د اوکراین ولسمشر، په داسې حال کې چې واشنګتن په دغه هیواد کې د سولې لپاره خپلو هلو ځلو ته زور ورکړی، وايي د یکشنبې په ورځ د امریکا ولسمشر ډونالد ترمپ سره ګوري.

ولودیمیر زیلسنکي د جمعې په ورځ په ټولنیزو رسنیو کې دخپل دغه سفر اعلان وکړ او وویل چې د ملي امنیت او د دفاع د شورا له منشي رستم عمروف څخه یې له امریکايي چارواکو سره دنویو تماسمونو په هکله راپور ترلاسه کړی دی.

زیلنسکي وویل: " مونږ یوه ورځ هم نه ضایع کوو، مونږ ولسمشر ټرمپ سره په نږدې راتلونکې کې د لوړې کچې په یوې غونډې موافقه کړې. "

زیلنسکې زیاته کړه چې له نوي کال مخکې ډیرتصامیم کیدای سي ونیول سي.

ددغې غونډې خبر تراوسه د ولسمشرټرمپ لخوا نه دی تایید شوی .

زیلنسکي په خپلو وروستنیو څرګندونو کې ویلي وو چې تمه لري دغه غونډه به د دیسمبر په ۲۸ مه په فلوریدا کې وشي او په هغې کې به دمهمو اسنادو د نهايي کولو په اړه ولسمشر ټرمپ سره خبرې وکړي.

زیلنسکی اکسیسوس رسنۍ ته وویل که چیرې روسیه لږترلږه ۶۰ ورځې اوربند ومني نو کیف به هغه پلان چې احتمالا ټرمپ سره دیکشنبې د ورځې په غونډه کې به ورباندې موافقه وشي ملي ریفرانډم ته وړاندې کړي.

په عین حال کې، امریکایي ، اوکرایني او اروپايي مرکچیان اوکراین کې د جګړې د پای ته رسولو لپاره د سولې د ۲۰ مادو په یو پلان کار کوي.

زیلنسکي د جمعې په ورځ خبریالانو ته وویل چې ددغه پلان ۹۰ سلنه برخه اوس اماده ده او په پاته جزییاتو یې هم کار روان دی.

زیلنسکې زیاته کړه چې امریکايي اړخ له خپلې خوا روسانو سره تماسونه لري او په راتلونکو ورځو کې به د روسانو رسمي غبرګون هم روښانه شي.

دبشري حقوقو لپاره د ملګرو ملتونو ستر کمشنر والکر تورک وايي افغان پناه غوښتونکي داسې یوه هیواد ته ستنول کیږي چې هلته له جدي خطر سره مخ دي.

هغه د جمعې په ورځ یوه اعلامیه کې وویل چې له کوربه هیوادونو څخه دافغان پناه غوښتونکو د ستنولو بهیر د بشري حق او دپناه اخیستو له نړیوالو قوانینو سرغړونه ګڼل کیږي.

هغه وايي : "افغان ښځې، نارینه او کوچنیان له هغو هیوادونو ستنول کیږې چې دوی هلته د پناه اخیستو په لټه کې وو او اړ کیږې چې د جدي خطر په ګاللو له خپلې خوښې پرته افغانستان ته ستانه شي. "

سره لدې چې افغانستان کې د طالبانو حکومت وايي چې د ټولو افغانانو حقوق تامین شوي خو د ملګرو ملتونو د تیرکال رپوټونو وویل چې ځینې هغه افغانان چې افغانستان ته ستنول شوي،د چارواکو له خپلسرو نیونو ، شکنجې او ناوړه چلند سره مخ شوي دي.

دپناه غوښتونکو لپاره د ملګرو ملتونو دسترې کمشنرۍ شمیرې ښيي چې سږ میلادي کال شاوخوا ۲۷۰ زره افغانان له پاکستان او ایران څخه افغانستان ته اخراج شوي دي.

