د ملګرو ملتونو پراختیایي پروګرام (UNDP) ویلي چې د جاپان حکومت د افغانستان د زیانګالو قشرونو د ملاتړ لپاره درې میلیون ډالر ځانګړي کړي دي.

د دې ادارې د پرونۍ خبرپاڼې له مخې، دا مالي مرسته به د افغانستان د بشري وضعیت ښه‌والي او لومړنیو خدمتونو ته د خلکو د لاسرسي د زیاتولو په هدف ولګول شي.

ویل شوي چې دا پروژه به په ځانګړي ډول د میندو، نوزېږو، ماشومانو او ځوانانو لپاره روغتیايي خدمتونه پیاوړي کړي.

په خبرپاڼه کې همداراز راغلي چې د دې مرستې یوه برخه به د هغو کورنیو او کسانو د روحي ـ ټولنیز ملاتړ د برابرولو لپاره وکارول شي چې د طبیعي پېښو له امله زیانمن شوي دي، په ځانګړي ډول د هېواد په لرې پرتو او محرومو سیمو کې.

د تېرې لیندۍ یا قوس د میاشتې په وروستیو کې هم جاپان اعلان وکړ چې د افغانستان لپاره یې د بشري مرستو په برخه کې ۱۹.۵ میلیون امریکايي ډالر تصویب کړي دي.

د یاد بیان له مخې، له دې تازه مرستې سره به د ۲۰۲۱ کال له اګست څخه، یعنې له هغه وخته چې طالبان بیا واک ته رسېدلي، افغانستان ته د جاپان ټولې مرستې تر ۵۴۹ میلیون ډالرو واوړي.

افغانستان سږ کال په ځانګړي ډول د میلیونونو کډوالو د بېرته ستنېدو، وچکالۍ او طبیعي پېښو له کبله له لا سخت وضعیت سره مخامخ دی.

اپل کمپنۍ له څه باندې یوې لسیزې مخالفت وروسته، بالاخره په مک‌بوک لابټاپونو کې د ټچ یا لمسي سکرین لرونکي خپل لومړني ماډلونه معرفي کړل.

د اپل اجرائیوي رئیس، جان ترنوس، په لاس انجلس کې د مک‌بوک پرو یو ماډل د OLED سکرین په لرلو معرفي کړ او ویې ویل چې د مک کمپیوټرونه اوس د پخوا په پرتله لا پیاوړي شوي دي.

په داسې حال کې چې وینډوز کمپیوټرونه له کلونو راهیسې د لمسي سکرین ټکنالوژي کاروي، اپل هم اوس د نوي نسل کاروونکو د غوښتنو په ځواب کې دا ټکنالوژي خپلو مک‌بوک کمپیوټرونو ته راوړي.

امریکايي رسنیو د چهارشنبې په ورځ، د لړم په شپږمه، راپور ورکړ چې پر ایران د امریکا د نویو بریدونو د بیا پیل د احتمال په زیاتېدو سره، د سیمې هېوادونو د واشنګټن او تهران ترمنځ د یوه ډیپلوماټیک توافق لپاره هڅې چټکې کړي دي .

بلخوا، وال سټریټ ژورنال ورځپاڼې هم د امریکايي چارواکو او له موضوع د باخبره کسانو په حواله ولیکل چې د امریکا د ولسمشر مرستیال، جې ډي ونس، د سولې د خبرو د بیا پیل لپاره د ایران دملي امنیت شورا له منشي سره په تعامل کې دی.

اکسیوس رسنۍ د لیک د محتوا په اړه د یو امریکايي چارواکي په حواله لیکلي چې د ډونالډ ټرمپ مرستیال په خپل لیک کې محسن رضايي ته ټینګار کړی چې د امریکا د پوځي بریدونو د مخنیوي لپاره هر ډول خبرې اترې «د اټومي موضوع په اړه بحث ته اړتیا لري».

د دې خبر له خپرېدو وروسته، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د خپل مرستیال له لوري د دغه لیک لېږل تایید کړل، خو د محتوا په اړه یې وویل:

«هغوی د طبي تجهیزاتو او بېلابېلو نورو شیانو د برابرولو لپاره مرستې ته اړتیا لري. جي ډي ونس له ما څخه زما نظر وپوښت. ما ورته وویل، که غواړې دا کار وکړې، کومه ستونزه نشته. په حقیقت کې، موخه دا ده چې د مرستو کاروانونو ته د ننوتلو اجازه ورکړل شي، څو له هغو کسانو سره مرسته وکړي چې روغتیايي وضعیت یې ښه نه دی.»

محسن رضايي چې له محمدباقر ذوالقدر وروسته د ایران د ملي امنیت عالي شورا منشي شو، تر دې مخکې یې تر ټولو نورو د اوږدې مودې لپاره د سپاه پاسداران ځواکونو د قوماندان په توګه دنده ترسره کړې ده.

ښاغلي ونس هم له ۴۰ ورځنۍ جګړې وروسته د نښتو دپای ته رسولو لپاره دتهران او واشنګټن ترمینځ دخبرو اترو په څو پړاونو کې دامریکا دمرکچي پلاوي مشري کړې ده.

