کړي او ځواکونه یې له لیتاني سیند څخه اوښتي دي. پوځ په یوه بیان کې وویل: د دغه هېواد "د پام وړ شمېر" ځمکني ځواکونو د "مخکینۍ دفاعي کرښې" د پراخولو لپاره تعرضي عملیات پیل کړي او دا عملیات اوس ډېرو نورو سیمو ته غځېدلي دي.

دغه بیان دوه ورځې وروسته له هغې خپریږي چې د اسرائیل صدراعظم بنیامین نتانیاهو وویل چې د اسرائیل ځواکونه د لیتاني سیند څخه چې د اسرائیل او لبنان د ګډې پولې شاوخوا ۳۰ کیلومتره شمال ته موقعیت لري، تېر شوي دي.

په ورته وخت کې، د اسرائیل د دفاع وزیر ایسرائیل کاتز اعلان وکړ چې د دې هېواد پوځ د لبنان په جنوب کې د شقیف په نوم څوکه چې د منځنۍ پېړۍ لرغونې ستراتیژیکه کلاده، نیولې او د هغې پر سر یې د اسرائیل بیرغ پورته کړی. هغه دغه سیمه "د الجلیل د ښارګوټو او د اسرائیلي ځواکونو د امنیت لپاره له مهمو ستراتیژیکو نقطو" څخه وبلله.

د اسرائیل او د ایران ملاتړې حزب ‌الله ترمنځ اوربند د اپرېل له ۱۷ په رسمي ډول نافذ شوی، خو په عمل کې نه دی مراعات شوی او دواړه لوري پر یو بل د سرغړونې تورونه لګوي.

د لبنان صدراعظم نواف سلام د شنبې په ورځ اسرائیل تورن کړ چې د لبنان په جنوب کې د "سوځول شوې ځمکې سیاست" عملي کوي. د لبنان د روغتیا وزارت په وینا د مارچ له دویمې نېټې راهیسې د اسرائیل په بریدونو کې له ۳ زرو ۳۷۱ څخه ډېر کسان وژل شوي دي.

نړۍ ددې په تمه ده چې د امریکا ولسمشردونالډ ټرمپ به له ایران سره د اوسني اوربند د غځولو لپاره د وړاندیز شوې هوکړې په اړه څه غبرګون وښيي. دا په داسې حال کې ده چې د امریکا له خوا د هوايي بریدونو د بیا پیلولو ګواښونه دوام لري. د راپورونو له مخې، ټرمپ لا تر اوسه وروستۍ پرېکړه نه ده کړې او د وړاندیز شویو شرایطو په اړه یې د لا سختو بدلونونو غوښتنه کړې ده. سپینې ماڼۍ د شنبې د ورځې ترناوخته پورې هیڅ رسمي څرګندونې ندي کړي. یوه ورځ مخکې د سپینې ماڼۍ په ځانګړې خونه کې ټرمپ له خپلو امنیتي سلاکارانو سره غونډه پای ته ورسوله. دا غونډه له تهران سره د یوې احتمالي هوکړې په اړه وه چې هدف یې د ۶۰ نورو ورځو لپاره د نازک اوربندغځول، د هرمزتنګې بیرته پرانیستل او د ایران پر بندرونو د امریکا د محاصرې پای ته رسول وو.

د دغې هوکړې مخې، پرنورو سختو او پېچلو مسئلو، لکه د ایران د یورانیمو د غني کولو حق او د هغه ټولیز اټومي پروګرام او همدارنګه پر تهران د بندیزونو د نرمولو د احتمال په اړه به په همدې ۶۰ ورځو کې خبرې اترې کیږي.

څو امریکایي رسنیو د شنبې په ورځ راپورورکړچې ولسمشرټرمپ د هوکړې په شرایطو کې د څو بدلونونه غوښته کړې چې ښې کار لاپاتې دی.

نیویارک ټایمز او اکسیسوس د هغو چارواکو په حواله چې له دغو خبرو اترو خبر دي، جلا جلا راپور ورکړی چې د ټرمپ غوښتنې د هوکړې د شرایطو لا سختولو اړوندې دي او دغه نوي جزئیات بېرته تهران ته د غور لپاره استول شوي دي.

له ایراني اړخه د دې هیواد د مذهبي مشر مجتبي خامنه یي یوه سلاکارمحسن رضایي پرولسمشرټرمپ تور پورې کړی چې هغه "د درېیم ځل لپاره له ډیپلوماسۍ سره خیانت کوي"؛ ځکه چې د ایران پر بندرونو لګېدلی سمندري بندیز یې لا هم نه دی ختم کړی او د خبرو اترو پر مهال یې هغه څه مطرح کړي چې نوموړي یې "له حده زیاتې غوښتنې" بللې دي.

د اروپایي کلبونو د اتلولۍ په پایلوبه کې د فرانسې پاریس سنت جرمان لوبډلې د انګلستان ارسنل لوبډلې ته ماته ورکړه.

دا مسابقه شنبه ( د جون ۳۰ مه) په بوداپست کې ترسره شوه . په ټاکلي وخت کې لوبه یو د یو په وړاندې مساوي شوه. بیا په اضافي دیرش دقیقو کې هم لوبه مساوي شوه او خبره پنلټي ته ورسیده. په پنلټي کې پاریس سنټ جرمنان څلور د درې په وړاندې ارسنل ته شکست ورکړ.

د اروپایي کلبونو ترمنځ اتلولي له نولس سوه پنځه پنځوسم کال راهیسې پيل شوې چې په پيل کې د اروپا کلب په نوم پیژندل کیده او اوس یې نوم ( یو اي فا چمپینز لیګ) دی.

پروسږکال هم پاریس سنت جرمنان لوبډلې دا اتلولي خپله کړې وه.

د امریکا د متحد ایالتونو دفاع وزیر( جګړې وزیر) وایي، که له ایران سره د روغې جوړې موافقه ونه شي، امریکا د جګړې بیا پیلیدو ته چمتو ده.

پیټ هګسټ د شنبې په ورځ( د مې ۳۰) په سنګاپور کې یوې امنیتي غونډې ته د خبر پر مهال دا هم وویل چې ولسمشر ډونالډ ټرمپ په ښې موافقې پسې ګرځي داسې موافقه چې ایران کله هم د اټومي وسلو څښتن نه شي.

د هګسټ تر دې څرګندونو یوه ورځ مخکې ولسمشر ټرمپ په تروت سوشل کې د ایران د غني شویو یورانیمو پر له منځه وړلو ټینګار وکړ او څرګنده یې کړه چې هرمز تنګي باید ژر تر ژره پرانیستل شي او ایران هلته ایښي مایونونه لرې کړي.