افغانستان کې د بشري حقونو د وضعیت په اړه د ملګرو ملتونو ځانګړی راپور ورکونکی وايي د پاکستان له خوا د مارچ په ۱۶ مه کابل کې د معتادانو د درملنې لپاره د امید په روغتون هوايي برید کیدای شي جنګي جرم وګڼل شي.

ریچارد بینت د جمعې په ورځ په خپله ایکسپاڼه دیادې پیښې په اړه د بشپړو او خپلواکو تحقیقاتو غوښتنه وکړه.

ښاغلی بینت وايي په ولسي خلکو او ملکي تاسیساتو قصدي برید امکان لري جنګي جرم وګڼل شي.

نوموړی دیته اشاره کوي چې افغانستان کې دملګرو ملتونو مرستندوی ماموریت ،یوناما، په دې پیښه کې د څه دپاسه ۲۶۹ ولسي کسانو مړینه تایید کړې ده.

ریچارد بینت له طالبانو هم غوښتي چې په دغه ډول مراکزو کې د ناروغانو خوندیتوب ډاډمن کړي.

پاکستان ادعا کوي چې په دې هوايي برید کې پوځي اهداف په نښه شوي او د ملکیانو د مرګ ژوبلې راپورونه یې رد کړي دي.

د پولنډ بهرنیوچارو وزیر رادوسلاو سیکورسکي، وروسته لدې چې ولسمشرټرمپ وویل چې دغه هیواد ته ۵ زره نور سرتیري استوي ، سویډن کې ناټو دغونډې په درشل کې وویل چې په دغه هیواد کې دامریکايي پوځیانو شمیر به تقریبا د پخوا په څیر پاته وي.

سیکورسکي د جمعې په ورځ په سویدڼ کې دناټو دغړو هیوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو سره د امریکا د بهرنیوچارو وزیر مارکو روبیو له غونډې مخکې وویل چې د ټرمپ لدې اعلان چې " پولند کې دامریکايي ځواکونو دوراني حضور به ترډیره د پخوا په څیر وساتل شي." مننه کوي.

روبیو نن د سویډن په هېلسینګبورګ کې په دې غونډه کې چې د جولای په میاشت کې په انقره کې د ناټو د مشرانو له غونډې مخکې د لوړې کچې وروستۍ غونډو څخه یوه ګڼل کېږي،ګډون کوي.

دامریکا بهرنیو چارو وزارت وايي مارکو روبیو به پر متحدینو د دفاعي لګښتونو د زیاتولو لپاره فشار راوړي او د شمالي قطب سیمې پر امنیت به تمرکز وکړي.

خو دا غونډه په داسې وخت کې کېږي چې د ناټو د غړو ترمینځ ژورې اندېښنې لیدل کیږي. اروپايي چارواکي د پنټاګون له یولړ ناڅاپي اقداماتو وروسته غواړي پوه شي چې واشنګټن په اروپا کې خپل پوځي حضور تر کومه حده راکموي.

ولسمشر ټرمپ د روانې می میاشتې پیل کې اعلان کړی وو چې له جرمني څخه به ۵۰۰۰ امریکايي سرتېري وباسي. وروسته دامریکا دفاع وزرات پنتاګون تایید کړه چې پولنډ ته د شاوخوا ۴۰۰۰ سرتېرو د دوراني استولو پلان یې ځنډولی او دغه راز یې جرمني ته د توماهوک توغندیو د یوې قطعې د لېږلو پلان هم لغوه کړی دی.

د متحدوایالاتو بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو د ناټو غونډه کې ګډون لپاره سویډن ته ورسید.

دا غونډه په داسې حال کې دایریږي چې اروپا کې دامریکايي ځواکونو دشمیر دکمولو له اعلان وروسته متحدین غواړي د واشنګټن د بدلیدونکې تګلارې په اړه ډاډ ترلاسه کړي.

روبیو نن د سویډن په هېلسینګبورګ کې په دې غونډه کې چې د جولای په میاشت کې په انقره کې د ناټو د مشرانو له غونډې مخکې د لوړې کچې وروستۍ غونډو څخه یوه ګڼل کېږي،ګډون کوي.