د لیبیا په ختیځ کې حکومت د خپل واک لاندې سیمو ته د افغانستان او ایران د وګړو په ورتګ بندیز ولګاوه.

حکومت د دې پرېکړې لپاره کوم دلیل نه دی وړاندې کړی. خو لبیبا له ۲۰۱۱ کال راهیسې چې د معمر القذافی واکمني نسکوره شوه د هغو کډوالو ترانزیت لاره ده چې افریقا او منځني ختیځ کې د بې وزلۍ او ناکراریو څخه غواړي ځانونه اروپا ته ورسوي.

په لبییا کې دوه حکومتونه واکمن دي چې یویې د لبییا په ختیځ بنغازي کې دی او بل چې نړیوال مشروعیت لري پلازمینې طرابلس څخه واک چلوي.

ملګري ملتونه وايي په افغانستان کې د کوکنارو په کرنه د طالبانو د حکومت له بندیز سره سره، په ۲۰۲۶ کال کې یې کرکېله څه باندې څلور برابره زیاته شوې ده.

ملګري ملتونه ټینګار کوي، چې بېوزلو بزګرانو ته باید د کوکنارو د ګټور بدیل لپاره نورې لارې چارې برابرې شي.

د نشه‌يي توکو او جرمونو پر وړاندې د ملګرو ملتونو دمبارزې دفتر (UNODC) په خپل تازه راپور کې ویلي، چې د کوکنارو کرل شوې ځمکه چې په تیر ۲۰۲۵ کال کې ۱۰ زره هکتاره وه سږکال ۴۳ زره هکټارو ته رسېدلې.

د دغه راپور له مخې، د تریاکو اټکل شوی تولید هم پنځه برابره زیات شوی او له ۳۰۰ ټنو څخه ۱۵۰۰ ټنو ته رسېدلی دی.

افغانستان کې د طالبانو حکومت د ملګرو ملتونو دا موندنې ردوی او وايي چې د کوکنارو واقعي کښتونه د ملګرو ملتونو د اټکل نیمايي برخه دي او د له مینځه وړنې هلې ځلې دوام لري.

افغانستان چې د اوږدې مودې لپاره په نړۍ کې د کوکنارو تر ټولو لوی تولیدوونکی هېواد و، په ۲۰۲۲ کال کې د طالبانو د حکومت له خوا د کوکنارو پر کرکېلې او نشه‌يي توکو له بندیز وروسته، د تریاکو په تولید کې خپل پخوانی ځای له لاسه ورکړ او میانمار یې ځایناستی شو.

خو پراخې بېوزلۍ یو شمېر افغان بزګران اړ کړي، چې بېرته د کوکنارو کرکېلې ته مخه کړي.

د هرات او دبۍ ترمنځ مستقیمې الوتنې، له پنځو کلونو ځنډ وروسته، د چهارشنبې په ورځ «د لړم په شپږمه» په یوه الوتنه بیا پیل شوې.

په هرات کې د طالبانو سیمه‌‌ییزو چارواکو په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې دا الوتنه د کام‌ایر هوايي شرکت له‌خوا د ۵۰ مسافرو په لېږدولو ترسره شوه.

په خبرپاڼه کې راغلي چې له دې وروسته به د هرات او دبۍ ترمنځ په اوونۍ کې یو ځل، د سې‌شنبې په ورځ، الوتنې ترسره کېږي.

تر دې مخکې، له هرات څخه دبۍ ته تلونکي مسافر اړ و چې لومړی کابل ته ولاړ شي او له هغه ځایه دبۍ ته الوتنه وکړي.

د کویټ د بهرنیو چارو وزارت د چهارشنبې په ورځ «د لړم په پنځمه» په دغه هېواد کې د ایران د سفیر د احضار خبر ورکړ.

وزارت وویل چې د ایران د سفیر د احضار پرېکړه وروسته له هغې وشوه چې د ایران سفارت یوه اعلامیه خپره کړه.

کویټي چارواکو دغه اعلامیه د کویټ په کورنیو چارو کې لاسوهنه ګڼلې ده.

کویټ د سې‌شنبې په ورځ درې کسان چې یو یې د عبدالرضا حیدر دهقاني په نوم د ایران تبعه دی، د ایران د اسلامي جمهوریت لپاره د جاسوسۍ، د لبنان له حزب‌الله ډلې سره د همکارۍ او د دغه هېواد د کورنیو چارو وزیر د ترور د پلان جوړولو په تور په اعدام محکوم کړل.

د دې پرېکړې په غبرګون کې، د ایران سفارت په یوه اعلامیه کې د کویټ په امنیتي مسائلو کې د دغه ایراني وګړي لاس لرل رد کړل او دا موضوع‌یې "د کویټ په کورنیو چارو کې د ایران د لاسوهنې په اړه د بې‌بنسټه او زړو سناریوګانو تکرار» وبلله.

په وروستیو میاشتو کې د تهران او کویټ اړیکې وروسته له هغې لا ترینګلې شوې چې ایران د امریکا او اسرائیل د بریدونو په ځواب کې پر کویټ د توغندیو او بې‌پیلوټه الوتکو بریدونه وکړل.

د امریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ، پر ایران د احتمالي بریدونو د بیا پیلولو په اړه چې ښايي د امریکا له منځ‌مهالو ټاکنو وروسته ترسره شي، ویلي دي چې «هر څه ممکن دي».

ټرمپ دا څرګندونې د چهارشنبې په سهار، د ټکزاس ایالت څخه د ستنېدو پر مهال، خبریالانو ته وکړې.

هغه زیاته کړه: "هغوی غواړي یوې هوکړې ته ورسېږي، خو مخکې یې هم غوښتل چې هوکړه وکړي، مګر دوی غواړي موضوع وځنډوي. ښايي د ټاکنو یا ورته څه شي په تمه وي، خو دا به ورسره مرسته ونه‌کړي. ټاکنې به ورسره مرسته ونه‌کړي."

ټاکل شوې ده چې د امریکا منځ‌مهالې ټاکنې د نومبر په درېیمه ترسره شي.

په اسپانیه کې د چهارشنبې په ورځ «د اکټوبر په ۲۸مه» د دوو چټکو اورګاډو د ټکر له امله لږ تر لږه ۶۸ کسان مړه شول.

دا پېښه په روان کال کې د اسپانیې د اورګاډي په پټلۍ کې دوهمه خونړۍ پېښه بلل شوې او له ۲۰۱۳ کال راهیسې په اروپا کې د اورګاډي تر ټولو خونړۍ پېښه ګڼل شوې ده.

د اسپانیې د ترانسپورټ وزیر وویل چې پېښه د پلازمېنې مادرید په سوېل کې هغه مهال رامنځته شوه چې یوه اورګاډي ته پر خپل مسیر د حرکت د دوام اجازه په داسې حال کې ورکړل شوه چې د هغه مخې ته د بل اورګاډي د درېدلو له امله د تم کېدو سور څراغ لا هم روښانه و.

د اسپانیې چارواکو تر اوسه د ټپیانو د شمېر په اړه کره معلومات نه‌دي خپاره کړي، خو د دغه هېواد د روغتیا وزیرې، مونیکا ګارسیا، پر اېکس‌پاڼه له خلکو غوښتي چې د ټپیانو د مرستې لپاره وینه ورکړي.

د طالبانو دفاع وزارت د پاکستاني چارواکو هغه ادعا ردکړه چې ویلي وو، د طالبانو له لوري پرجنوبي وزیرستان د توپونو او هاوانونو په ډزو کې یوملکي وګړی وژل شوی او څو تنه نورټپیان شوي دي. دفاع وزارت نن په یوه بیان کې وویل چې امنیتي او دفاعي ځواکونو تیره ورځ د پاکستاني پوځیانو د ډرون الوتکو بریدونو ته چې د پکتیکا ولایت انګور اډې سیمې په کمیسارۍ او نږدې امنیتي تاسیساتو ترسره کړل، په ځواب کې پولې ته څیرمه د پاکستاني نظامیانو پرقرارګاه او پوستې بریدوکړ. د دفاع وزارت په خبره په دغه برید کې یوشمیر پاکستاني عسکر مړه او ژوبل شول او تأسیساتو ته یې هم سخت زیان واوښت. دفاع وزارت ویلي چې افغان لوري ته کوم ځاني زیان ندی اوښتی. تردې مخکې د جنوبي وزیرستان د پولیسو مشر اسرار احمد ویلي و چې د افغان طالبانو له لوري د دې سرحدي سیمې پر لور د توپونو او هاوانونو په ډزو کې ځینې مرمۍ پر استوګنیزو سیمو او یوه بازار لګېدلې، یو ملکي وګړی وژل شوی او څو تنه نور ټپیان شوي دي.

دا نښتې داسې مهال کېږي چې د افغانستان او پاکستان اړیکې د امنیتي اختلافاتو له امله ترینګلې دي. اسلام‌اباد طالبان په پاکستان کې د وسله ‌والو ډلو په ملاتړ تورنوي، خو طالبان دا تورونه ردوي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وایي، د اوکراین د ولسمشر ولودیمیر زلنسکي او د روسیې د ولسمشر ولادیمیر پوتین ترمنځ به ډېر ژر کتنه وشي.

ټرمپ د چهارشنبې په ورځ د لړم په شپږمه خبریالانو ته د دې کتنې وخت او ځای مشخص نه کړ، خو ویې ویل چې په دې کتنه کې د پام وړ پرمختګونه کېدای شي.

کییف او مسکو په دې اړه تراوسه رسماً د کوم توافق پخلی ندی کړی.

ټرمپ دا څرګندونې وروسته له هغې کوي چې د فنلنډ ولسمشر الکساندر سټوب او د ناروې صدراعظم یوناس ګر ستوره د اوکراین د جګړې په اړه له پوتین سره ټیلیفوني خبرې وکړې.

ټاکل شوې چې د نومبر میاشتې په لومړۍ نیمایي کې په متحده عربي اماراتو کې د تخنیکي کارپوهانو په کچه درې اړخیزې خبرې اترې هم وشي.