د کابل په سروبي ولسوالي کې د دوه ویشت اعشاریه پنځه اویا میګاواټه لمریزې بریښنا شبکه فعاله شوه.

د افغانستان برېښنا شرکت نن د سروبي په نغلو کې د یو لړ مراسمو په ترڅ کې د لمریزې بریښنا دا شبکه پرانیسته.

د بریښنا شرکت اجراییوي رییس عبدالباري عمر وویل، دا پروژه دوې برخې لري چې یوه یې د بریښنا د تولید ده او بله یې د بریښنا د لیږد ده.

پر دې پروژې اتلس میلیونه ډالر لګښت شوی دی.

تاجیکستان د بدخشان په سرحدي سیمو کې د نښتو په ترځ کې ددغه هیواد په هوايي حریم د تیري ، د پولې پورې غاړه کورونو ته دزیان اوښتو او دیوه ولسي وګړي د وژل کیدو له امله کابل ته احتجاج لیک سپارلی دی.

د تاجیکستان د بهرنیو چارو وزارت اعلامیه وايی د تاجیکستان پولو ته نږدې وسله والو نښتو ددغه هیواد امنیت ګواښلی او نړیوال قوانین مات کړي دي.

دوشنبه افغانستان کې د طالبانو له حکومت غوښتي چې د پولو درناوی وکړي او د تیریو مخه ونیسي.

په عین حال کې ،د اسیا – پلاس رسنۍ د جمعې په ورځ رپوټ ورکړ چې په ډزو کې په یوه سرحدي کلي کې یوه امیندواره ښځه لګیدلې او مړه شوې ده.

رپوټونه وايي د بدخشان نسی ولسوالۍ کې د طالب ځواکونو او ددوی دیو ناراضي قوماندان جمعه خان فاتح د پلویانو ترمینځ نښتې درې ورځې مخکې پیل شوي دي چې په ترځ کې یې د پنجشنبې په ورځ د طالبانو یوه هیلي کوپټر هم نسکوره شوې ده.

د متحدوایالاتو مرستیال ولسمشر جي ډي ونس د پنجشنبې په ورځ ، د زمري په ۲۳مه، وویل چې له ایران سره په جګړه کې د امریکا اصلي لومړیتوب نور د دغه هېواد اټومي پروګرام نه،بلکې د امریکايانو لپاره د تېلو د بیو راکمول دي.

د خزانې وزیر سکاټ بسنت هم ټینګار وکړ چې د تهران د کمزوري کولو لپاره نوي اقتصادي بندیزونه په لاره دي.

ښاغلي ونس له فاکس نیوز شبکې سره په خبرو کې وویل چې د اټومي وسلو د ترلاسه کولولپاره د ایران دهلوځلو مخنیوی اوس د هرمز له تنګي څخه د تېلو د ازاد جریان په پرتله دویم لومړیتوب دی.

د امریکا مرستیال ولسمشر زیاته کړ چې د تیلو بیې د جګړې لومړیو ورځو ته په کتو اوس ډېرې ټیټې شوې دي او لومړی هدف دا دی چې د امریکایانو لپاره د تېلو او ګازو بیې ارزانه وساتل شي.

هغه وویل چې البته دویم هدف دا دی چې ډاډ ترلاسه شي چې ایران هېڅکله اټومي وسلې ترلاسه نه کړي.

دا څرګندونې په داسې حال کې کیږي چې ولسمشر ټرمپ تل ایران سره د جګړې اصلي دلیل ددغه هیواد اټومي پروګرام یاد کړی دی.

د هرمز تنګی چې له جګړې مخکې ورڅخه د نړۍ د نفتو او ګازو ۲۰ سلنه صادرات ترسره کیدل دایران په ځوابي اقدام کې په بشپړه توګه وتړل شو خو امریکايي چارواکي ټینګار کوي چې په دغه ستراتیژیک تنګي کې د بیړیو تګ راتګ جریان لري او دامریکا تربشپړ کنټرول لاندې دی.

افغانستان کې د طالبانو د حکومت دفاع وزارت تایید کړه چې یوه هیلي کوپټر یې بدخشان کې نسکوره شوې ده.

ددفاع وزارت څو ساعته مخکې په خپله ایکسپاڼه ولیکل چې دغه الوتکه د ناستې په مهال دیوې تخنیکي تیروتنې له امله نسکوره شوې خو پیښه کې چاته زیان نه دی رسیدلی.

تر دې مخکې سرچینو د ازادي راډیو تاجیکستاني څانګې ته ویلي وو چې هیلي کوپټر په نسی ولسوالۍ کې د طالبانو د ناراضي قوماندان جمعه خان فاتح د پلویانو د ډزو په نتیجه کې نسکوره شوې ده.