دامریکا بهرنیو چارو وزارت وايي مارکو روبیو به پر متحدینو د دفاعي لګښتونو د زیاتولو لپاره فشار راوړي او د شمالي قطب سیمې پر امنیت به تمرکز وکړي.

خو دا غونډه په داسې وخت کې کېږي چې د ناټو د غړو ترمینځ ژورې اندېښنې لیدل کیږي. اروپايي چارواکي د پنټاګون له یولړ ناڅاپي اقداماتو وروسته غواړي پوه شي چې واشنګټن په اروپا کې خپل پوځي حضور تر کومه حده راکموي.

د روانې میاشتې په پیل کې، د امریکا ولسمشر دونالد ټرمپ اعلان وکړ چې له جرمني څخه به ۵۰۰۰ امریکايي سرتېري وباسي. وروسته دفاع وزارت پینټاګون هم تایید کړه چې پولنډ ته د شاوخوا ۴۰۰۰ سرتېرو د دوراني استولو پلان یې لغوه کړی او جرمني کې د ټوماهاک ځمکنيو کروز توغندیو د یوې قطعې د ځای پر ځای کولو پلان یې هم ځنډولی دی.

خو ولسمشر ټرمپ د ناټو دغونډې په درشل کې اعلان وکړ چې پولنډ ته ۵ زره نور سرتیري استوي او د پولند ولسمشر ددغه خبر هرکلی وکړ.

بغلان او بدخشان ولایتونو کې دتیرې شپې سیلابونو ځاني او مالي زیانونه اړولي دي.

بغلان ولایت کې د طالبانو د حکومت لخوا د طبیعي پیښو په وړاندې دمبارزې رئیس هدایت الله بدري طلوع نیوز ته ویلي چې ددغو سیلابونو له کبله بغلان کې لږترلږه لس تنه مړه شوي دي.

هغه زیاتوي چې په مړو شویو کسانو کې ښځې او ماشومان هم شامل دي.

ښاغلی بدري زیاتوي چې دغه سیلابونو د بورکې، مرکزي بغلان، ډنډ غوري ، دهنه غوري ، خنجان او تاله وبرفک ولسوالیو کې له سلو زیات کورونه او زرګونه جریبه کرنیزه ځمکه تخریب کړې.

بلخوا د دبدخشان چارواکي وايي چې هلته هم دتیرې شپې سیلابونو مالي او ځاني زیانونه اړولي او د ځینو ولسوالیو ترمینځ لارې یې پرې کړي دي.

د بدخشان چارواکي وايي د ابتدايي شمیرو له مخې ۳۰ کورونه بشپړ تخریب شوي او خلکو د کوکچې له سیند څخه دیو نارینه او یو ماشوم مړي را ویستلي دي.

د افغانستان په ۱۹ ولایتونو کې نن جمعه هم د ورښت او سیلابونو اټکل شوی دی.

بدخشان، تخار، کندوز، بغلان، سمنګان، بلخ، سرپل، فاریاب، بامیان، پنجشیر،پروان، کاپیسا،لغمان، نورستان، کونړ، ننګرهار، لوګر، خوست او میدان وردک کې د توندو بارانونو او چټکو بادونو اټکل شوی دی.

د ورښتونو کچه له ۱۰ تر۳۵ ملي میترو او دبادونو سرعت په ساعت کې له ۵۰ تر۹۰ کیلومترو اټکل شوی.

د ترانسپورت او هوايي چلند وزارت د هوا پیژندنې ریاست له خلکو غوښتي چې د هوا وضعیت او رسمي خبرداریو ته پاملرنه وکړي.

د متحدو ایالاتو ولسمشر د پنجشنبې په ورځ وویل چې واشنګټن په هرمز تنګي کې له بېړیو څخه د مالیې اخیستو ملاتړ نه کوي او د ایران د لوړې کچې غني شویو یورانیمو زېرمې به ترلاسه کړي.

