د کرکټ د نولس کلنوکم عمره لوبډلو د نړیوال جام سیالیو په ترڅ کې نن دوشنبې درې لوبې ترسره کیږي.

پاکستان له اسکاټلنډ، سریلانکا له ایرلنډ او جنوبي افریقا له تانزانیا سره لوبې کوي. په دې نړیوال جام کې چې لوبې یې نامیبیا او زیمبابوې کې ترسره کیږي، د افغانستان لوبډلې پرون یکشنبې خپله دوهمه لوبه چې له ویسټ انډیزسره وه، د ۱۳۶ منډو په توپیروګټله.

له دې مخکې افغانستان خپله لومړۍ لوبه له جنوبي افریقا څخه هم ګټلې وه. په خپل ګروپ کې د افغانستان دریمه لوبه د راتلونکې چهارشنبې په ورځ له تانزانیا سره ده.

افغانستان چې په خپل ګروپ کې یې تراوسه دواړه لوبې ګټلي دي د ګروپ تر ټولو لوړ مقام کې دی .

په کاناډا کې یوې ښځې نهه کسه وژلي او په لسګونو نور یې ټپیان کړې دي.

دا پېښه د سې شنبې په ورځ د برټش کولمبیا په ټمبلر ریج سیمه کې رامنځته شوه. د کاناډا پولیسو په یوه بیان کې وویل چې د ټپيانو شمیر اووه ویشتو ته رسیږي چې دوه یې مرګوني دي.

پولیسو د بریدګرې د هویت په اړه ډیر جزییات له رسنیو سره نه دې شریک کړي، دوی یوازې دومره ویلي دي چې برید کوونکې ځان وژلی دی.

تر دې پېښې وروسته د کاناډا صدراعظم چې ټاکل شوې وه نن په مونیخ کې په نړیوال امنیتي کنفرانس برخه واخلي، د دې پېښې په خاطر خپل سفر وځنډاوه.

په افغانستان کې د ملګرو ملتو مرستندویه پلاوي( یوناما) د ساینس په برخه کې د ښځو او نجونو د نړیوالې ورځې په مناسبت نن په یوه بیان کې ویلي دي چې په افغانستان کې دا مهمه ورځ په ډیرې خواشینۍ سره لمانځو.

یوناما په خپل بیان کې چې په خواله رسنیو کې یې شریک کړی دی زیاتوي چې یو زر شپږ سوه اووه ورځې کیږي چې د افغانستان واکمنو چارواکو له دولس کلونو څخه د پورته عمر نجونو پر مخ د زده کړې دروازې بندې کړې دي.

یوناما په دې بیان کې یو ځل بیا په ټینګار سره له واکمنو چارواکو غوښتې دي چې دا بندیز لرې کړي.

د فبروري یولسمه په نړۍ کې د ساینس په برخه کې د ښځو او نجونو نړیواله ورځ ده چې په دې مناسبت د ملګرو ملتو سرمنشي انتونیو ګوتیرش هم د ټولې نړۍ له هیوادونو غوښتې دي چې د ښځو او نجونو د زده کړو او کارموندنې په لارو کې پراته خنډونه لرې کړي.

د کندهار ښار د غالیو په یوه مارکېټ کې پرون (د سلواغې ۲۱مه) اور ولګېد.

په کندهار کې د طالبانو د امنیه قوماندانۍ ویاند اسدالله جمشید ویلي دي چې د دې اورپېښې علت د بریښنا شارټي وه.

د ځینو کورنیو رسنیو د راپورونو له مخې په کندهار کې د طالبانو سیمه ایزو چارواکو ویلي دي چې د دې اور په نتیجه کې ۲۸ میلیون افغانۍ مالي زیان اوښتی دی.

د غالیو په مارګېټ کې لګېدلی اور له نژدې دوو ساعتونو وروسته مړ شو.

پاکستاني چارواکي پاکستان ته د هغو شاوخوا ۱۱ سوه محصلانو د ستنېدو خبر ورکوي چې په افغانستان کې زده کړې کوي.

دا محصلان وروسته له هغه له افغانستانه وځي چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ له نښتو وروسته د دواړو هېوادونو ترمنځ ترانزیتي لارې بندې شوې.

د آی ان پي خبري سایټ د راپور له مخې د پاکستان د فدرالي حکومت د پارلماني چارو وزیر طارق فضل چودري پرون سه شنبې (د سلواغې ۲۱مه) د پاکستان ملي اسمبلې ته وویل چې شاوخوا ۱۱ سوه پاکستاني محصلان چې په افغانستان کې زده کړې کوي، د دواړو هېوادونو ترمنځ د ترانزیني لارو له بندېدو وروسته پاکستان ته ستانه شوي چې له دې ډلې ۲۶ تنه یې د ځمکې له لارې او پاتې نور د هوا له لارې هلته رسېدلي دي.

