د بشري حقونو د فعالانو خبري ارګان - هرانا راپور ورکړی چې په ایران کې تېر ۱۵ ورځې د مظاهرو پر مهال ۵۴۴ کسان وژل شوي.

۴۹۶ وژل شوي ایراني مظاهره چیان او ۴۸ نور حکومتي ځواکونه یاد شوي.

هرانا د ایراني فعالانو امریکا میشتی خبري سازمان دی.

د دغه سازمان په بیګاني بیان کې راغلي چې څه باندې لس زره کسان نیول شوي هم دي.

له دې چې په ایران کې له څو ورځو راهیسې انټرنېټ بند او مخابراتي شبکې له خنډ سره مخ دي د مرګژوبلو او نیول شویو کسانو شمېر په خپلواکه توګه د تایید وړ نه دي.

مظاهرې د ایران د ۳۱ ولایتونو په ۱۸۶ ښارونو او ښارګوټو کې روانې دي.

د ایراني مظاهره چیانو د پراخې ځپنې سره هممهاله د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې ایراني مشران مذاکره غواړي.

هغه بیګا خبریالانو ته وویل: یوه غونډه په پام کې ده خو موږ ښايي تر ناستې مخکې عمل وکړو.

د ټرمپ په خبره د [امریکا] پوځ دا مسله څاري او موږ هم په خپلو قوي انتخابونو غور کوو.

د تایلنډ پولیسو د جمعې په ورځ، د زمري ۱۶مه، اعلان وکړ چې د دغه هېواد په یوه ښوونځي کې د ډزو په پېښه کې د بریدګر په ګډون، اته کسان وژل شوي او ۱۵ نور ټپیان دي.

پولیسو ویلي چې بریدګر یو زده‌کوونکی و. د پولیسو په وینا، هغه په ښوونځي کې له برید وړاندې خپل نیکه او نیا هم په خپل کور کې په ډزو وژلي وو.

د سیمه‌ییزو چارواکو د معلوماتو له مخې، دغه ښوونځي د ۲۰۲۵ تعلیمي کال پر مهال شاوخوا ۳,۱۰۰ زده‌کوونکي او ۱۴۷ ښوونکي لرل.

تایلنډ کې له دې وړاندې هم ورته خونړي بریدونه شوي دي.

د متحدو ایالاتو ولسمشر وايي دی خپله ایران سره په خبرو کې دخیل دی، جګړه ژر پای ته رسیږي او د هرمز تنګي د پرانیستلو په هکله یو توافق کیدای شي ژر ترلاسه شي.

ډونالد ټرمپ د پنجشنبې په ورځ سپینه ماڼۍ کې خبریالانو ته دڅرګندونو په ترځ کې ددې پوښتنې په ځواب کې چې ایا د دهرمز تنګي د پرانیستلو په هکله توافق شوی دی ؟ وویل: « نه غواړم ووایم چې شوی دی ، خو اوس تریوې اندازې پرانیستی دی. »

هغه زیاته کړه : «تنګی د مونږ په کنټرول کې دی. فکرکوم جګړه ډیره ژر پای ته رسیږي. بعیده ګڼم چې دوی ډیره زیاته ادامه ورکړي. »

د تیرې کب میاشتې له نهمې راهیسې چې دامریکا او ایران ترمینځ جګړه پیل شوې ، دایران سپاه پاسداران ځواکونو د هرمز د تنګي د تړلو په هڅه کې څو ځله تجارتي بیړۍ په نښه کړي دي.

خو واشنګټن وايي د یاد تنګي جنوبي لار چې د عمان په اوبوکې تیریږي پرانیستې پاته ده او بیړۍ کولای شي په کې تګ راتګ وکړي.

د امریکا ولسمشر د خپلو څرګندونو په بله برخه کې وویل چې د دغه هېواد وسله‌ وال ځواکونه د ځینو وسلو او مهماتو له کمښت سره مخ دي.

د رویټرز خبري اژانس د سې‌شنبې په ورځ راپور ورکړ چې د امریکا پوځ له ایران سره د پنځه میاشتنۍ جګړې پر مهال د خپلو لرې واټن ویشتونکو او ډېرو دقیقو توغندیو د نړیوالو زېرمو یوه لویه برخه کارولې ده.