سرچینو داهم ویلي وو چې هیلي کوپټر د ټپیانو د انتقال په حال کې وه چې په یوه کور را پریوتله او په پیښه کې د هیلي کوپټر د اوه کسه سپرلیو سربیره په ځمکه هم یو ماشوم مړه شوی او څلور کسه نور ټپيان شوي دي.

د جمعه خان فاتح او طالب ځواکونو ترمینځ نښتې درې ورځې مخکې پیل شوي دي.

په یو بل خبر کې پرون د فیض اباد لپاره د طالبانو د حکومت ښاروال حبیب الرحمن منصور په یوه چاودنه کې چې مسئولیت یې د «افغانستان د ملي مقاومت جبهې» په نامه د طالبانو یوې مخالفې ډلې په غاړه واخیست ووژل شو .

د افغانستان د کرکټ ملي لوبډله د شنبې په ورځ د (اګست۱۵مه) له ایرلنډ سره لوبه لري.

لوبه د افغانستان په وخت د ماسپښین په ۳ بجو او ۱۵ دقیقو پیلږي.

دا لوبه د افغانستان او ایرلنډ د کرکټ ملي لوبډلو ترمنځ د یو ورځنیو پنځوس اوریزو لوبو د لړۍ وروستۍ سیالۍ ده.

لوبه د ایرلنډ په سټورمونټ لوبغالي کې ترسره کیږي.

د روانې لوبلړۍ لومړی لوبه د باران له کبله لغوه شوه خو پاتې درې نورې لوبې افغانستان په لوی توپیر وګټلې.

تمه ده د افغانستان د کرکټ ملي لوبډله د سپټمبر په میاشت کې د هند پر وړاندې د دریو شل اوریزو سیالیو کوربتوب وکړي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستنیدوی ماموریت یوناما وايي، پر افغانو ښځو او نجونو د لګیدلو بندیزونو لیرې کیدل د افغانستان د سولې او ثبات لپاره مهم اقدام دی.

یوناما نن پنجشنبه د (اګست۱۳مه) په یوه خبرپاڼه کې ویلي،" پر ښځو او نجونو د طالبانو بندیزونو په نړیواله کچه د افغانستان د پرمختګ او له نورو هېوادونو سره د تعامل مخه نیولې او د هېواد دننه يې د ترهګرۍ د پراخیدو په اړه اندېښنې راپورته کړي دي".

یوناما له طالبانو غوښتي چې پر ښځو لګیدلي بندیزونه لغوه کړي.

د یوناما په بیان راغلي، په وروستیو کلونو کې د امنیت له ښه کیدو سره د بیارغونې او اقتصادي همکاریو زمینه برابره شوې ده.

خو په افغانستان کې د یوناما سرپرسته مرسیتاله جورجیت ګانیون وايي،" سوله یوازې د جګړې د نشتون په مانا نه ده، د افغانستان راتلونکې د داسې ټولنې له رامنځته کیدو سره تړلې ده چې په کې د ټولو افغانانو ظرفیتونه او حقونه خوندي او ادارې ځواب ویونکې او مسولیت منونکې وي".

هغې تاکید وکړ چې پر ښځو او نجونو د بندیزونو دوام به د افغانستان اقتصاد ته سخت زیان ورسوي او په اوږد مهال کې به د افغانانو لپاره نه جبرانیدونکې پایلې ولري.

د طالبانو حکومت تراوسه د یوناما د دې اعلامیې ته غبرګون ښودلی نه دی.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي،" هرمز تنګی د امریکا په واک کې دی او ساتنه به يې وکړي".

هغه پر خپلې ټروت سوشل پاڼې لیکلي،" امریکا د هرمز تنګي واک په لاس کې لري او فکر کوم چې دا تنګی به په خپل واک کې وساتو".

هغه وړاندې ویلي،" ټول زموږ دې سمندري محاصرې ته " اوسپینز دیوال" وايي او ایران ځکه څه کولی نه شي چې سمندري ځواکونه او سرتیري نه لري".

ولسمشر ټرمپ لیکي،"د ایران حکومت نور مالي توان نه لري چې خپل سرتیري راټول کړي او د مشرانو برخلیک يې نا څرګند دی".

هغه په پای کې لیکي،"د خدای شکر" خو دغه کلمی يې په عربي "الحمدالله" لیکلې ده.

ولسمشر ټرمپ په وروستیو کې په ځلونو د ایران د بد اقتصادي وضعیت یادونه کړې ده.

هغه د تیرې سه شنبې په ورځ په یوه مرکه کې ویلي و،" د امریکا لپاره د ایران په اړه ښه انتخاب دا دی چې تهران په بحراني اقتصادي وضعیت کې پریږدي څو له اقتصادي اړخه ماتې وخوري".

د ماشومانو د ژغورنې سازمان (Save the Children) وايي،"په افغانستان کې له پنځو کلونو کم عمره په هرو لسو ماشومانو کې یو يې په شدیدې خوارځواکۍ اخته دی".