دونالد ټرمپ په سپینه ماڼۍ کې خبریالانو ته د ایران د غني شویو یورانیمو د زېرمې په اړه وویل: «موږ به دا ترلاسه کړو. موږ ورته اړتیا نه لرو، موږ یې نه غواړو. ښايي وروسته له دې چې ترلاسه یې کړو، له منځه یې یوسو، خو موږ به اجازه ور نه کړو چې هغوی یې ولري.»

ایران د تېر کال له ۱۲ ورځني جګړې مخکې له ۴۰۰ کیلوګرامو څخه ډېر ۶۰ سلنه غني شوي یورانیم لرل، چې واشنګټن وایي دایران په اټومي تاسیساتو د امریکا له برید وروسته ترخاورو لاندې ښخ شوي دي. د اټومي انرژۍ نړیوالې ادارې هم د سپوږمکۍ د معلوماتو پر بنسټ ویلي چې ښايي دا زېرمې لا هم تر خاورو لاندې پاتې وي.

ولسمشر ټرمپ یو ځل بیا ټینګار وکړ چې واشنګټن به اجازه ورنکړي چې ایران اټومي وسله ولري. هغه وویل: «موږ یا دا یقیني کوو چې هغوی اټومي وسله ونه لري، یا به اړ شو چې ډېر سخت اقدام وکړو. او زه باور لرم چې کله دا موضوع زموږ د هېواد خلکو ته وړاندې شي، ټول به موافق وي چې ایران ته باید د اټومي وسلو د لرلو اجازه ور نه کړل شي.»

دا څرګندونې څو ساعته وروسته له هغه وشوې چې رویټرز د «دوو لوړپوړو ایراني سرچینو» له قوله، چې نه یې غوښتل نومونه یې څرګند شي، راپور ورکړ چې دایران مشر مجتبی خامنه ای امر کړی چې د ایران د غني شویو یورانیمو زېرمې دې له هېواده بهر ونه لېږدول شي.

د رویټرز د راپور له مخې، یوې ایراني سرچینې ویلي: «د اسلامي جمهوریت د رهبر امر او د نظام دننه اجماع دا ده چې د غني شویو یورانیمو زېرمې باید له هېواده ونه ایستل شي.»

سرچینو ویلي چې د ایران لوړپوړي چارواکي باور لري چې بهر ته د دې موادو لېږد به ایران د امریکا او اسرائیلو د احتمالي راتلونکو بریدونو پر وړاندې لا زیانمن کړي.

څو ساعته وروسته، ځینو رسنیو لکه فاکس نیوز او الجزیرې د دغه رپوټ داعتبار په هکله پوښتني وکړي. ایران تر اوسه په رسمي ډول د رویټرز د راپور په اړه څه نه دي ویلي.

د جمعې په ورځ د افغانستان په ۱۹ ولایتونو کې د توند باران ، سیلابونو او چټکو بادونو اټکل شوی دی.

بدخشان، تخار، کندوز، بغلان، سمنګان، بلخ، سرپل، فاریاب، بامیان، پنجشیر،پروان، کاپیسا،لغمان، نورستان، کونړ، ننګرهار، لوګر، خوست او میدان وردک کې د توندو بارانونو او چټکو بادونو اټکل شوی دی.

د ورښتونو کچه له ۱۰ تر۳۵ ملي میترو او دبادونو سرعت په ساعت کې له ۵۰ تر۹۰ کیلومترو اټکل شوی.

افغانستان کې د ترانسپورت او هوايي چلند وزارت د هوا پیژندنې ریاست له خلکو غوښتي چې د هوا وضعیت او رسمي خبرداریو ته پاملرنه وکړي.

بلخوا له پیښو سره دمبارزې ادارې د پنجشنبې په ورځ وویل چې په تیرو ۲۴ ساعتونو کې دتوندو بارانونو ،چټکو بادونو ، تلندې او برښنا له کبله ۶ کسه مړه او ۱۱ تنه نور ټپیان شوي دي.

دغه اداره وايي یادې پیښې په کندهار، غور، هرات او تخار کې شوي دي.