ښاغلي چودري زیاته کړه چې ۹۴۷ پاکستاني محصلان لاهم په افغانستان کې دي. د هغه په وینا په کابل کې د پاکستان سفارت له پاتې محصلانو سره په تماس کې دی او د هغو د امنیت او هېواد ته د خوندي ستنولو لپاره لازم اقدامات کوي.

د تېرکال په اکتوبر میاشت کې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې له نښتو وروسته پاکستان له افغانستان سره ټولې ترانزیتي لارې بندې کړې او وروسته د طالبانو حکومت وویل دا لارې به تر هغه وخته خلاصې نه شي چې اسلام آباد د هغو د بیا نه بندولو ضمانت نه وي ورکړی.

د اسراییل صدراعظم بنیامین نتنیاهو وايي چې د امریکا له ولسمشر ډونالډټرمپ سره د ده د خبرو مهمه برخه به له ایران سره د امریکا روان مذاکرات وي.

تمه ده چې ښاغلی نتنیاهو نن له ولسمشر ټرمپ سره وګوري. دا د ټرمپ د ولسمشرۍ د دوهمې دورې له پیله تراوسه واشنګټن ته د هغه شپږم سفر دی.

نتنیاهو د دې سفر په درشل کې پرون ‎په یوه ویډیويي پیغام کې وویل چې له ټرمپ سره د ده په خبرو کې به د غزې او سیمې مسایل شامل وي خو هغه زیاته کړه چې له ایران سره خبرې "طبعا تر هرڅه مهمې دي."

اسراییل د ایران د بالستیک توغندیو د پروګرام په مسئله کې له متحدوایالتونو د کلک دریځ غوښتنه کوي.

تهران تردې دمه له واشنګټن سره په خبرو کې د اټومي پروګرام له اوسنۍ موضوع هاخوا د نورو مسایلو په اړه د خبرو احتمال رد کړی دی خو واشنګټن هم غواړي چې د ایران د بالستیک توغندیو او له سیمه ایزو وسله والو څخه د دې هېواد د ملاتړ مسئله د خبرو په اجنډا کې وي.

نتنیاهو او ټرمپ یوازې څو ورځې وروسته له هغه سره ګوري چې د ایران او امریکا استازو په عمان کې مذاکرات وکړل.

جاپان په افغانستان کې د پولیو د ناروغۍ پرضد د مبارزې لپاره د ملګروملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق یونیسیف ته ۶،۳ میلیون ډالره بسپنه ورکړه.

یونیسیف پرون سه شنبې (د سلواغې ۲۱مه) په یوه بیان کې وویل چې دا مرسته د هغه یو کلن پروګرام په چوکاټ کې شوې چې له مخې یې په افغانستان کې له پنځو کلونو کم عمره ۱۲ میلیون ماشومانو ته د پولیو واکسین ورکول کېږي.

په افغانستان کې په روان میلادي کال کې د پولیو د کومې نوې پېښې راپور نه دی ورکړل شوی خو په ۲۰۲۵ کال کې په دې هېواد کې لږترلږه ۹ تازه موارد ثبت شوي وو.

افغانستان او پاکستان د نړۍ دوه هېوادونه دي چې پولیو لاهم پکې شته.

پولیو یا د ماشومانو ګوزڼ هغه ناروغي ده چې علاج نه لري او یوازې واکسین یې مخنیوی کولای شي.

د کرکټ د شل اووریز نړیوال جام د لوبو په دوام د افغانستان او جنوبي افریقا لوبډلې نن چارشنبې (د سلواغې ۲۲مه) سیالي سره کوي.

دا لوبه د کابل په وخت د ورځې په لسو بجو د ګجرات ایالت په احمدآباد ښار کې د نریندرا مودي په لوبغالي کې پیلېږي.

دا په شل اووریز نړیوال جام کې د افغانستان دوهمه لوبه ده. افغانستان خپله مخکینۍ لوبه نیوزیلنډ ته وبایلله.

د دې سیالیو په لړۍ کې پرون نامیبیا هالنډ ته، نیوزیلنډ متحده عربي اماراتو او پاکستان متحدوایالتونو ته ماتې ورکړه.

کابل نن سې شنبې د دوحې د بهیرد یوې غونډې کوربه وو.