دغه سازمان نن پنجشنبه پر خپلې ویب پاڼې په یو راپور کې ویلي،" په تیرو څلورو کلونو کې له پنځو کلونو کم عمره ماشومانو کې ۱۴سلنه خوارځواکي زیاته شوې ده".

د دې سازمان په ټکو،" ۳.۷میلیونه له پنځو کلونو کم عمره ماشومان په شدیدې خوارځواکۍ اخته دي".

دغه سازمان د مرستو کمیدل، د روغتیايي کلینیکونو تړل کیدل، لوږه او بې وزلي، د کډوالو راستنیدل او وچکالي په ماشومانو کې د خوارځواکي لوی لاملونه یاد کړې دي.

له دې وړاندې د خوړو نړیوال پروګرام خبرداری ورکړی و چې په افغانستان کې د ماشومانو خوارځواکي بحراني کچې ته رسیدلې ده.

دې سازمان ویلي و،" روغتیایي کارکوونکي له هرو اوو ماشومانو او میندو چې مرستو ته اړتیا لري یوازې یوه کس ته مرستې رسولای شي".

د ملګرو ملتونو د ښځو څانګه وايي،"د طالبانو بندیزونو افغاني ښځې او نجونې په رواني ناروغیو اخته کړي".

دغې څانګې پرون چهارشنبې د طالبانو د پنځه کلنۍ په مناسبت په یو راپور کې ویلي،" له هرو لسو ښځو ۷ تنه يې په رواني ناروغیو اخته دي".

په راپور کې وړاندې راغلي،" زده کړو، کار، روغتیايي خدمتونو، په کورنیو کې تاوتریخوالی، له ټولنې لیرې کیدل او نورو اسانتیاو ته نه لاسرسی د ښځو او نجونو د رواني نارغیو لوی لاملونه دي".

د راپور په ټکو،" په افغانستان کې نژدې یولس میلیونه ښځې او نجونې بشري مرستو ته اړمنې دي".

په ۲۰۲۱کال کې واک ته د طالبانو له بیا ستنیدو وروسته نجونې او ښځې له زده کړو او کاره راګرځول شوي دي.

طالبانو په تیرو پنځو کلونو کې د ښځو او نجونو د ژوند پر ډیرو برخو بندیزونه ولګول.

د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي یوې ایټالوۍ ورځپاڼې سره مرکه کې ویلي چې په دې خوشحاله دی چې په افغانستان کې پاتې شوی څو د وضعیت د بهتروالي لپاره کار وکړي.

هغه ویلي چې اوس د پښېمانۍ او پخلاینې وخت دی او هڅه کوي چې مسایلو ته د جمهوریت یا امارت له زاویې ونه‌ګوري.

هغه وړاندې ویلي چې غواړي چې د ګډ ژوند لپاره زمینه برابره شي څو د هېواد د خیر ښېګڼې لپاره کار وشي.

ښاغلی کرزی په دې مرکه کې د ولسواکۍ او په ښځو باندې د محدودیتونو په ارتباط د یوې پوښتنې په ځواب کې وايی: "زده‌کړې یوه سیاسي موضوع نه‌ده. که انتخابات وي او که نه‌وي، ښوونځي باید پرانیستي وي."

حامد کرزی زیاتوي چې په افغانستان کې ټول خلک د ښځو او نجونو د تعلیم مخالف نه‌دي او په تعلیم او ادبیاتو کې د رابعه بلخي، ګوهرشاد بېګم، نازو انا او عایشه دراني په تاریخي ونډو استدلال کوي.

کوریر دوله سیرا ورځپاڼه وايي چې حامد کرزی د طالبانو تر واک لاندې کابل کې عملاً نظربند اوسي او له میلان څخه‌یې دغه انلاین مرکه ورسره له ۶ میاشتې انتظار وروسته ترسره کړې ده.

بغلان کې د طالبانو پولیس وايي، تاله‌وبرفک ولسوالۍ کې د کرنیزو اوبو د کارولو پر سر د دوو کورنیو ترمنځ په وسله‌واله نښته کې څلور کسان وژل شوي او یو بل ټپي شوی دی.

د بغلان امنیه قوماندانۍ د چهارشنبې په ورځ، د زمري په ۲۱مه، پر خپله اېکس‌پاڼه ویلي چې دا پېښه د تاله‌وبرفک په دیوالک سیمه کې شوې ده.

په خبرپاڼه کې د نښتې د رامنځته کېدو د وخت په اړه جزئیات نه‌دي ورکړل شوي.

دا په داسې حال کې ده چې ملګرو ملتونو تر دې مخکې خبرداری ورکړی و چې افغانستان له هغو هېوادونو څخه دی چې د اوږدې وچکالۍ له اغېزو سخت زیانمن شوي دي.