د امریکا مرستیال ولسمشر جي‌ډي ونس، وايي له ایران سره یوې هوکړې ته د رسېدو لپاره روانې خبرې اترې «پېچلې او له ننګونو ډکې» دي او وخت ته اړتیا لري.

ونس چې ایران سره له ۴۰ ورځنۍ جګړې وروسته د خبرو اترو په بهیر کې د امریکا د مرکچي پلاوي مشري کوله، دغه څرګندونې له فاکس نیوز سره په مرکه کې وکړې.

هغه زیاته کړه چې «ایرانیان په مذاکراتو کې ډېر سخت دي» او حکومتي تشکیلات‌یې هم د ونس په ټکو داخلي اختلافونو سره مخ دي.

جې‌ډي ونس ایراني چارواکو سره د خبرو په اړه وویل: "زموږ دنده دا ده چې له دغو شرایطو څخه په بریالیتوب تېر شو او د امریکا د خلکو او همدارنګه د متحده ایالاتو د ولسمشر لپاره غوره پایله ترلاسه کړو."

هغه زیاته کړه چې د تېلو بیې به بالاخره راټیټې شي، ایران به هېڅکه اټومي وسله ترلاسه نه‌کړي او امریکا به هم په لا پیاوړي دریځ کې وي.

اسټرالیا د ایران دوو ښځینه فوټبالرانو ته تابعیت ورکړ.

د ایران د فوتبال د ملي ټیم دوو پخوانیو لوبغاړو فاطمې پسندیده او عاطفې رمضاني زاده ته پرون چهارشنبې د یو لړ مراسم په ترڅ کې د اسټرالیا تابعیت ورکړل شو.

د ایران د فوټبال د ښځینه ټیم یو شمیر لوبغاړو په اسټرالیا کې د روان کال د اسیا جام د یوې لوبې په پیل کې د ملي سرود له ویلو انکار وکړ چې په ایران کې په "خیانت" تورنې شوې.

په پیل کې د ایران د فوټبال د ملي ټیم پنځه ښځینه لوبغاړو په اسټرالیا کې د بشر دوستانه ویزو غوښتنه وکړه، خو درې نورې لوبغاړې د کورنیو فشارونو له کبله بیرته ایران ته ستنې شوې.

د استرالیا صدراعظم انتوني البانیز هغه مهال ویلي و،"استرالیایان د دغو زړورو ښځو له سخت وضعیت څخه ډېر متاثره شوي دي".

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي،" غوره ګڼم چې له ایران سره یوې هوکړې ته ورسیږم، ځکه نه غواړم چې عام خلک ووژل شي".

هغه پرون ماښام په یوې وینا کې وویل،" د جګړې پرتله ډپیلماټیکه حل لار غوره ګڼم خو د ایران د اټومي پروګرام په اړه مو نظر بدل شوی نه دی".

د هغه په ټکو، "ایران باید اټومي وسلو ته لاسرسی ونه مومي".

بل پلو، د امریکا مرستیال ولسمشر جي ډي ونس ویلي چې له ایران سره هوکړه "پیچلې او ننګونکې"ده چې وخت ته اړتیا لري.

د هغه په ټکو، " له ایرانیانو سره مذاکرات ځکه پیچلي دي چې حکومتي جوړښت يې په څو برخو ویشل شوی دی".

جي ډي ونس د امریکا په استازیتوب له ایران سره د مذاکراتي پلاوي مشري په غاړه درلوده.

د ترکیې د انرژۍ وزیر، د هرمز تنګي له لارې د کښتیو د تګ راتګ د ستونزو په اړه وویل چې د وروستیو میاشتو تحولاتو وښودله نړۍ د نفتو د لېږد لپاره بدیلو لارو ته اړتیا لري، او انقره له عراق سره د انرژۍ د صادراتو د نویو لارو د پراختیا په اړه خبرې کوي.