په دې غونډه کې چې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندوی دفتریوناما په مشرۍ جوړه شوې وه، د دغه بهیرپه چوکاټ کې د خصوصي سکتور پرموضوع خبرې وشوې.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د خبرپاڼې له مخې، په دې غونډه کې د طالبانو د حکومت د ځینو وزارتونو او د افغانستان بانک پراستازو سربېره، د یوناما استازي، د ملګرو ملتونو اړوند بنسټونواو نړیوالو او سیمه ‌ییزو سازمانونو استازو، سفیرانو، ډیپلوماټانو او اړوند کارپوهانو په حضوري او آنلاین بڼه ګډون کړی وو.

که څه هم د دې غونډې جزییات نه دي شریک شوي، خو په خبرپاڼه کې ویل شوي چې غونډه په دوو برخو کې ترسره شوې؛ لومړۍ برخه پر ودې او شمولیت، او دویمه برخه پر همغږۍ او روڼتیا متمرکزه وه.

د دوحې بهیر د ۲۰۲۳ کال په مې میاشت کې د ملګرو ملتونو د سرمنشي انتونیو ګوترش په نوښت پیل شو، او موخه یې له افغانستان سره د نړیوالې ټولنې د اړیکو همغږي کول دي. د دې بهیر په دوو مخکینیو غونډو کې په افغانستان کې د بشري حقونو، د ښځو حقونو او بشري مرستو وضعیت ارزول شوی و.

د شفافیت نړیوال سازمان تیرکال په نړۍ کې د فساد په اړه د خپلو موندنو په راپورکې چې د سې‌ شنبې په ورځ یې خپورکړ افغانستان د نړۍ د ۱۸۲ هېوادونو په ډله کې په ۱۶۲م ځای کې راوستي.

د شفافیت د نړیوال سازمان په شاخص کې، ترکمنستان له افغانستان څخه یوه درجه مخکې دی او شمالي کوریا، سوریه، یمن او لیبیا د امتیاز له مخې تر افغانستان هم په بدو درجو کې شامل دي.

د دې راپور له مخې، په ۲۰۲۵ کال کې د نړۍ ډېری هېوادونه د فساد په کابو کولو کې پاتې راغلي او له ۱۸۲ هېوادونو څخه ۱۲۲ یې له ۵۰ څخه کم امتیازونه لري.

په دې شاخص کې افغانستان ۱۶ امتیازه ترلاسه کړي، حال دا چې تېر کال یې ۱۷ امتیازه لرل او په دې توګه په افغانستان کې په ادارو کې فساد یوه درجه نور هم خراب شوی دی.

د دې ادارې د راپورله مخې د نړۍ "تر ټولو شفاف لرونکی" هېواد ډنمارک بلل شوی او "تر ټولو غیرشفاف لرونکی" هېواد هم جنوبي سودان بلل شوی دی.

د شفافیت نړیوال سازمان، چې یوه نادولتي اداره ده او مرکزي دفتر یې په جرمني کې دی، د نړۍ په شاوخوا سلو هېوادونو کې استازي لري. دا سازمان له ۱۹۹۵ کال راهیسې هر کال د فساد په اړه راپورونه خپروي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت وایي، په عمان کې له امریکا سره په وروستیو خبرو اترو کې "دواړه لوري جزیاتو ته داخل نه شول" بلکې د خبرو "تمرکز پر عمومي موضوعاتو و."

د دې وزارت ویاند اسماعیل بقایي د سه ‌شنبې په ورځ د دغو خبرو د دوام د بهیر په اړه وویل چې باید منتظرشو او وګورو چې د راتلونکو اقداماتو په ترڅ کې دغه ډیپلوماټیک بهیر په څه ډول دوام مومي.

خو د امریکا مرستیال ولسمشرجي ډي ونس ویلي چې له ایران سره په خبرو کې د اعتراض کوونکو تاوتریخجنه ځپنه د خبرو یوه موضوع ده.

هغه د دوشنبې په ورځ د ارمنستان په پلازمینه ایریوان کې د دې هیواد له صدراعظم نیکول پاشینیان سره په یوه ګډه خبري غونډه کې دغه راز ټینګاروکړچې د ایران اټومي موضوع او ورته د سرو کرښو ټاکل یوازې د ولسمشرډونالډ ټرمپ کاردی.

د ایران د بهرنیو چارو د وزارت ویاند همدارنګه، امریکا ته د اسرائیل د صدراعظم بنیامین نتانیاهو د سفر او له ډونالډ ټرمپ سره یې د کتنې په درشل کې، د هغه څه په اړه چې "پر ډیپلوماسۍ ناوړه اغېز" یې وباله، خبرداری ورکړ.

ټاکل شوې چې بنیامین نتانیاهو د چهارشنبې په ورځ په سپینه ماڼۍ کې له ولسمشرټرمپ سره وګوري.