د انرژۍ د نړیوالې ادارې مشر د پنجشنبې په ورځ خبرداری ورکړ که چیرې ایران کې د جکړې پایته رسولو لورته پرمختګ ونشي نو دنړۍ دنفتو بازارونه به د اوړي تر راتګ پورې «سرې سیمې» ته داخل شي.

فاتح بیرول لندن کې د چتم هاوس څیړنیز مرکز کې وویل: «که موږ د جګړې په وضعیت کې ښه والی ونه وینو، ښايي د جولای یا اګست په میاشتو کې د عرضې له پلوه سرې سیمې ته داخل شو.»

ایران د امریکا او اسرائیلو د هغو بریدونو په غبرګون کې چې د تېر کال د کب میاشتې په نهمه پیل شول، په عملي ډول د هرمز تنګي له لارې د نفتو د ټانکرو تګ راتګ درولی، او دې کار د نفتو او ګازو جریان ګډوډ کړی او بیې یې په شدیده توګه لوړې کړې دي.

بیرول وویل: «زېرمه شوې ذخیرې مخ په کمېدو دي.»

د انرژۍ نړیوالې ادارې د خپلو ۳۲ غړو هېوادونو له بېړنیو زېرمو څخه د ۴۲۶ میلیونه بېرلو نفتو د خوشې کولو ترتیبات ترسره کړې او اعلان یې کړی چې تر اوسه شاوخوا ۱۶۴ میلیونه بېرله نفت ایستل شوي دي.

هغه اوربند چې د وري میاشتې له ۱۸مې راهیسې نافذ شوی، جګړه یې درولې ده، خو ډیپلوماټیکو هڅوتراوسه د تلپاتې سولې کومه هوکړه نه ده رامنځته کړې.

د جرمني د فوټبال په ټیم کې افغان الاصله لوبغاړی ندیم امیري نړیوالو سیالیو کې لوبو ته بلل شوی دی.

د جرمني د ټیم روزونکي جولیان ناګلزمان د پنجشنبې په ورځ د خپل ټیم د غړو لیست اعلان کړ چې دندیم امیري نوم هم په کې شامل دی.

۲۹ کلن ندیم امیري چې د جرمني ټیم کې د لوبو ښه سابقه لري د ۲۰۲۴ کال راهیسې د ماینتس ټیم لپاره لوبې کوي.

د جرمني ملي ټیم په راتلونکي نړیوال جام کې په E ګروپ کې د کوراسائو، اکوادور او د عاج ساحل ټیمونو سره سیالي کوي.

اسرائیل د پنجشنبې په ورځ اعلان وکړ چې ټول هغه بهرني فعالان چې د مرستو سمندري کاروان سره غزې ته روان وو ډیپورټ کوي .

اسرائيلي ځواکونه د تېرې دوشنبې په ورځ هغو بېړیو ته ننوتل چې د قبرس له لارې د غزې ساحلي اوبو ته نږدې کېدې، او د نړۍ د بېلابېلو سیمو څخه تر ۴۳۰ ډېر فعالان یې ونیول.

دا لومړی ځل نه و چې اسرائیل غزې ته د مرستو وړونکو بېړیو فعالان نیسي، خو دا ځل هغه ویډیو چې د دې هېواد د کورني امنیت سختدریځي او ښي اړخي وزیر، ایتامار بن‌ګوېر خپره کړه، پراخ نړیوال غبرګونونه یې راوپارول او حتی د ځینو اسرائيلي سیاستوالو له لوري هم دا اقدام وغندل شو.

په دې ویډیو کې، ایتامار بن‌ګوېر چې د اسرائیل یو لوی بیرغ یې په لاس کې وي نیول شویو فعالانو ته چې لاسونه یې ترشا تړل شوي او تندي یې په ځمکه ایښي وي په طعنه وایي: «اسرائیلو ته ښه راغلاست».

د چهارشنبې په ورځ، بریتانیا، فرانسه، ایټالیا، کاناډا، اسټرالیا او حتی متحده ایالاتو د نیول شویو فعالانو سره چلند، او په ځانګړي ډول د ایتامار بن‌ګوېر کړنه، وغندله.