الپ ارسلان بایراکتار له دولتي «ټي‌آر‌ټي» ټلوېزیون سره په مرکه کې وویل، ترکیه او عراق د سیلوپي او خابور له سرحدونو څخه تر بصرې پورې د یو نوي پایپ لاین د جوړولو په اړه خبرې کوي، څو د عراق او د خلیج د هیوادونود نفتو یوه برخه، د هرمز په تنګي له بشپړې اتکا پرته، نړیوالو بازارونو ته ولېږدول شي.

هغه زیاته کړه، په لومړي پړاو کې به هره ورځ ۷۵۰ زره بېرله د عراق نفت د عراق-ترکیې د موجود پایپ لاین له لارې د جیهان بندر ته ولېږدول شي.

د ترکیې د انرژۍ وزیر وویل، د دې لارې اوسنی ورځنی ظرفیت ۱.۵ میلیونه بېرله دی، او ترکیې وړاندیز کړی چې د دې زېربنا په پراخولو او تر بصرې پورې غځولو سره یې ، د انتقال ظرفیت د ورځې له ۲ تر ۲.۵ میلیونه بېرلو پورې لوړ کړي.

بایراکتار وویل، هره ورځ شاوخوا ۲۰ میلیونه بېرله نفت د هرمز له تنګي څخه تېرېږي، او په دې سمندري لارې کې د روانو کړکېچونو دوام د انرژۍ د صادراتو لپاره د بدیلو او باوري لارو د رامنځته کولو اړتیا لا پسې روښانه کړې ده.

د اوکراین چارواکي وایي، د روسیې د تیرې شپې د بې‌ پیلوټه الوتکو او بالستیک توغندیو په بریدونو کې په کییف او شاوخوا سیمو کې لږ تر لږه ۱۷ کسان وژل شوي دي.

د کییف د سیمه‌ ییزې دولتي ادارې مشر، تیمور تکاچینکو ویلي چې ترټولو ډیره مرګ ژوبله په بروواري ولسوالۍ کې ثبت شوې، چې هلته نهه کسان وژل شوي دي. نورپنځه کسان په بوچا او فاستیف سیمو کې وژل شوي دي.

د کییف ښاروال، ویتالي کلیچکو، ویلي چې پر پلازمېنې په برید کې یوکس وژل شوی او لږترلږه ۲۴ کسان ټپیان شوي دي.

د اوکراین د هوايي ځواک د معلوماتو له مخې، روسیې پر اوکراین د ۲۴ بالستیک توغندیو، څلورو هایپرسونیک توغندیو او ۱۱۵ بې‌پیلوټه الوتکو په وسیله برید کړی، چې د کییف سیمه یې اصلي هدف وه.

د روسیې له خوا د بریدونو له زیاتیدو سره اوکراین خبرداری ورکړی چې د هوايي مدافعې له جدي کمښت سره مخ دی او له خپلو متحدانو یې غوښتي چې د روسیې د بریدونو په وړاندې د دفاع لپاره ورته د پاتریوټ هوايي مدافعې توغندیو او نورو اړینو وسلو سپارل ژر تر ژره چټک کړي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ خبرداری ورکړی چې که ایران ژر تر ژره د هرمز تنګی بېرته خلاص نکړي، له سختو پوځي بریدونو سره به مخامخ شي.

ټرمپ له فاکس نیوز ټلوېزیون سره په مرکه کې وویل، که ایران له نوې احتمالي هوکړې څخه بیا پر شا شي، "ډېر سخت ګوزار" به وویني. هغه زیاته کړه چې ایران باید هېڅکله اټومي وسلې ترلاسه نه کړي.

له دې مخکې د اکسیوس ویب ‌پاڼې د سیمه ‌ییزو او امریکایي سرچینو په حواله راپور ورکړ چې د ایران او عمان ترمنځ د هرمز تنګي د بېرته پرانیستلو لپاره د ۶۰ ورځنۍ موافقې د وروستي کېدو احتمال شته او واشنګټن هیله لري چې دغه موافقه د چهارشنبې په ورځ اعلان کړي.

تر دې وړاندې د امریکا د خزانې وزیر هم ویلي وو چې امکان لري تر چهارشنبې پورې د هرمز تنګي د بېرته پرانیستلو او د وضعیت د بیرته عادي کېدو په هدف یوه هوکړه وشي.

د هرمز تنګی د نړۍ د تېلو د لېږد یوه مهمه سمندري لار ده چې له شخړو مخکې د نړۍ شل سلنه تیل له همدې لارې تیریدیل.

د افغانستان او ایرلنډ د کرکټ ملي لوبډلو ترمنځ د پنځو یو ورځنیو سیالیو لړۍ نن چهارشنبه د اګسټ «په ۵مه» په ایرلنډ کې پیلېږي.

د افغانستان کرکټ بورډ ویلي چې د ملي لوبډلې لوبغاړو د دوشنبې په ورځ له ایرلنډ سره د سیالیو لپاره خپل تمرینات ترسره کړي دي.

د دواړو لوبډلو ترمنځ لومړنۍ لوبه به د افغانستان پر وخت د ماسپښین په ۲:۱۵ بجو د ایرلنډ د «بریډي» کرکټ لوبغالي کې ترسره شي.

ټاکل شوې ده چې د دغو سیالیو لړۍ د اګسټ تر ۱۴مې نېټې پورې دوام وکړي.

دا په داسې حال کې ده چې د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي، ریچارډ بنېټ، د یکشنبې په ورځ ویلي و چې د ایرلنډ کرکټ بورډ دا فرصت لري چې د جنسیتي برابرۍ ملاتړ په عمل کې ښکاره کړي او په جلاوطنۍ کې د افغانستان د ښځو د کرکټ ملي لوبډلې ته د لوبې بلنه ورکړي.

د ایرلنډ کرکټ بورډ د شنبې په ورځ اعلان وکړ چې د احتمالي اعتراضونو د اټکل له امله‌یې د افغانستان پر وړاندې د یو ورځنیو سیالیو لپاره مناسب امنیتي تدابیر نیولي او له پولیسو او نورو اړوندو ادارو سره همغږي کوي، ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې ټولې پنځه سیالۍ په خوندي ډول ترسره شي.

د دغو سیالیو کوربه‌توب په افغانستان کې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې د ښځو پر حقونو د سختو محدودیتونو له امله له نیوکو سره مخ شوی دی.

د امریکا د خزانې وزیر سکاټ بېسنټ وایي چې واشنګټن او تهران ښايي تر چهارشنبې پورې یوې هوکړې ته ورسېږي چې له مخې به‌یې د هرمز تنګی بېرته پرانیستل شي او دا به د انرژۍ د بیو له ثبات سره مرسته وکړي.

بېسنټ «سي اېن بي سي» ته ویلي چې له ایران سره خبرې روانې دي او امکان شته چې د دغې مهمې سمندري لارې د پرانیستلو او د وضعیت د عادي کېدو لپاره هوکړه وشي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو هم ویلي چې واشنګټن د عمان او ایران ترمنځ په هغو خبرو کې ښکېل دی چې د هرمز له تنګي څخه د تګ راتګ د زیاتېدو په اړه روانې دي.

هغه ویلي چې په خبرو کې پرمختګ شوی، خو لا وروستۍ هوکړه نه‌ده شوې.

هرمز تنګی د نړۍ د انرژۍ لپاره یو مهم مسیر دی چې له جګړې مخکې د نړۍ شاوخوا ۲۰ سلنه د تېلو لېږدونه له همدې لارې ترسره کېده.

ایران رد کړې چې له امریکا سره مستقیمې خبرې روانې دي.

بېسنټ ویلي چې د هرمز تنګي بیا پرانیستل به د بېړیو تګ راتګ اسانه کړي او ښايي د انرژۍ بیې بېرته راټیټې کړي.

د هرمز تنګي د احتمالي بیا پرانیستلو په اړه له روانو خبرو سره هم‌مهاله د سې شنبې په ورځ په نړۍ کې د اومه تېلو بیې بیا شاوخوا ۴ سلنه راولوېدې.

د برینټ اومه تېلو د یوه بېرل بیه نږدې ۸۰ ډالرو ته او د وېسټ ټکزاس اومه تېلو د هر بېرل بیه ۷۶ ډالرو ته رسېدلې.